{"id":8668,"date":"2021-06-04T20:34:24","date_gmt":"2021-06-04T11:34:24","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=8668"},"modified":"2021-06-04T20:34:25","modified_gmt":"2021-06-04T11:34:25","slug":"sigaru-illisitu-promosaun-patrosinu-no-publikasaun-ba-tabaku-durante-ee-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/06\/04\/sigaru-illisitu-promosaun-patrosinu-no-publikasaun-ba-tabaku-durante-ee-2021\/","title":{"rendered":"Sigaru Illisitu, Promosaun, Patrosinu no Publikasaun ba Tabaku Durante EE 2021"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Survey husi ANCT-TL<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li><strong>Introdusaun<\/strong><\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Tabaku oho ema tokon 8 kada tinan iha mundu. Maske nu\u2019une industria tabaku ho nia aliandu sira la-responsabiliza ba sira nia produtu. Sira kontinua produs, gasta osan hodi promove sira nia produtu hodi dada fumante foun no mantein kliente atual.<\/p>\n\n\n\n<p>Timor-Leste ratifika ona konvensaun internasional ba kontrolu tabaku (FCTC) iha Dezembru 2004. Artigu 5.3 husi konvensaun refere oferese solusaun Guvernu hodi dezenvolve pul\u00edtika prevensaun ba&nbsp; interferensia husi kompanhia tabaku nian. Maske nu\u2019une estadu seidauk&nbsp; implementa konvensaun refere durante tinan 12 nia laran depois ratifika. Ne\u2019eb\u00e9 kauza, atividades merkadoria no habelar merkadu foun ba produtu tabaku sa\u2019e a\u2019as no namkari iha terioriu hotu derante tinan naruk nia laran.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha tinan 2016 Guvernu Timor-Leste ho susesu aprova pul\u00edtika &nbsp;kontrolu&nbsp;tabaku&nbsp;nian.&nbsp;Lei&nbsp;n\u00fa;&nbsp;14\/2016&nbsp;hakerek&nbsp;diak-liu&nbsp;no konstetualiza kondisaun kontrolu tabaku nian, ne\u2019eb\u00e9 adapta solusaun sira husi konvensaun kontrolu tabaku nian. Artigu 19, 20, 21 proibuidu kualker atividade promosaun, publisidade no patrosinu ba no husi entidade komersiates. Artigu 12 konaba Rotulagen no Artigu 13 konaba aviza saude ka aviza sanitaria. Maske nu\u2019une ANCT nota katak, durante fulan Tolu implementador la-halo inspesaun regularmente no transaksaun ba produtu tabaku sa\u2019e a\u2019as.<\/p>\n\n\n\n<p>Survey ida ne\u2019e dezenvolve hodi halibur evidensia ba atividade entidades komersiates sira nian iha estadu emergensia nia laran ka durante pandemia. Survey ne\u2019e dezenvolve hodi hare liu kona-ba <em>Marketing activities<\/em> ka deskobre prevalensia sigaru illisitu husi entidades relevantes &nbsp;sira mensiona iha leten.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Objetivu<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Objetivu husi monitorizasaun ne\u2019e atu identifika estatutu implementasaun dekretu lei tabaku no. 14\/2016 artigu 12 (rotulazen), 13 (Advertensia Sanitaria), 14 (Mensajen Proibida), 19 (Proibisaun sira),&nbsp; artigu 20 (Asaun publisitariu sira), artigu 21 (Patrosiniu) durante Estadu Emergensia tinan 2021.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><strong>Metodologia<\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Konseptu husi survey ne\u2019e, ANCT uza met\u00f3du observasaun (Observational study) no foti fotografia hodi koleta dadus sira. Molok tun peskiza ANCT f\u00f3 treinamentu no pr\u00e1tika durante loron rua ba observador. Observador sira hetan introdusaun jeral liga ho artigu 12, 13, 14, 19, 20,21 no 22 husi Dekretu lei tabaku no hetan treinamentu kona-ba t\u00e9knika hodi koleta dadus iha fatin peskiza. Instrumentu ne\u2019eb\u00e9 sei distribui ba observador sira uza durante treinamentu mak formatu observasaun, Lapizeira no kopia Dekretu lei tabaku inklui camera.<\/p>\n\n\n\n<p>Uainhira observador halao peskiza, ANCT monitoriza observador kada loron liu-husi telefone no enkontru hodi identifika progresu, dezafius no fo solusaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha survey ne\u2019e Ami m\u00f3s rekolla sigaru kulit mamuk liu-husi vizita fatin p\u00fabliku sira hanesan merkadu, fatin lixu, iha loja oin, restaurante oin no seluk tan. Objetivu husi rekolla sigaru kulit mamuk ne\u2019e mak atu identifika ratio husi sigaru ilegal ne\u2019eb\u00e9 ezisti iha Timor-Leste. Total sigaru kulit mamuk ne\u2019eb\u00e9 rekolla iha survey ne\u2019e, hamutuk 1000.<\/p>\n\n\n\n<p>Tempu peskiza ne\u2019e hah\u00fa iha fulan Marsu 2021 no remata iha Maiu 2021. Observador &nbsp;halo observasaun durante semana rua ka bele liu uainhira nesesita.<\/p>\n\n\n\n<p>Variavel iha peskiza ne\u2019e mak, Rotulazen, Advertensia Sanitaria, Mensajen Proibida Bandu Publisitariu, Promosaun no Patrosiniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Definisaun operasional ba rotulazen no advert\u00eancia sanit\u00e1ria mak; Mensagen sensibilizasaun no edukasaun sa\u00fade ne\u2019eb\u00e9 diriji ba fumantes no ema hotu&nbsp; kona-ba moras ne\u2019eb\u00e9 sei kauza husi uza tabaku.<\/p>\n\n\n\n<p>Definisaun operasional ba Bandu Publisitariu, Promosaun no Patrosiniu hanesan aksaun sira ne\u2019eb\u00e9 halao hodi komersializa produtu tabaku no influensia ema-nia <em>poder de compra<\/em>. Konforme artigu 19, 20, 21 no 22 defini, katak bandu atu kualk\u00e9r tipu negosiu sira hetan bandu atu la halo promosaun ba produtu tabaku.<\/p>\n\n\n\n<p>Survey ne\u2019e sei halao iha Munisipiu Dili Postu Administrativu Nain Feto, Dom Aleixu no Vera Cruz ho total amostra hamutuk 150.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e9kniku ba determina amostra iha survey ne\u2019e, utiliza teknika amostra agrupamentu ka <em>cluster sampling<\/em> katak total husi populasaun ka area ne\u2019eb\u00e9 peskizador forma tuir <em>cluster<\/em> bazeia ba selesaun ba individu no areas ne\u2019eb\u00e9 reprezenta populasaun ka amostra husi t\u00e1rjetu.<\/p>\n\n\n\n<p>Material no prosedimentu ba peskiza ne\u2019e mak kestionariu, lapizeira, camera android no Dekretu lei tabaku ne\u2019eb\u00e9 ANCT prod\u00faz no distribui ba observador sira hafoin kompleta treinamentu ba peskiza nian.<\/p>\n\n\n\n<p>Dadus sira sei ba rekolla uanhira observador remata peskiza no sei halo evaluasaun no sei verifika fila-fali dadus sira ba iha fatin sira bazeia ba kestionariu. Hafoin remata kordenadora programa sei entry dadus sira ba iha formatu ne\u2019eb\u00e9 utiliza Microsoft excel, <em>cleaning data <\/em>no ikus an\u00e1liza dadus. Faze ikus liu sei dezenvolve sai relatoriu final ida ne\u2019eb\u00e9 sei aprezenta ba autoriedade relevante.<\/p>\n\n\n\n<p>Rezultadu final ho dadus sira hotu sei arkiva iha fatin dadus ANCT nian.<\/p>\n\n\n\n<p>3. <strong>Resultadu survey<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>3.1 Publisidade, Promosaun no Patrosinu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Husi sample ne\u2019eb\u00e9 \u00a0observa, ANCT deskobre atividade promosaun brand tabaku ba tipu sigaru Tolu mak hanesan Marloboro, L.A ho D&amp;B. Produtu tabaku D&amp;B \u00a0dadus hatudu seidauk fa\u2019an iha munisipiu Dili. Maib\u00e9 tuir resultadu observasaun \u00a0deskobre iha kiosk Ha\u2019at husi amostra 150, mak taka Posters sigaru ho tipu ida ne\u2019e. Ne\u2019e inklui Kareta <em>Cool Box<\/em> Ida ne\u2019eb\u00e9 tau poster Bo\u2019ot liu iha lolon no promove ho liafuan \u201cGostu tebes\u201d. Liafuan ne\u2019e mak meius \u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>promosaun ne\u2019eb\u00e9 industria tabaku sira bai-bain hala\u2019o hodi influensia, katak sira nia produtu ladun perigu, maske realidade hatudu sira nia produtu mak assasinadu bo\u2019ot no oho ema tokon 8 kada tinan iha mundu. Promosaun Brand seluk ANCT deskobre iha objetu sira hanesan&nbsp; Iskeru, Bola no Billboard. Promosaun brand sira ne\u2019e &nbsp;hetan iha Loja no Kioske 15 iha. Loja bo\u2019ot ida iha Dili laran mak halo promosaun brand liu-husi Iskeru ho marka Marlboro. Nu\u2019une m\u00f3s Billboard 5 (Tuan ona) ho marka L.A sei ta\u2019u subar iha Loja sira nia oin. Nota Billboard ho Marka L.A ho mensajen \u201c<em>Enjoy Aja<\/em>\u201d ne\u2019eb\u00e9 ho intensaun hanesan mensiona ona iha leten. Ami nota Billoard hirak,&nbsp; ne\u2019e kleur ona ta\u2019u iha ne\u2019eba, maib\u00e9 autoriedade sira &nbsp;seidauk hasai, Billboard Ha\u2019at mak iha Area Audian Postu Nain Feto nian no ida iha Dom Aleixu.<\/p>\n\n\n\n<p>Atividade promosaun seluk mak promosaun ba folin tabaku nian. Tuir observasaun loja Rua no kioske Lima, mak eziste promosaun ba folin produtu sigaru nian, ne\u2019e hatudu husi lista presu iha <em>point of sell<\/em>, ne\u2019eb\u00e9 mensiona ka promove ho meius folin tabaku menus ona husi presu dahuluk iha merkadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Durante observasaun no dadalia informal, ANCT la deskobre atividade patrosinu direita ba eventu ka ba programa ruma, ne\u2019e hatudu sinal di\u2019ak, maib\u00e9 iha sorin seluk ami deskobre iha vendedores tabaku Ha\u2019at husi amostra 150, ne\u2019eb\u00e9 simu bonus box fatin transparante fa\u2019an tabaku nian, oferese husi distributor ka parte ne\u2019eb\u00e9 fa\u2019an tabaku ho gratuitu ba vendedores sira. Ami nota ne\u2019e nu\u2019udar meius hodi promove promosaun iha <em>points of sell<\/em> ba produtu tabaku<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3.2 Sigaru Illisitu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Husi Sample 150, vendedores 60 mak fa\u2019an sigaru illisitu la ho aviza sanitaria (Pictorial Health Warning), maioria Sigaru ho tipu Surya Gudang Garam. Vendedores balun mak fa\u2019an ho slop ba vendedores ki\u2019ik sira. Sigaru marka seluk mak ho tipu Sampoerna ho Marlboro. Iha prosesu survey ANCT m\u00f3s rekolla sigaru illisitu kulit mamuk ne\u2019eb\u00e9 fumantes sira soe iha fatin sira, ne\u2019e ho objetivu atu hatene rasio husi sigaru illisitu ne\u2019eb\u00e9 ema konsumu area refere. Vendedores 30 mak fa\u2019an Tabaku joker ho Tipu Matahari. Tabaku tipu ne\u2019e kuaze fa\u2019an iha vendedores ki\u2019ik sira. Tuir ANCT nia survey ba daruak iha 2020 Produtu Tabaku Tipu Matahari, la komersializa iha Timor-Leste. Surya Gudang Garan iha maib\u00e9 uitoan liu, kompara ho tempu estadu emergensia ni\u2019an. Ne\u2019e klaru hatudu katak, transaksaun ba sigaru illisitu sa\u2019e durante Estadu Emergensia. No Entidade komersiantes sira hare Estadu Emergensia nu\u2019udar oportunidade hodi halo fraku pul\u00edtika\/lei kontrolu tabaku no espansa sira nia produtu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. Konkluzaun<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Resultadu survey klaru demosntra, katak atividade komersializasaun tabaku illistitu sa\u2019e a\u2019as iha tenpu estadu emergensia nian, durante entidades inspesaun sira la-hala\u2019o kontrolu regular hanesan tempu bain-bain. Komersilizasaun sigaru illisitu mak sai nu\u2019udar atividade maioria ne\u2019eb\u00e9 vendedores sira komete. Tuir mak promosaun brand ba produtu tabaku nian ne\u2019eb\u00e9 tuir dekretu lei n\u00fa 14\/2016- proibuidu ba entidades komersiates sira atu komete. Artigu 12-rotulazen no etiquetazen produtu tabaku, artigu 19, 20, 21-probuidu promosaun, publisidade no patrosinu ba kualker atividade husi entidades komersiates sira. \u00a0Ne\u2019e m\u00f3s hatudu katak, entidade komersiante sira hare Estadu Emergensia nu\u2019udar oportunidade halo fraku tiha pul\u00edtika kontrolu tabaku nasaun nian no ekspansa sira nia produtu. Iha ne\u2019eb\u00e9 sei f\u00f3 impaktu negativu ba reforsa pul\u00edtika kontrolu tabaku. Dezafiu ne\u2019e bolu atensaun ba Guvernu atu labele abandona servisu kontrolu tabaku durante estadu emergensia. Importanti m\u00f3s Guvernu tenke halo inspesaun immediata no regular durante Estadu Emergensia hodi prevene atividade promosaun, publisidade no transaksaun illisitu ba produtu tabaku.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5. Rekomendasaun<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bazeia ba resultadu survey iha leten, ANCT rekomenda aksaun imediata hirak hanesan tuir mai;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\"><li>Hasa\u2019e servisu inspesaun no reforsa pul\u00edtika\/lei tabaku hodi prevene transaksaun illisitu ka illegal<\/li><li>Implementa koimas ba entidades komersiates sira ne\u2019eb\u00e9 kontra lei kontrolu tabaku<\/li><li>Dezenvolve no oferese edukasaun ba vendedores sira kona-ba lei tabaku nian no sira nia papel.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p><strong><em>\u201cDokumentu ne\u2019e produs ho apoiu fundu husi The Union\u2019 Kontiudu husi dokumentu ne\u2019e responsabilidade husi autor no bele husi sirkuntasia refleta pozisaun The Union no Doadores nian\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Survey husi ANCT-TL Introdusaun Tabaku oho ema tokon 8 kada tinan iha mundu. Maske nu\u2019une industria tabaku ho nia aliandu sira la-responsabiliza ba sira nia produtu. Sira kontinua produs, gasta osan hodi promove sira nia produtu hodi dada fumante foun no mantein kliente atual. Timor-Leste ratifika ona konvensaun internasional ba kontrolu tabaku (FCTC) iha Dezembru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8669,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-8668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8670,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8668\/revisions\/8670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}