{"id":813,"date":"2018-08-20T03:18:21","date_gmt":"2018-08-20T03:18:21","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=813"},"modified":"2018-08-20T03:20:21","modified_gmt":"2018-08-20T03:20:21","slug":"fundador-falintil-versaun-rua-mak-diferente","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2018\/08\/20\/fundador-falintil-versaun-rua-mak-diferente\/","title":{"rendered":"Fundador FALINTIL, Versaun Rua Mak Diferente"},"content":{"rendered":"<p>Ohin selebra Loron Nasional FALINTIL nian maibe polemika kona ba Fundador no data moris FALINTIL nian, no naran FALINTIL rasik sei kontinua sai diskusaun publik. Istoria fundasaun FALINTIL mosu hosi lidun rua mak diferente, hosi Dili ne\u2019ebe lidera hosi soldadu ka tropas Timor-oan sira ne\u2019ebe servisu iha kompania Portugues nian, no fatin seluk mak hosi Aisirmou, Aileu, ne\u2019ebe lideradu hosi Comite Central Fretilin (CCF).<\/p>\n<p>RENETIL organzia kalan reflesaun ida hodi hanoin hikas istoria harii FALINTIL nian. Marka prezensa iha kalan reflesaun ne\u2019e mak Reitor UNPAZ (eis membru CCF), Lucas da Costa, nudar Fundador ida (versi CCF), no Eis Ministru Edukasaun no Eis membru CCF, Abel Ximenes Larisina, nudar-Fundador ida (versi CCF) nian. Sira nain rua konta istoria versaun CCF ne\u2019ebe halo proklamasaun insureisaun armada ne\u2019ebe halo iha 15 Augusto 1975, iha Aisirimou, Aileu.<\/p>\n<p>Eis membru CCF no Eis Ministru Edukasaun, Abel Ximenes Larisina haktuir katak, &#8220;iha 5 Augusto 1975, Saudoso Nicolao Lobato fo orientasaun mai hau atu ba reforsa Camarada Lucas da Cost iha Same. Saudoso Nicolao Lobato foti hau hanesan Xefe Ekipa id aba Same ne\u2019e. Orientasaun seluk ida mak saudoso fo mai hau, laos ba ekipa hotu, mak atu halo servisu mos iha Maubessi no Aileu. Karik iha momentu ne\u2019eba, saudoso Nicolao Lobato hamutuk ho membru CCF sira iha ona hanoin kona ba insureisaun armada. Hafoin tun hosi Maubesi, mai hasoru membru CCF sira seluk iha Aileu hodi halo preparasaun ba insureisaun ne\u2019e. Iha dia 15 Augusto 1975, ne\u2019e mak loron halo proklamasaun insureisaun armada.\u201d Eis membru CCF, Abel Ximenes Larisina haktuir lia hirak ne\u2019e iha kalan reflesaun, 19\/08, iha Sede RENETIL.<\/p>\n<p>Iha fatin hanesan, Reitor UNPAZ, Lucas da Costa mos haktuir katak, \u201cProklamasaun ba insureisaun armada halo iha tuku 3.30 lorokraik, 15 de Augusto 1975, iha Aisirimou, Aielu.\u201d Sira nain rua, Abel ho Lucas mos konfirma katak textu insureisaun ne\u2019e produs koletivamente entre membru CCF sira. Sira nain rua diskonfia karik Maulear ho Maulaka iha influensia uituan dezenvolvivementu textu ne\u2019e tanba sira hakerek diak uituan.<\/p>\n<p>Lucas da Costa mos haktuir katak iha 16 Augusto, saudoso Nicolao Lobato, husu ba nia ho Justino Mota atu ba \u2018bujuk\u2019 Gui Campos hodi afilia ba FRETILIN. Maibe ne\u2019e la konsege akontese tanba bainhira atu lori Gui Campos ba hasoru saudoso Nicolao, Gui halai fila tiha. Maski nune\u2019e, ho orientasaun CCF nian, komandante kompania ho soldadu Timor-oan lubuk ida konvensidu tiha ona hodi tama hamutuk ho FRETILIN no hatene ona kona ba insureisaun ne\u2019e.<\/p>\n<p>Lucas ho Abel konta tuir fali katak, asalta kompania Aileu ne\u2019e halo iha 17 Agusto 1975. Sira ba halo asaltu ne\u2019e lori deit ho kilat 3. Maibe asaltu ida ne\u2019e planeadu ona, no soldadu Timor-oan sira iha kompania Aileu hatene ona, nune\u2019e fasil hodi hadau kompania Aileu. Bainhira hadau tiha Kompania Aileu, Furiel Jose da Silva, ne\u2019ebe involve tiha ona iha planu asaltu ne\u2019e, hatudu ninia aktu submisaun no obidiensia hodi hasai ninia deviza ho entrega ba CCF ne\u2019ebe lideradu hosi saudoso Nicolao Lobato. Iha momentu ne\u2019e kedas, soldadu hotu-hotu halo tuir aktu ida ne\u2019e, hodi entrega sira nia deviza. Sira mos haktuir katak iha 18 Augusto, asaun insureisaun ne\u2019e mos hadau kompania Maubessi.<\/p>\n<p>Tuir sira nain rua nia versaun katak governo Portugal nian mak iha Dili, la iha informasaun kona ba saida mak akontese tiha ona iha Aileu. Karik sira foin hatene bainhira hadau tan kompania Maubessi. Ne\u2019e mos tanba ida hosi helikopteru 2 ne\u2019ebe semo hosi Dili ba Maubessi kapturadu tiha iha Maubessi. Ida seluk konsege semo fila mai Dili.<\/p>\n<p>Akontesementu ne\u2019ebe lao iha Dili, tuir Lucas da Costa ho Abel Ximenes Larisina, ne\u2019e aktu ketak ida ne\u2019ebe sira rasik la hatene. Maibe istoria versaun Ambasador Caetano Guterres Maulori nian, publika iha tinan hirak liuba haktuir katak FALINTIL moris hosi For\u00e7as Armadas da Defesa do Povo Maubere. Forsa ida ne\u2019e kria hosi soldadu Timor-oan lubuk ida mak hakarak ukun rasik an no kontra golpe UDT nian. Tuir Maulori, planu kontra golpe hahu kedas iha tuku 3 lorokraik, dia 11 Augusto 1975. Eis Ministru Interior, Rogerio Tiago Lobato hamutuk ho Hermenegildo Alves lansa ataka bot ida hosi hadau Quarter Jeral iha Taibesi, 20 de Augusto ho kaputura tiha tropas Portugues lubuk ida. Iha 22 de\u00a0Augusto 1975, lideransa FRETILIN nian sira tama hikas Dili.<\/p>\n<p>Partisipantes diskusaun mos litik kona ba naran FALINTIL ne\u2019e. Naran FALINTIL rasik la temi iha dokumentu insureisaun armada nian. Maibe sira nain rua konsiente katak hanoin kona ba forsa armada ida ho eskala nasioal mosu ona iha membru CCF nia hanoin. Maski naran ne rasik la temi, tanba saudoso Nicolao Lobato sempre uza mak \u2018Bra\u00e7o Armado do Povo Maubere\u2019 laos FALINTIL. Partisipante ba reflesaun katak ne\u2019e, Padre Martinho Gusmao, iha diskusaun laran mos hatete katak liafuan FALINTIL foin komesa uza iha fulan Outubru 1975. Nia hatene ida ne\u2019e hosi textu sira mak saudoso Nicolao Lobato produs<\/p>\n<p>Reflesaun ne\u2019ebe halo iha RENETIL husik hela perguntas bot ida. Se los mak Fundador FALINTIL? Comite Central Fretilin ka ema nain hirak ne\u2019ebe halo asaltu iha Kompania Aileu, iha 17 Augusto 1975? Ka forsa Timor-oan lubuk ida mak halo asaun kontra golpe iha Dili, iha 20 de Augusto 1975?<\/p>\n<p>Hosi kalan Reflesaun ne\u2019e mos seidauk iha klareza tanba saida mak hili data ba Loron FALINTIL nian monu iha 20 de Augusto. Karik tanba akontesementu ne\u2019e halo iha Dili? Karik tanba FALINTIL sira komemora bebeik ona iha ai-laran ho data ida ne\u2019e? Maibe tanba sa mak laos 15 de Augusto, loron deklarasaun insureisaun armada? Tanba sa laos 17 Augusto, loron vitoria premeiru insureisaun armada nian iha Aileu?<\/p>\n<p>Kalan reflesaun ne\u2019ebe organiza hosi Ekipa Neon Metin \u2013 RENETIL ne\u2019e lao ho susesu, no iha situasaun amigavel nia laran. Partisipantes ba kalan reflesaun ne\u2019e besik ema nain 50, sira mak membru RENETIL no konvidadus balun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ohin selebra Loron Nasional FALINTIL nian maibe polemika kona ba Fundador no data moris FALINTIL nian, no naran FALINTIL rasik sei kontinua sai diskusaun publik. Istoria fundasaun FALINTIL mosu hosi lidun rua mak diferente, hosi Dili ne\u2019ebe lidera hosi soldadu ka tropas Timor-oan sira ne\u2019ebe servisu iha kompania Portugues nian, no fatin seluk mak hosi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":815,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[62,30,63],"tags":[],"class_list":["post-813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-istoria-popular","category-memoria","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=813"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":817,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions\/817"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}