{"id":5897,"date":"2020-11-18T21:29:00","date_gmt":"2020-11-18T12:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=5897"},"modified":"2020-11-18T21:29:01","modified_gmt":"2020-11-18T12:29:01","slug":"anct-tl-ezije-hasae-presu-tabaku-no-haforsa-lei-tabaku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/11\/18\/anct-tl-ezije-hasae-presu-tabaku-no-haforsa-lei-tabaku\/","title":{"rendered":"ANCT-TL Ezije Hasae Presu Tabaku no Haforsa Lei Tabaku"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportazen Adroaldo &#8216;Saretukau&#8217;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Alianca Nacional Controla Tabaco (ANCT) hamutuk ho senadu fakuldade Saude hosi Universidade Institute Saude no grupu Juvenil sira organiza marxa da paz hosi jardim Motael lao too Largo Lecidere, hodi komemora loron nasional Juventude ne\u2019ebe mos nudar loron masakre Santa Cruz\u00a0 no prokolasaun independensia Timor nian ho tema, &#8220;Hasa&#8217;e Folin Tabaku no Haforsa Implementasaun Lei Tabaku, hodi Proteje Jerasaun Foun nia Sa\u00fade&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha atividade marxa ne\u2019e Jerente Alian\u00e7a Nacional Controlo\nTabaco (ANCT), Sancho Fernandes hateten ukun na&#8217;in sira tau atensaun ba joven\nnia problema, joven sira nia mehi no dezafiu sira maib\u00e9 la tau atensaun ba sira\nnia sa\u00fade.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Sira tau risku importante sira hanesan HIV\/SIDA,\nAlkohol, nutrisaun no tabaku ni-nian. Iha ita nia aktividade ida ne&#8217;e, ita\nhakarak enkoraja hodi haree asuntu ida mak tabaku, tanba Juventude barak liu\nmak fuma tabaku iha Timor. Ita haree 70% ho idade 13-15 no 50% ema idade\nprodutivu mak fuma&#8221;, hateten Sancho iha Jardin Motael 18\/11.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan tanba sa\u00edda mak ita husu atu hasa&#8217;e folin tabaku?\nIha estimasaun ita hatene tabaku ne&#8217;e produtu ida ne&#8217;eb\u00e9 droga aditivu, ema\nne&#8217;eb\u00e9 fuma susar nia atu husik.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Wainhira la iha intervensaun sedu hosi ita nia na&#8217;i ulun\nsira, tinan ida de&#8217;it juventude hah\u00fa fuma foun ne&#8217;e hamutuk 1000&#8221;, hateten\nnia. <\/p>\n\n\n\n<p>Sancho hatutan wainhira joven sira hah\u00fa fuma, ne&#8217;e nia risku\nba sira nia sa\u00fade tanba lakohi atu para uza produtu ne&#8217;e, tanba iha produtu\nhaat ne&#8217;eb\u00e9 mak aditivu liu mak tabaku, narkotika no seluk tan.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte sorin Prezidente Conselho Nacional Juventude\nTimor-Leste (CNJTL), Maria Dadi Magno ne&#8217;eb\u00e9 partisipa iha Marxa ne&#8217;e hateten,\nANCT iha inisiativa rasik hodi halo ona aproximasaun ho governu no iha tempu\nbadak governu rasik sei hasai rekomendasaun liga ba lei n\u00fa. 14\/2016 oins\u00e1 bandu\nno atu uza tabaku, liu-liu ba joven sira ho idade minoridade. <\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Ita husu atu hasa&#8217;e folin tabaku m\u00ednimu $5.00,\nsituasaun ida ne&#8217;e ita husu ho objetivu katak, hasa&#8217;e taxa ida ne&#8217;e, bele fo\nrendimentu ba estadu estrat\u00e9jikamante no liu-liu mak ita nia joven sira atu\nminimiza sira konsumu tabaku, tanba ita hatene katak&nbsp; konsumu tabaku ne&#8217;e risku aas, li-liu ba\nmoras la hada&#8217;et\u201d, dehan Prezidente CNJTL, iha marxa 18\/09.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan ho dadus ne&#8217;ebe iha hatudu katak kuaze tinan ida\nema 30,000 ne&#8217;eb\u00e9 mak baixa, ita haree n\u00fameru mortalidade mos aas, liga ba\nstroke, atakasaun fuan, tensaun, kankru, diabetes, ida ne&#8217;e moras risku la\nhada&#8217;et maib\u00e9 afeta tebes ba ema nia vida.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia informa katak ba oin CNJTL&nbsp; sei Kontinua ho ANCT luta ba asaun refere,\n&#8220;Se ida ne&#8217;e mak estadu iha responsabilidade moral atu konsidera, ita bele\ndehan la&#8217;os susesu maib\u00e9 ita nia luta ba advokasia iha ona pontu pozitivu ka <em>titik\nterang<\/em>&#8220;. <\/p>\n\n\n\n<p>Iha Marxa ne&#8217;e Dadi husu ba joven sira labele fuma, tanba\nafeta tebes ba sa\u00fade no nu&#8217;udar joven transformador tenki halo uluk mudansa ba\nnia aan. <\/p>\n\n\n\n<p>Iha fatin hanesan Koordenador Grupu Timorese English Club,\nMarzenio Lopes hateten nu&#8217;udar joven ida, nia husu atu hapara fuma tanba sigaru\nfo impaktu ba joven nia futuru. <\/p>\n\n\n\n<p>&#8221; Ita hamriik dala ida tan hodi proteze joven fuma\nsigaru iha ita nia nasaun. Ita iha esperansa boot motiva ita nia jerasaun foun\nsira tuir mai atu prevene fuma sigaru, tanba ida ne&#8217;e fo impaktu ba joven\nsira&#8221;, dehan Marzenio<\/p>\n\n\n\n<p>Partisipa iha marxa ne&#8217;e Koordenadora Grupu Juvenil Joven ba\nAmizade, Olga de Jesus husu joven sira hapara fuma tabaku tanba ne&#8217;e la di&#8217;ak\nba Sa\u00fade no habadak vida.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportazen Adroaldo &#8216;Saretukau&#8217; Alianca Nacional Controla Tabaco (ANCT) hamutuk ho senadu fakuldade Saude hosi Universidade Institute Saude no grupu Juvenil sira organiza marxa da paz hosi jardim Motael lao too Largo Lecidere, hodi komemora loron nasional Juventude ne\u2019ebe mos nudar loron masakre Santa Cruz\u00a0 no prokolasaun independensia Timor nian ho tema, &#8220;Hasa&#8217;e Folin Tabaku no [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5898,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[64],"tags":[],"class_list":["post-5897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saude"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5897"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5897\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5899,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5897\/revisions\/5899"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}