{"id":6441,"date":"2021-01-14T15:12:16","date_gmt":"2021-01-14T06:12:16","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=6441"},"modified":"2021-01-14T15:17:58","modified_gmt":"2021-01-14T06:17:58","slug":"auto-defeza-husi-ajtl-ba-petisionariu-kona-ba-prosesu-eleisaun-hodi-hili-reprezentane-ba-ki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/01\/14\/auto-defeza-husi-ajtl-ba-petisionariu-kona-ba-prosesu-eleisaun-hodi-hili-reprezentane-ba-ki\/","title":{"rendered":"Auto Defeza Husi AJTL Ba Petisionariu Kona-ba Prosesu Eleisaun Hodi Hili Reprezentane ba KI"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Hakerek nain AJTL<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prosesu eleisaun AJTL (Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa\u2019e) nian tuir lei KOMSOS no estatutu AJTL nian hodi hili nia reprezentante ba Konsellu imprensa (KI).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eleisaun ba\nreprezentante iha KI ne&#8217;e bazeia ba regulamentu n\u00fameru 2\/2019, kona-ba regulamentu\nba hili membru foun ba KI, hodi reprezenta jornalista husi asosiasaun leg\u00e1l iha\nTimor-Leste, liu-liu AJTL.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha Estatutu Conselho\nde Imprensa ne\u2019eb\u00e9 aprova ho Dekretu Lei n\u00fameru 25\/2015, iha Artigu 17 no 18\nprev\u00e9, Conselho de lmprensa mak iha kompet\u00e9nsia atu organiza eleisaun ba\nreprezentante jornalista no orgaun komunikasaun sosial sira tuir nia\nregulamentu rasik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir artigu da-tolu husi regulanmentu n\u00fameru 2\/2019,\nKandidatu ba membru Conselho de lmprensa mak;&nbsp;\n<em>a) Reprezentante na\u2019in rua husi\njornalista sira; b) Reprezentante nain ida husi nain ba orgaun komunikasaun\nsosial.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bazeia ba al\u00ednea-a katak, reprezentante jornalista na\u2019in\nrua, hodi reprezenta jornalista sira iha KI, entaun artigu ida-ne\u2019e f\u00f3 dalan ba\njornalista hodi hili ninia reprezenta tuir regulamentu vigorada 2\/2019, dalan\natu hili reprezentante liu husi sufr\u00e1ziu nune\u2019e jornalista bele hili nia\nreprezentante ne\u2019eb\u00e9 kualifikadu. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bazeia ba artigu refere, AJTL realiza nia kongresu iha\nloron 4\/07\/2020 hodi hili nia reprezentante, Virgilio da Silva Guterres, ho\nvotu maioria (221 votu).&nbsp; Iha \u00e1mbitu ida-ne\u2019e\nAJTL hala\u2019o nia konfer\u00e9nsia no hetan supervizaun husi ekipa KI tuir estatutu KI\nnia rasik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha prinsipiu lei ida katak, <strong><em>Lex posterior derogat legi priori<\/em><\/strong>, tuir ierarkia lei \u2018regulamentu 2\/2019\u2019 no estatutu AJTL nian ne\u2019eb\u00e9 vigora uluk \u2018vigorada 1999\u2019 labele impede fali regulamentu asosiaun ne\u2019eb\u00e9 mak vigora uluk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha\nprinsipiu lei ne\u2019e maka maske KI iha regulamentu hodi organiza eleisaun hili\nreprezentante jornalista maib\u00e9 AJTL m\u00f3s bele uza nia estatutu hodi define ninia\njornalista tuir kategoria atu hili nia reprezentante rasik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL bazeia ba nia\nestatutu nu\u2019udar giaun ida hodi reko\u00f1ese ninia jornalista sira, estatutu AJTL Artigu\n10 maka define nia membru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Artigu 10\nestatutu AJTL \u201cNatureza membru AJTL nian nakloke ba individuu ka grupu\njornalista ne\u2019eb\u00e9 hakunu rek\u00edzitu ne\u2019eb\u00e9 hatuur. Ida-ne\u2019e inklui jornalista,\nkolumnis, edit\u00f3r, fotografu, operad\u00f3r kamara, tekn\u00edku lian, aprezentad\u00f3r,\npeskizad\u00f3r, kartunis, blogger, layout designer, tantu fultime, no partime,\nm\u00eddia komunit\u00e1riu, eskrit\u00f3r independente, no artista gr\u00e1fiku, freelance, no\nsira ne\u2019eb\u00e9 serbisu iha media mainstreaming ka m\u00eddia komunit\u00e1riu, tantu sira\nne\u2019eb\u00e9 serbisu iha m\u00eddia imprime, r\u00e1diu divuzaun [r\u00e1diu no televizaun] nom\u00f3s\nmedia online\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tuir artigu\nne\u2019e ninia interpretasaun <em>hermaneutica<\/em>,\nartigu ida-ne\u2019e ho kar\u00e1kter ampla, f\u00f3 dalan ba membru hotu-hotu ne\u2019eb\u00e9 AJTL\nkonsideradu hanesan membru, iha direitu de voto tuir estatutu AJTL nian.\nNune\u2019e, eleisaun ne\u2019eb\u00e9 AJTL realiza hodi hili nia membru ne\u2019e leg\u00e1l no tuir\nduni estatutu AJTL nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artigu 11 estatutu\nAJTL&nbsp; nian m\u00f3s define tipu membru 3,\nidividual, membru asosiasaun no membru onorariu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ezist\u00e9nsia AJTL\nnian ne\u2019e atu defende liberdade imprensa no espressaun tuir konstituisaun Artigu\n40 no 41, nune\u2019e AJTL nakloke ba sidadaun hotu ne\u2019eb\u00e9 mak iha ideolojia \u2018Luta\nBa Liberdade No Justisa\u2019. Artigu ne\u2019e m\u00f3s f\u00f3 biban ba fundadore sira AJTL nian ne\u2019eb\u00e9\nla hala\u2019o ona servisu jornalista m\u00f3s iha direitu votu bazeia ba referidu artigu,\niha artigu ne\u2019e m\u00f3s f\u00f3 dalan ba ativista ne\u2019eb\u00e9 luta ba liberdade espresaun no\ndemokrasia hodi espresa nia votu ba membru ne\u2019eb\u00e9 tuir nia iha abilidade.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha lei KOMSOS Artigu\n17 kona-ba incompatibilidade, reprezentante jornalista ne\u2019eb\u00e9 hili iha loron 4\nfulan Jullu, ho votus 221, la ativu iha <em>qualquer<\/em>\natividade partidu pol\u00edtiku no atividade seluk ne\u2019eb\u00e9&nbsp; lei KOMSOS <em>restringe<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reprezentante ne\u2019eb\u00e9\njornalista AJTL hili m\u00f3s pri\u00e9nxe krit\u00e9ria iha Artigu 4 n\u00fameru 1-2 iha\nregulamentu 2\/2019, tanba reprezentante iha kapasidade jurdika no iha m\u00e9ritu\niha \u00e1rea jornalistika no independente hodi promove liberdade imprensa no\nespresaun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Enkuatu, jornalista sira ne\u2019eb\u00e9 mak la iha kartaun profison\u00e1l husi KI maib\u00e9 vota, ida-ne\u2019e bazeia ba konsensu husi forum ne\u2019eb\u00e9 liu husi vota &#8216;aklmasaun&#8217; bazeia ba norma subsidi\u00e1riu tuir regulamentu Artigu 11 Dekretu Lei n\u00fameru 2\/2019. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cNorma\nsira ne\u2019eb\u00e9 la temi iha regulamentu ida ne&#8217;e, sei deside<br>\ntuir artigu 8 regulamentu ida ne&#8217;e\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bazeia ba norma subsidi\u00e1riu\nkatak, asuntu balun ne\u2019eb\u00e9 mak la prev\u00e9 iha lei ka la tuir realidade ruma bele\nhalo konsesu liuhusi forum. Bazeia ba artigu ida-ne\u2019e mak, iha momentu\nvotasaun, AJTL konsidera katak, maioria membru seidauk hetan karteira\nprofesion\u00e1l husi KI mak membru AJTL halo konsensu liu husi votasaun hodi f\u00f3\nbiban ba jornalista sira ne\u2019eb\u00e9 seidauk iha kartaun profesinal m\u00f3s halo\nvotasaun hodi hili nia reprezentante.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Antes halo konfer\u00e9nsia\nKI halo konsultasaun ho asosiasiaun sira hamutuk ho jornalista kona-ba Lei hili\nmembru KI no tuir ezij\u00e9nsia hosi asosiasaun atu f\u00f3 fleksibilidade ba nia membru\nsira atu hili, so la\u2019\u00f3s tenke iha karteira profesion\u00e1l maib\u00e9 bele iha kartaun\nmembru Asosiasaun, ho nune\u2019e iha konsultasaun ne\u2019e m\u00f3s KI konsidera no halo\ntuir natureza idak-idak nia asosiasaun, tanba se bazeia deit ba karteira\nprofesion\u00e1l ema barak iha AJTL no TLPU mak sei la vota.&nbsp;&nbsp; Ho razaun ida ne\u2019e, konsensu, AJTL uza nia\nestatutu hodi realiza konfer\u00e9nsia hili nia reprezentante ba K.I. Tuir dadus KI\nnian iha portal www.conselhodeimprensa.tl, jornalista sira ne\u2019eb\u00e9 hetan ona\nkarteira profision\u00e1l mak 264, maib\u00e9 KI dada hikas fali karteira profision\u00e1l 65\ntamba jornalista sira ne\u2019eb\u00e9 kaer karteira profision\u00e1l ne\u2019e la halo ona\natividade jornal\u00edstika. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Matematikamente jornalista ne\u2019eb\u00e9 dadauk ne\u2019e kaer hela karteira profision\u00e1l mak 199 no bainhira fahe ba rua, kada asosiasaun nia membru ne\u2019eb\u00e9 iha karteira profision\u00e1l mak 99. Signifika, n\u00fameru jornalista ne\u2019eb\u00e9 vota iha AJTL no TLPU barak-liu maka seidauk hetan karteira profision\u00e1l husi KI, inlkui sira balu ne\u2019eb\u00e9 asina petisaun. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tuir faktu no dadus iha KI nian portal <\/strong>www.conselhodeimprensa.tl<strong>, petision\u00e1riu ne\u2019eb\u00e9 seidauk iha karteira profision\u00e1l mak Prezidente TLPU, Manuel Pinto nu\u2019udar m\u00f3s Prezidente Interinu Aj\u00e9nsia Notisioza, Tatoli, Diret\u00f3r Tempo Timor, Jose Antonio Belo, Jordao Henrique no seluk tan. Maske nune\u2019e, ho aseitasaun forum nian iha tempu ne\u2019eb\u00e1, sira hotuhotu vota.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Relasiona ho Parlamentu\nNasioal, \u201cpetisaun jornalista na\u2019in 31 halo PN adia eleisaun ba membru KI\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konstituisaun RDTL, Artigu 48 kona-ba (Direitu petisaun\nnian), iha artigu ne\u2019e preve duni kona-ba direitu ema <em>singular<\/em> ka <em>coletiva<\/em> aprezenta\nninia petisaun ka keixa (keisar) ba problema ne\u2019eb\u00e9 mak nia rasik la satisfeitu\nrelasiona ho ato <em>il\u00edcito<\/em> balun ne\u2019eb\u00e9\nlei bandu maib\u00e9 ema viola hodi prejudika ema seluk nia direitu privadu&nbsp; ka p\u00fabliku. Objetivu prinsip\u00e1l husi petisaun\nida, ezije prosesu adekuada ne\u2019eb\u00e9 regulamentu ida prev\u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Iha kontestu prosesu hili reprezentante jornalista AJTL\nnian, iha prosesu eleisaun hodi hili reprezentante ne\u2019e ho prins\u00edpiu <em>pac\u00edfico<\/em> tanba membru hotu-hotu aseita\nno partisipa ho m\u00e1simu, hafoin eleisaun, membru balun AJTL hamutuk ho membru\nhusi asosiasauns seluk aprezenta petisaun hodi kontesta prosesu eleisaun. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL konsidera, membru sira ne\u2019eb\u00e9 mak la\u2019\u00f3s membru AJTL\nno la partisipa iha prosesu eleisaun hodi hili reprezentante jornalista ba KI\nla iha direitu fundament\u00e1l atu aprezenta petisaun hodi kontesta prosesu\neleisaun ne\u2019e rasik tanba eleisaun refere vale ba membru AJTL la\u2019\u00f3s ba membru\nhusi asosiasaun seluk, tanba petision\u00e1riu balun ne\u2019eb\u00e9 nia naran tama iha lista\npetisaun ne\u2019e balun husi Tim\u00f3r-Leste Press Union (TLPU) ne\u2019eb\u00e9 mak la partisipa\niha prosesu eleisaun AJTL nian, (kongresu TLPU ketak). <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AJTL konsidera ninia membru mak iha direitu fundamental\nhodi aprezenta petisaun maib\u00e9 la\u2019\u00f3s ba Parlamentu Nasion\u00e1l, tanba Parlamentu Nasion\u00e1l\nne\u2019e \u00f3rgaun Lezislativu la\u2019\u00f3s Judikativu hodi pron\u00fansia legal ka ileg\u00e1l ba <em>ato<\/em> ka prosesu jur\u00eddiku ruma, liu-liu ba\nprosesu eleisaun hodi hili reprezentante jornalista ba konsellu imprensa. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Membru AJTL ne\u2019eb\u00e9 partisipa iha prosesu eleisaun ne\u2019e\nbele aprezenta petisaun ba iha CI tanba prosesu eleisaun ne\u2019e KI mak organiza\nto\u2019o remata, nune\u2019e KI bele esplika kona-ba prosesu leg\u00e1l iha eleisaun hili\nreprezentante. Membru AJTL nian m\u00f3s bele aprezenta nia petisaun inisi\u00e1l ba\ntribun\u00e1l hodi pronunsia legalidade ka ilegalidade prosesu eleisaun nian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Iha Lei n\u00fameru 5\/2014, KOMSOS, artigu <strong>45.\u00ba (<\/strong><\/em><strong><em>Kompozisaun), <\/em><\/strong><em>Konsellu Imprensa hamutuk membru na\u2019in-lima, ne\u2019eb\u00e9 atu hili liuhosi dalan tuirmai: a) Reprezentante jornalista na\u2019in-rua ne\u2019eb\u00e9 sira<br> hili tiha ona liuhosi eleisaun; b) Reprezentante \u00f3rgaun komunikasaun sosi\u00e1l<br> ida, ne\u2019eb\u00e9 \u00f3rgaun sira hili tiha ona liuhosi<br> eleisaun; c) Sidadaun na\u2019in-rua ne\u2019eb\u00e9 ho kapasidade be<br> ema hotu hatene no iha m\u00e9ritu profision\u00e1l ho<br> prefer\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 hatutan ba komunikasaun<br> sosi\u00e1l, hosi sira na\u2019in-rua ida nu\u2019udar jurista,<br> ne\u2019eb\u00e9 Parlamentu Nasion\u00e1l hili.<br> d) Membru sira Konsellu Imprensa hili entre<br> sira ninia Prezidente.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Al\u00ednea-a husi artigu ida-ne\u2019e maka AJTL kumpre tiha ona no KI aprezenta\ntiha ona ba Parlamentu Nasion\u00e1l, no atualmente, al\u00ednea-c maka Parlamentu\nNasional seidauk halo tuir tanba de\u2019it petisaun husi petision\u00e1riu. Iha&nbsp; lei ne\u2019e prev\u00e9 ida-ida ho ninia direitu atu\nhili nia membru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Parlamentu nasion\u00e1l labele adia prosesu hili membru foun KI nian husi\nParlamentu Nasion\u00e1l tanba petisaun refere la kontesta kona-ba prosesu eleisaun\nhili membru husi Parlamentu Nasion\u00e1l nian, nune\u2019e la iha b\u00e1ze fundamental ida\nhodi adia prosesu hili membru ba KI.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakerek nain AJTL Prosesu eleisaun AJTL (Asosiasaun Jornalista Timor Lorosa\u2019e) nian tuir lei KOMSOS no estatutu AJTL nian hodi hili nia reprezentante ba Konsellu imprensa (KI). Eleisaun ba reprezentante iha KI ne&#8217;e bazeia ba regulamentu n\u00fameru 2\/2019, kona-ba regulamentu ba hili membru foun ba KI, hodi reprezenta jornalista husi asosiasaun leg\u00e1l iha Timor-Leste, liu-liu AJTL. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6442,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-6441","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6441","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6441"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6441\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6443,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6441\/revisions\/6443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6442"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6441"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6441"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6441"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}