{"id":6028,"date":"2020-11-27T22:41:00","date_gmt":"2020-11-27T13:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=6028"},"modified":"2020-11-27T22:41:05","modified_gmt":"2020-11-27T13:41:05","slug":"proklamasaun-28-novembru-1975-inspira-jerasaun-kontinuador-hasae-bandeira-rdtl-iha-indonezia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/11\/27\/proklamasaun-28-novembru-1975-inspira-jerasaun-kontinuador-hasae-bandeira-rdtl-iha-indonezia\/","title":{"rendered":"Proklamasaun 28 Novembru 1975 : Inspira Jerasaun Kontinuador Hasae Bandeira RDTL Iha Indonezia."},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Hakerek nain Pedrito Vieira (Loivacho Nelukala)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Husi loron\nne\u2019e rasik 28 Novembru 1975 Rai lulik Timor hahu tama iha &nbsp;jornada foun. Jornada ne\u2019ebe nakanu ho espiritu\nRevolusionariu no militansia. Juventude iha momentu ne\u2019eba hahu no hafanun\nTimor oan hodi&nbsp; movimenta atu Timor oan\nbele &nbsp;kore an husi politika kolonial no &nbsp;imperialista ne\u2019ebe buras iha Timor durante\n450 anos.&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>Terus no\nesperansa hafalun eventu politika kuaze lao iha 24 anos nia laran. Proklamasaun\nba RDTL 1975 resulta raan nakfakar. Iha 7 Dezembru hafoin proklamasaun no foin\ntama iha loron sanalu (10) nia laran deit, militar Indonezia Invade ona no\nsidade Dili sai targetu prinsipal ba operasaun militar.&nbsp; Militar Indonezia liu husi aksaun &nbsp;Aero aviaun&nbsp;\nfunu &nbsp;hatun prakedista iha oras\nmadrugada. Sira hakarak domina uluk teritoria Dili tanba sidade refere sai\nhanesan capital no sai mos hanesan&nbsp; baze\nba sira nia operasaun hodi kontinua invade ba &nbsp;iha teritoriu seluk. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Funu\nkontinua no Politika Jakarta konsege halo Timor Oriental sai provinsia ba 27\nnudar propinsi Timor-Timur. Indonesia aktivu tebes halo &nbsp;aksaun militar &nbsp;hodi hasoru rezistensia &nbsp;FALINTIL iha teritori tomak. FALINTIL rekua ba\niha ai laran hodi konsolidada forsa no halo tatika no strategia atu defende\nsoberania. Pratika&nbsp; gerilya sai\nhanesan&nbsp; strategia no solusaun hodi\nkontinua halo funu. Srategia ne\u2019e efektivu tebes hodi &nbsp;defende soberania Timor Leste husi &nbsp;forsa invazor &nbsp;ne\u2019ebe bot tebes. <\/p>\n\n\n\n<p>Iha parte\nseluk Indonesia mos hahu dadauk dezenvolvimentu no mobilija rekursu ne\u2019ebe bot\ntebes hodi hatudu ba mundu internasional katak Indonezia mai hodi &nbsp;salva Timor oan husi situasaun kiak no mukit nia\nlaran. Dezenvolvimentu infrastrutura&nbsp; no\nseitor seluk hanesan&nbsp; edukasaun,\ntransportasaun no&nbsp; institusional &nbsp;lao makas. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Iha mos\nmobilizasaun bot hodi dada ema hotu tama iha eskola.&nbsp; Ema barak tebes mak konsege halo sira na\nestudu ne\u2019ebe diak. Estudante lubuk ida maka governu fo bolsu de estudu (beasiswa)\nba halo estudu iha Indonezia . Haruka ba iha Denpasar, Bandung, Jakarta no\nprovinsia seluk hanesan Jogja, Semarang, Malang, Surabaya no seluk-seluk tan.\nIha Timor rasik mos governu Indonezia hari Universidade ida ho naran\nUniversitas Timor Lorosae no kontinua esiste to ohin loron.&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>Politika\nIndonezia tau atensaun bot ba iha area edukasaun iha momentu ne\u2019eba ho nia\nobjektivu atu hasae kuinesementu diak husi &nbsp;jerasaun foun sira iha doutrina Nasionalisme\nIndonezia no doutrina &nbsp;kona ba <em>Negara Kesatuan Republik Indonesia (NKRI).<\/em>\nSlogan Indonesia harga mati sai hanesan hahan loron-loron nian ne\u2019ebe ema Timor\noan tenke konsume. Materia iha aula kona ba Istoria Nasional sai materia prinsipal\niha eskola sira. Governu sentral Jakarta tau esperensa bot ba joven sira atu\nbele sai hanesan autor hodi hametin integrasaun no halakon pensamentu ba ukun\nrasik an.&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>Maibe\ndoutrina no gastus barak ne\u2019ebe fakar ba iha rai ne\u2019e labele responde Jakarta\nnia hakarak. Partisipasaun iha luta klandestina aumenta neneik iha decade 1980\nan.&nbsp; Husi tinan 1980-1990an&nbsp; numeru juventude partisipa iha luta\nlibertasaun sae, no fenomena ne\u2019e halo lider rezistensia no FALINTIL sira iha ai\nlaran tau laran metin ba juventude sira ne\u2019ebe sei kontinua funu &nbsp;rezistensia iha futuru. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bainhira\nAutor hasoru malu ho FALINTIL iha Ponta Leste, Baze de gerilya, Pupur Ira Ara,\nLospalos hamutuk ho lider rezistensia Renan Selak, komandante Aluk Deskartes ho\nkombatente&nbsp; sira seluk, &nbsp;no sira &nbsp;expresa sira nia sentimentu katak, sira\norgulho no iha esperensia bot liu tan ba luta independensia. Tanba, &nbsp;joven sira loke liras luan funu ne\u2019e iha\nsidadede rai laran nomos iha sidade sira iha Indonezia. <\/p>\n\n\n\n<p>Sira sente\nla mesak iha momentu ne\u2019eba. Sira mos surpreendido tanba juventude lorico\nAswain bele dezenvolve rezistensia hodi dada ema Indonezia balun tama iha\nprosesu luta libertasaun. Juventude progresivu Indonezia fo solidaridade\npoltika no sira nia &nbsp;partisipasaun iha\naktividade balun iha &nbsp;luta klandestina. <\/p>\n\n\n\n<p>Kampana ba\nluta libertasaun patria Timor leste hetan spasu diak iha estudante progresivu Indonezia\nsira nia le\u2019et. Sira halo kampana no halo mos presaun ba governo Jakarta hodi\nhare fila fali politika Integrasaun no violasaun Direitu Umano iha teritoriu\nTimor. Grupu intelektual sira nomos organizasaun juventude eskerda iha\nIndonesia kritiku tebes ba iha Invasaun no aneksasi ne\u2019ebe ema barak sai vitima\nentre Timor Leste nomos Militar Indonesia. <\/p>\n\n\n\n<p>Peskijador ida \u00a0ne\u2019ebe kuinesidu iha Universidade Gadjah Mada Yogyakarta Prof. Dr. Lukman Sutrisno bainhira mai vizita Timor iha 1989 no halo peskija kona ba situasaun sosio, kultura, ekonomi no politika iha provinsia foun ne\u2019e, \u00a0konklui katak,\u00a0 Governo Indonezia lao salah dalan ona \u00a0hodi halo aprosimasaun siguransa <em>(pendekatan keamanan)<\/em> ba iha prosesu politika Integrasaun. <\/p>\n\n\n\n<p>Indonezia la\nhalo aprosimasaun kultural ka aprosimasaun antropologia hodi bele ganha\npopulasaun nia sentidu maibe sira halo fali aprosimasaun ho operasaun militar\nne\u2019ebe resulta ema barak lakon nia vida.&nbsp;\nModelho aprosimasaun ne\u2019e halo ema Timor oan barak maka laran moras no\nrai odio ba governu Indonesia tanba halo familia barak mak mate iha operasaun\nmilitar. <\/p>\n\n\n\n<p>Tuir dadus\nne\u2019ebe Cruz vermelha Internasional fo sai iha momentu ne\u2019eba &nbsp;hatudu katak kuaze 200.000 populasaun &nbsp;mak mate iha funu 1975-1979. Funu iha &nbsp;tempu badak &nbsp;mas resulta ema mate barak. Ate Experto\nInternational balun hateten katak funu Timor, funu ida ne\u2019ebe \u201clatama iha\nlogika\u201d perang yang tidak masuk di akal. Livru balun hakarek kona ba funu Timor\nho nia Titulu \u201c <em>TimorTimur perang yang\ntesembunyi\u201d <\/em>signifika katak funu bot tebes&nbsp;\niha Timor maibe mundu la hetan informasaun. Indonezia halo izolamentuin\nkazu genocide ba iha publika Internasional. Ate povu Indonezia rasik mos\nlahatene katak militar Indonezia ba halo funu hasoru Timor oan sira. <\/p>\n\n\n\n<p>Husi kazu\nviolensia politika ne\u2019ebe grave tebes &nbsp;hafanun no ke\u2019e espiritu juventude lorico\nAswain sira ne\u2019ebe namkari iha rai laran nomos iha rai liur. Juventude sira mobiliza\nno organiza malu hodi luta hasoru politika agresivu militar indonezia.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha sorin seluk\u00a0 estudantes Timor oan balun mos \u00a0aproveita \u00a0oportunudade no fasilidade ne\u2019ebe governu Indonezia fasilita hodi uja ba halo aktividade politika \u00a0klandestina \u00a0Movimentu\u00a0 klandestina lao iha\u00a0 provinsia sira liu husi organizasaun resistensia sira maka hanesan RENETIL no AST. Organijasaun massa estudante sira ne\u2019e organiza malu hodi halo movimentu no halao kampana no aksaun politika iha tereno hodi hakilar Resistir e Vencer.\u00a0 Mate ka Moris ukun rasik an. <\/p>\n\n\n\n<p>Papel Lorico\nAswain&nbsp; sai pagina importante no principal\niha momentu ne\u2019eba. Bandeira RDTL premeira ves dada as hamutuk ho bandeira\nIndonezia Merah Putih iha ema &nbsp;rihun ba\nrihun nia tet iha Indonezia. &nbsp;&nbsp;Estudante\nTimor oan no estudante husi Indonezia halo bandeira 2 ne\u2019e sai tiha amigo bot\nno hamrik firme hamutuk iha demosnstrasaun bot iha Yogjakarta.<\/p>\n\n\n\n<p>Juventude\nhusi nasaun 2 ne\u2019e haluha tiha pasadu moruk iha tempu susar.&nbsp; Ami konsege hamrik &nbsp;no kumu liman hamutuk hodi kontra pratika anti\ndemokrasia no anti imperialisme. Husi aksaun konjunta sira ne\u2019e konsege dezenvolve\nopiniaaun publika no muda poltika Indonezia &nbsp;hodi rekoinese papel rezistensia maubere. &nbsp;Partisipasaun Juventude iha&nbsp; luta ne\u2019e&nbsp;\nsignifikante tebes ba &nbsp;iha\nprogresiu luta tomak nia laran.&nbsp; Gerilya\nFALINTIL la sente mesak no loke kanalizasaun konfiansa ba jerasaun foun sira\nhodi dinamiza buras liu tan iha luta klandestina no frente diplomatika.<\/p>\n\n\n\n<p>Ohin loron\nita komemora loron istorika ne\u2019e ba tinan 44 ona. Ita hakruk ba proklamador\nsira ne\u2019ebe mate tia ona&nbsp; no balun sei\nmoris hamutuk ho ita. Tanba sira nia dedikasaun no sira nia sakrifisiu halo ita\ngoja iha ohin loron.&nbsp; Parabens ba loron\nistoriku ne\u2019e no Viva Povo Timor. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek nain Pedrito Vieira (Loivacho Nelukala) Husi loron ne\u2019e rasik 28 Novembru 1975 Rai lulik Timor hahu tama iha &nbsp;jornada foun. Jornada ne\u2019ebe nakanu ho espiritu Revolusionariu no militansia. Juventude iha momentu ne\u2019eba hahu no hafanun Timor oan hodi&nbsp; movimenta atu Timor oan bele &nbsp;kore an husi politika kolonial no &nbsp;imperialista ne\u2019ebe buras iha Timor [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6029,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-6028","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6028"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6030,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6028\/revisions\/6030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}