{"id":6226,"date":"2020-12-12T21:41:33","date_gmt":"2020-12-12T12:41:33","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=6226"},"modified":"2020-12-12T21:41:34","modified_gmt":"2020-12-12T12:41:34","slug":"grupu-ecosista-produs-lixu-hodi-kria-ekonomia-neebe-fo-valor-ba-sira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2020\/12\/12\/grupu-ecosista-produs-lixu-hodi-kria-ekonomia-neebe-fo-valor-ba-sira\/","title":{"rendered":"Grupu Ecosista Produs Lixu Hodi Kria Ekonomia Ne\u2019ebe Fo Valor Ba Sira"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportazen Santina Lucia da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cHanorin fali komunidade sira, oinsa ita bele valoriza lixu tanba lixu ne\u2019ebe dalaruma ema sente hanesan la vale, maib\u00e9 iha sira grupu Ecosista sira foti lixu sira ne\u2019e sai hanesan valor ne\u2019ebe fo benefisiu iha ekonomia nian liuliu\u00a0 ba iha negosiu\u201d.<\/em> Noviana da Freitas<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Joven na\u2019in neen hamosi idea kreativu no\ninovativu, hodi resikla lixu sai sasan ne\u2019ebe bele uza fila fali. &nbsp;Grupu Ecosista ne\u2019ebe harii hosi jovem nain\nneen, kolleta motir plastiku nia matan, produs sai fali raga no pasta. Tanba\ntuir sira lixu ne\u2019ebe dalabarak ema soe, bainhira uza hanoin ne\u2019ebe kreativu\nbele sai fali sasan ne\u2019ebe produs osan<\/p>\n\n\n\n<p>Liuhusi Feira Natal ne\u2019eb\u00e9 mak organiza\nhusi Fundasaun Alola, Grupu Ecosista partisipa iha Feira Natal hodi promove\nsira produtu ne\u2019ebe mak iha.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir Koodenad\u00f3ra Grupu Ecosista, Noviana da\nSilva Freitas ba Neon Metin hateten Grupu Ecosista harii iha tinan 2016 no sira\nhalo de\u2019it mak raga. &nbsp;Iha sira nia grupu\nne\u2019e seidauk dezenvolve, seidauk iha fatin, sira halo de\u2019it iha sira nia uma\nBecora. Iha tinan 2017, 2018 mai to\u2019o agora 2020 iha organizasaun balun ne\u2019ebe\nmak komesa promove liu tan sira nia produtu resiklazen, sira mos fo treinamentu\nba komunidade sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Sira hili naran Ecosista ho nia\nsignifikante mak \u201charee ba ekolojia ambiental,\u201d no sista katak, \u201cFeto\u201d, oinsa\nfeto luta ba ambiental. <\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi mai ho ideia ida ne\u2019ebe kreativu, tanba ne\u2019e ami senti katak problema lixu ne\u2019e sai hanesan problema ne\u2019ebe mak bele fo impaktu ba ita nia nasaun no mos global, tanba dalaruma ema hanoin katak, soe lixu ne\u2019e hanesan problema baibain, maibe ba ami katak presija lixu ne\u2019e, tanba ami iha grupu ne\u2019e joven barak ideia kreativu, duke ita soe lixu hodi estraga ita nia ambiente.\u201d<\/em> hateten Koodenad\u00f3ra Grupu\u00a0 Ecosista, Noviana da Silva Freitas ba Neon Metin iha Ambitu Feria Natal iha Edifisiu Fundasaun Alola, Mascarinhas, Dili, Loron, 12\/12.<\/p>\n\n\n\n<p>Noviana akresenta sira halo &nbsp;produtu ne\u2019eb\u00e9 mak sira kolleta husi lixu\nhanesan butir agua nia matan sira produz halo raga, pasta. sira kolleta botir\nnia matan liuliu iha fatin ne\u2019eb\u00e9 ema soe lixu ba, alende ida ne\u2019e lixu ne\u2019ebe\nmak ema soe barak liu sira kolleta iha instituisaun sira ne\u2019eb\u00e9 mak sira hemu\ntiha agua soe, no mos organizasaun ruma ne\u2019ebe hemu tiha agua soe iha lixu sira\nfoti.<\/p>\n\n\n\n<p>Noviana dehan katuas no ferik sira ne\u2019ebe\nmak hili lata aat, &nbsp;f\u00f3 serbisu ba sira,\nsira hili agua matan tau plastik boot ne\u2019e nakonu sira f\u00f3 mai, fo fali osan ba\nsira, hodi nune\u2019e sustenta fali sira nesesidade. Resiklazen katak lixu sai\nhanesan valor ida ba negosiu, tanba ne\u2019e karik utiliza produtu ruma presiza\nlabele soe, karik ita bele halo fali buat foun nune\u2019e f\u00f3 valor ba ekonomia.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia afirma dalaruma joven barak hanoin\nkatak, serbisu laiha maibe serbisu ne\u2019e iha husi ita nia-aan rasik, kria\nempregu ba ita nia-an, ita mai ho ita nia ideia kreativu, dalaruma ema haree\nlixu ne\u2019e sasan ne\u2019ebe foer no la vale buat ida. Kria serbisu laos depende\nde\u2019it ba fatin seluk maibe husi ita nia-an rasik, agora era-globalizasaun iha\nmos teknolojia hanorin ita atu utiliza.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cAmi nia grupu la tuir treinamentu ida, ami mai ho ideia rasik nune\u2019e mos hetan motivasaun balun husi kolega balun iha Indonesia sira mai fo hanoin ami.\u201d<\/em> tenik Noviana.<\/p>\n\n\n\n<p>Noviana ho idade 27 akresenta liuhusi\natividade ne\u2019ebe mak sira halo, liuliu kona-ba resiklazen ninian oinsa atu\nhanorin fali komunidade sira, oinsa ita bele valoriza lixu tanba lixu ne\u2019ebe\ndalaruma ema sente hanesan la vale, maib\u00e9 iha sira grupu Ecosista sira foti\nlixu sira ne\u2019e sai hanesan valor ne\u2019ebe fo benefisiu iha ekonomia nian\nliuliu&nbsp; ba iha negosiu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tanba ne\u2019e liuhusi atividade feira hanesan\nparte ida promove liu tan sira nia produtu resiklazen, atu nune\u2019e bele\natrai&nbsp; liu tan kliente sira, nune\u2019e mos\natu hanorin no fo hanoin ba komunidade no ema sira ne\u2019ebe mak sosa sira nia\nprodutu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cTinan rua ba kotuk, ami halo uluk raga, ema hola barak liuliu iha loron finadu, tanba dalaruma iha ami nia kolega balun hola sira promove fali lori ba Munisipiu, karik ema hakarak hola fo hatene fali ami, ami halo tan, nune\u2019e mos ami nia kolega balun ami fo gratuitu, ami fo gratituitu, ami hakarak promove liu tan ami nia produtu atu nune\u2019e ema seluk bele hatene ne\u2019e para sosa ami nia produtu ne\u2019e.\u201d<\/em> hateten Noviana.<\/p>\n\n\n\n<p>Noviana informa katak ema estranjeiru sira\nhola mos sira nia produtu, liuliu iha feria foin dadauk iha Timor-Plaza, ami\nnia produtu ne\u2019e fa\u2019an, ho presu mak hanesan, raga boot presu $ 50 dollar, raga\nki\u2019ik&nbsp; liu $ 5 dollar, raga natoon $ 6\ndollar no $ 10 dollar, se ema hakarak hola ami bele hatun nia presu.\u201d Konfesa,\nNoviana ba Neon Metin<\/p>\n\n\n\n<p>Nia hatutan Husi feira ne\u2019ebe mak sira tuir\nliu ona, &nbsp;seidauk hetan osan montante $\n100 dollar, sira s\u00f3 hetan de\u2019it mak $ 50 dollar, \u201cba ami atu hetan uituan ka\nbarak ami nafatin kontenti, tanba ami maioria joven serbisu ho voluntariu, osan\nne\u2019ebe mak ami hetan hola fila-fali material, no balun hola fali hahan ami han\nhamutuk de\u2019it\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Grupu Ecosista rekomenda ba Sekretariu\nEstadu Meiu Ambiente (SEA) kria regulamentu ida, liuliu ba eskola no\nInstituisaun sira, bainhira halo atividade ruma no hemu agua karik, agua mamuk\nlabele soe, se bele tau iha fatin ida, atu nune\u2019e ami bele ba foti, hodi nune\u2019e\nami bele produz dezenvolve ami nia grupu. <\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e nia mos husu ba SEA koordena ho kada\nMinisteriu sira, promove ami nia produtu ne\u2019ebe agora dadaun ami halo, tanba\ndalaruma iha feira mak ami bele partisipa hodi fa\u2019an ami nia produtu sira ne\u2019e,\npresiza kria merkadu ba grupu sira ne\u2019ebe mak produz resiklazen, maioria halo\nhusi lixu tanba ita foin iha de\u2019it merkadu ba Tais Market. <\/p>\n\n\n\n<p>Membru hosi grupu Ecosta rasik hamutuk nain neen, iha feto nain 3, mane nain 3 iha estudante universitariu no balun finalista.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportazen Santina Lucia da Costa \u201cHanorin fali komunidade sira, oinsa ita bele valoriza lixu tanba lixu ne\u2019ebe dalaruma ema sente hanesan la vale, maib\u00e9 iha sira grupu Ecosista sira foti lixu sira ne\u2019e sai hanesan valor ne\u2019ebe fo benefisiu iha ekonomia nian liuliu\u00a0 ba iha negosiu\u201d. Noviana da Freitas Joven na\u2019in neen hamosi idea kreativu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6227,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-6226","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6228,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6226\/revisions\/6228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}