{"id":8470,"date":"2021-05-20T11:40:39","date_gmt":"2021-05-20T02:40:39","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=8470"},"modified":"2021-05-20T11:40:47","modified_gmt":"2021-05-20T02:40:47","slug":"dezastre-natural-lu-olo-governu-tenke-halo-ordenamentu-territoriu-integradu-no-seguru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/05\/20\/dezastre-natural-lu-olo-governu-tenke-halo-ordenamentu-territoriu-integradu-no-seguru\/","title":{"rendered":"Dezastre Natural, Lu Olo: Governu Tenke Halo Ordenamentu Territ\u00f3riu Integradu no Seguru"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Zevonia Vieira <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ho dezastres naturais ne\u2019eb\u00e9 tinan-tinan ita hasoru, Governu tenke iha koraj\u00e9n hodi asumi sala ne\u2019eb\u00e9 halo ona no korrije ho apoiu husi teknolojia no si\u00e9nsia. Ida ne\u2019e hanesan oportunidade ida hodi Governu aproveita hodi halo ordenamentu \u00a0territ\u00f3riu ida ne\u2019eb\u00e9 integradu, s\u00e9riu no seguru. Define loloos fatin ba abitasaun, fatin ba agrikultura no peku\u00e1ria, zonas komersiais no industriais, \u00e1rea ba adminsitrasaun no edif\u00edsius p\u00fablikus, zonas de lazer hanesan jardin no parke<\/p>\n\n\n\n<p>Siklone Seroja ne\u2019ebe akontese iha loron 4 Abril hamosu tristeza boot ida ba povu Timor, tanba ema barak afeta hosi inundasaun boot ne\u2019ebe konsege halakon ema nia vida.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha selebresaun loron restaurasaun 20 de Maiu ba dala 19, Prezidente Republika, Dr. Francisco Guterres Lu Olo fo hanoin hikas trajedia ne\u2019ebe akontese.<\/p>\n\n\n\n<p>Lu Olo dehan ita labele haluha dezastre natural ne\u2019eb\u00e9 akontese iha fulan kotuk, 4 Abril. Udan boot rezulta bee sa\u2019e maka\u2019as no provoka inundasaun iha munis\u00edpiu Dili no m\u00f3s iha munis\u00edpiu seluk hanesan Manatuto, Baucau, Viqueque, Covalima, no seluk tan. Ho inundasaun no ho forsa bee nian infraestrutura barak mak monu no estraga total, hanesan ema nia uma, edif\u00edsiu p\u00fabliku no infraestrutura&nbsp; &nbsp;b\u00e1zika &nbsp;&nbsp;p\u00fablika &nbsp;barak &nbsp;hanesan &nbsp;dalan &nbsp;no &nbsp;pontes.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cEma barak lakon sira nia uma no sas\u00e1n tomak no, to\u2019o\u00a0 ohinloron, seidauk iha uma di\u2019ak ida hodi fila fali ba. Triste liut\u00e1n, ita-nia ema mate no lakon, hamutuk nain 41\u201d,<\/em> dehan Prezidente Lu Olo, 20\/05.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente Republika hateten nu\u2019udar nasaun no povu ida, ita iha ona esperi\u00e9nsia naruk ida, hodi hasoru dezafiu boot no ho barani, ho matenek, ho sakrif\u00edsiu no dedikasaun tomak, uza rekursus ne\u2019eb\u00e9 iha hodi muda situasaun. Iha tempu funu nian, ita uza rekursus ne\u2019eb\u00e9 dispon\u00edvel iha momentu ne\u2019eb\u00e1, kilat balun husi tempu portug\u00e9s, kilat no kilat musan ne\u2019eb\u00e9 kaptura husi inimigu, r\u00e1diu ki\u2019ikoan ne\u2019eb\u00e9 konsege hetan hodi rona not\u00edsia husi rai-li\u2019ur, hakerek surat ho lian portug\u00e9s hodi inimigu labele deteta, tanba meiu komunikasaun seluk laiha no dala barak lori fulan ba fulan atu to\u2019o iha nia destinat\u00e1riu. Maib\u00e9, dalan sira ne\u2019e hotu mak ita uza hodi alkansa ita-nia objetivu final, &nbsp;ukun rasik an, ne\u2019eb\u00e9 ohin ita selebra.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cOhin ita tenke hateke ba situasaun ne\u2019eb\u00e9 ita hasoru no halo refleksaun klean ida kona-ba ita-nia Pa\u00eds ne\u2019eb\u00e9 ita harii dadaun\u201d, <\/em>dehan Lu Olo.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia haforsa liutan dezafiu sira ne\u2019eb\u00e9 ita hasoru, hanesan dezaf\u00edu pol\u00edtiku, sosi\u00e1l, pandemia, dezastre natural labele trava ka impede ita hodi nafatin kontinua ita-nia er\u00f3i no ero\u00edna sira-nia mehi hodi harii sosiedade ida ne\u2019eb\u00e9 livre, demokr\u00e1tika no justa. Sosiedade ida ne\u2019eb\u00e9 sidadaun sira moris ho haksolok. Ao kontr\u00e1riu, iha adversidade nia laran mak ita tenke matenek hodi analiza no diskute dalan ne\u2019eb\u00e9 ita lao hela, identika no asume sala ne\u2019eb\u00e9 ita halo ona no ho responsabilidade buka meius atu hadi\u2019ak buat ne\u2019eb\u00e9 tenke hadi\u2019ak no halo foun buat ne\u2019eb\u00e9 importante hodi dezenvolvimentu bele lao nafatin ho kualidade no sustentabilidade.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cTempu agora no ba oin sei nafatin dezafia ita-nia kapasidade hanoin no halo ho di\u2019ak! Sei laiha milagre! Maib\u00e9, hamutuk ita bele\u00a0 hadi\u2019ak no haburas\u201d<\/em>, dehan Lu Olo<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente mos hateten tinan-tinan governu investe hela iha rekursus umanus hodi garante bolsa estudu ba sidadaun barak hodi sira bele buka matenek iha universidade sira iha \u00a0rai-laran \u00a0no \u00a0iha \u00a0rai-li\u2019ur \u00a0hodi \u00a0hasai espesializasaun \u00a0iha \u00a0\u00e1rea ne\u2019eb\u00e9\u00a0 importante\u00a0ba\u00a0dezenvolvimentu\u00a0 \u00a0iha\u00a0 ita-nia \u00a0Pa\u00eds.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune\u2019e retornu ne\u2019eb\u00e9 ita hetan husi investimentu ida ne\u2019e, mak ohinloron ita iha kuadrus barak formadu iha \u00e1rea oin-oin, ho experi\u00e9nsia ne\u2019eb\u00e9 sira hetan iha Pa\u00eds sira seluk. Ser\u00e1 ke rekursus umanus ne\u2019eb\u00e9 ita prepara ona, iha kondisaun hodi aplika sira-nia espesialidade iha prosesu dezenvolvimentu nian? Ka ita presiza tan kondisaun sira seluk, liuliu transmisaun valores ne\u2019eb\u00e9 lori ita to\u2019o mai agora? Ida ne\u2019e refleksaun importante ida ne\u2019eb\u00e9 governante sira tenke halo ho onestidade. Ita hotu nia kontribuisaun importante ba ita-nia Pa\u00eds.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cLaiha dalan seluk, ita tenke hatene uza si\u00e9nsia no teknolojia, rekursus umanus no finanseirus ne\u2019eb\u00e9 ita iha \u00a0hanesan baze atu define no aprova \u00a0pol\u00edtikas p\u00fablikas, hanesan ordenamentu territ\u00f3riu, abitasaun\u00a0 p\u00fablika, sa\u00fade p\u00fablika, asesu ba bee-moos no saneamentu, edukasaun ho kualidade, asesu ba informasaun, asesu ba internet no forma komunikasaun seluk\u201d, <\/em>dehan Lu Olo<\/p>\n\n\n\n<p>Prezidente fo hanoin ba Governu hodi uza kuadru t\u00e9kniku sira ho apoiu husi ita-nia parseiru dezenvolvimentu hodi identifika zonas risku nian.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cImportante m\u00f3s katak ita define \u00e1rea ne\u2019eb\u00e9 adekuada ba agrikultura no peku\u00e1ria no investe maka\u2019as hodi moderniza no hasae ita-nia produsaun interna. Ho nune\u2019e ita bele garante empregu ba ema barak no ita bele m\u00f3s garante seguransa alimentar&#8221;<\/em>, dehan Xefe Estadu<\/p>\n\n\n\n<p>Ho dezastres naturais ne\u2019eb\u00e9 tinan-tinan ita hasoru, Governu tenke iha koraj\u00e9n hodi asumi sala ne\u2019eb\u00e9 halo ona no korrije ho apoiu husi teknolojia no si\u00e9nsia. Ida ne\u2019e hanesan oportunidade ida hodi Governu aproveita hodi halo ordenamentu &nbsp;territ\u00f3riu ida ne\u2019eb\u00e9 integradu, s\u00e9riu no seguru. Define loloos fatin ba abitasaun, fatin ba agrikultura no peku\u00e1ria, zonas komersiais no industriais, \u00e1rea ba adminsitrasaun no edif\u00edsius p\u00fablikus, zonas de lazer hanesan jardin no parke p\u00fabliku sira, no seluk tan hodi promove dezenvolvimentu f\u00edziku ida ne\u2019eb\u00e9 loke dalan ba sidadaun hotu moris iha armonia no seguransa laran.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBainhira ita kontinua nafatin halo konstrusaun oin-oin iha bee- dalan, hanesan iha mota ninin, iha \u00e1rea Tasitolu nian, no seluk tan, ka nafatin la respeita natureza, mak tinan-tinan ita sei hasoru dezastre hanesan no at liut\u00e1n, ita sei lakon ema nia vida beibeik\u201d,<\/em> Prezidente konklui<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Zevonia Vieira Ho dezastres naturais ne\u2019eb\u00e9 tinan-tinan ita hasoru, Governu tenke iha koraj\u00e9n hodi asumi sala ne\u2019eb\u00e9 halo ona no korrije ho apoiu husi teknolojia no si\u00e9nsia. Ida ne\u2019e hanesan oportunidade ida hodi Governu aproveita hodi halo ordenamentu \u00a0territ\u00f3riu ida ne\u2019eb\u00e9 integradu, s\u00e9riu no seguru. Define loloos fatin ba abitasaun, fatin ba agrikultura no [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7649,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-8470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8470"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8471,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8470\/revisions\/8471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}