{"id":5055,"date":"2020-09-07T07:06:11","date_gmt":"2020-09-07T07:06:11","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=5055"},"modified":"2020-10-08T16:28:25","modified_gmt":"2020-10-08T07:28:25","slug":"moris-ho-difisiensia-matan-filipa-iha-esperiensia-hetan-assedio-moral-bully-hosi-nia-kolega-sira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/09\/07\/moris-ho-difisiensia-matan-filipa-iha-esperiensia-hetan-assedio-moral-bully-hosi-nia-kolega-sira\/","title":{"rendered":"Moris ho Difisiensia Matan, Filipa Iha Esperiensia Hetan Assedio Moral (Bully) Hosi nia Kolega Sira"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Reportazen Marcio Morato Pinto<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>\u201cFilipa halao ninia prosesu Edukasaun iha fatin tolu, uluk nia eskola iha fatin difisiensia nian, maibe nia rasik lakohi tamba nia hare nia kolega sira hanesan hotu ho nia, ikus mai halo nia trauma no nia deside atu muda Eskola ba fatin seluk. Hafoin nia muda ba Eskola Bemori, iha eskola refere nia kolega sira provoka hodi goza nia, ent\u00e3o ikus mai nia deside atu lakohi eskola ona\u201d, <\/em>Filipa Amaral <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hamnasa, halimar\nho haksolok no estuda mak espresaun labarik sira nian, ho sira nia talentu ne\u2019ebe\nmesak oi-oin, halo sira nia moris sai murak liutan. Filipa Amaral nudar labarik\nmoris &nbsp;nudar difisiente matan, eskola iha\nEskola Bazika Filial (EBF), iha premeiru klase iha antusias makaas hodi\npartisipa iha prosesu aprendizajen. Neo Metin konsege dadalia ona iha nia\neskola fatin, oinsa nia partisipa iha sala laran ho nia kolega sira. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha tempu ne\u2019e\nNeon Metin hakat ba Filipa nia hela fatin Aituri laran, hodi hasoru\ndireitamente ho nia inan-aman, atu konnese besik liutan Filipa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Filipa Amaral,\nlabarik ne\u2019ebe ho idade tinan 8, moris iha Hospital Nacional Guido Valadares\n(HNGV) ho difisiensia iha matan, oan hosi Afonso do Rego no Teresa Amaral. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Filipa hatudu\nninia oin ne\u2019ebe entusiasmo, bainhira Neon Metin ba visita nia iha uma. Maske moris\nnudar difisiensia matan, maibe nia hakas an nafatin hodi halao ninia aktividades\nhanesan estudante prim\u00e1ria husi Eskola B\u00e1sika Filial, Aituri-Laran. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Moris ho\ndifisiensia laos katak, ema seluk atu diskrimina ka la fo valor ba sira, tanba\nkapasidade ho talentu iha idak-idak nia an, la hare ba difisiensia ou lae,\nimportante liu oinsa la diskrimina sira no bele paritisipa iha prosesu\ndezenvolvimentu hamutuk. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bainhira Teresa\nAmaral dadalia ho Neon Metin, nia haktuir konaba Filipa nia istoria katak bainhira\npartus, mediku sira rekomenda bai nan atu alta hosi ospital no fila ba uma no ikus\npresiz halo tratametu espesifiku ba Filipa nia kondisaun iha tempu ne\u2019eba. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cBainhira Filipa moris mai Doutor sira la halo tratamento espesial konaba ninia kondisaun. Ho nune\u2019e, too fulan ida hau lori fali nia ba konsulta, maibe kontinua la hetan tratamento tamba facilidade HNGV nian limite tebes\u201d,<\/em> dehan Teresa Amaral ho oin triste, bainhira dadalia ho jornalista Neon Metin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teresa haktuir\nkatak m\u00e9diku sira hakarak prosesa Filipa atu halo operasaun ba kondisaun f\u00edsika\nne\u2019ebe nia iha, maibe inan aman husi Filipa nian tauk atu halo operasaun ba\nsira nia oan, tamba ho razaun Filipa idade sei kiik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cBainhira nia kompleta tinan ida, ami lori nia ba HNGV, altura neba ho objetivo atu tau lensa ba nia matan, maibe husi parte m\u00e9diku nian deside atu halo operasaun. Husi desizaun m\u00e9diku nian halo ami tauk tamba nia sei idade kiik no nia seidauk bele kuidado ninia an. Ho nunee ikus mai ami la hatan atu halo operasaun, husik nia boot maka halo operasaun, karik iha posibilidade husi parte Ministerio Sa\u00fade nian\u201d,<\/em> esplika Teresa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teresa haktuir iha\nloron 12Agosto 2010, <em>the Military Sealife\nCommand Hospital Ship <\/em>(USNS Mercy Boat), to\u2019o iha Timor ho objetivo atu\nhalo tratamento ba kualker moras ne\u2019ebe timoroan sira iha, rona informasaun ida\nnee, Filipa nia inan aman deside iha oras tuku 4:00 madrugada lori nia ba konsulta,\nmaibe fasilidade ba transporte laiha, ho nune\u2019e sira la lori Filipa hodi ba hetan\ntratamento husi USNS. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ho limitasaun\nekon\u00f3mika husi inan aman nian, ikus mai Filipa kontinua moris ho kondisaun\ndifisiensia iha matan, maibe nia entusiasmo nafatin, nunka hatudu ninia oin\ntriste ba ema ho realidade f\u00edsika ne\u2019ebe iha. &nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teresa hateten\nkatak Filipa halao ninia prosesu Edukasaun iha fatin tolu, uluk nia eskola iha\nfatin difisiensia nian, maibe nia rasik lakohi tamba nia hare nia kolega sira\nhanesan hotu ho nia, ikus mai halo nia trauma no nia deside atu muda Eskola ba\nfatin seluk. Hafoin nia muda ba Eskola Bemori, iha eskola refere nia kolega\nsira provoka hodi goza nia, ent\u00e3o ikus mai nia deside atu lakohi eskola ona. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esperiensia ne\u2019ebe\nFilipa hasoru halo Teresa ho Afonso triste no preokupa, karik labele kontinua\nninia eskola ho kondisaun ne\u2019ebe iha, tanba ho situasuan hirak ne\u2019e, hamate\nFilipa nia vontade atu Eskola.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nudar Inan Aman iha\ndomin boot ba nia oan feto, atu nune Filipa bele kaer fitun ida iha futuru, to\u2019o\nikus hetan duni fatin ba Filipa hodi kontinua eskola iha Aituri laran. Ba Neon\nMetin Teresa konfesa katak Filipa haksolok eskola iha EBF tanba bele hetan\natensaun masimu hosi manorin sira, hetan kolega diak no kria amizade ne\u2019ebe furak.\n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ho ambiente foun\nida nee, halo Filipa forsa liutan, tamba bele hetan komunikasaun ne\u2019ebe diak ho\nmanorin no kolega sira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oras ne\u2019e dadauk\nFilipa kontinua eskola ho kontente iha premeiru ano, nia esforsu-an hodi eskola\nFilipa iha mehi hakarak sai polisia hodi bele fo seguransa ba nia komunidade. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cSente eskola ne kapas los aprende ABC, ami halimar diak, sira gosta halimar ho hau, sente diak no kontente. Iha nee hakerek ABC depois fo professor tau BOM, fila ba uma estuda ABC. Iha recreio halimar maka tapa ho Zinha. Iha futuru hakarak sai polisia. Buka servisu halo seguransa ba ema. Atu sai policia tenke estuda no hakerek. Hau hakarak halo belun ho hau nia kolega sira no sira hare hau diak\u201d<\/em> dehan estudante primeiro ano ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Teresa nudar inan rekomenda ba Governo ka NGO ruma, tulun nia oan feto ne\u2019e no nia ema ho difisiensia sira seluk, &nbsp;hodi bele hetan tratamentu, tamba durante nee sira buka duni dalan atu halo operasaun, maibe seidauk hetan. Ho esperansa boot,Teresa espera katak loron ida Filipa bele rekupera.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>*(Marcio Morato Pinto nudar estajiadu iha media RENETIL Neon Metin)<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportazen Marcio Morato Pinto \u201cFilipa halao ninia prosesu Edukasaun iha fatin tolu, uluk nia eskola iha fatin difisiensia nian, maibe nia rasik lakohi tamba nia hare nia kolega sira hanesan hotu ho nia, ikus mai halo nia trauma no nia deside atu muda Eskola ba fatin seluk. Hafoin nia muda ba Eskola Bemori, iha eskola [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-5055","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5055","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5055"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5507,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5055\/revisions\/5507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5055"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5055"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}