{"id":8876,"date":"2021-06-21T18:51:30","date_gmt":"2021-06-21T09:51:30","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=8876"},"modified":"2021-06-21T18:55:27","modified_gmt":"2021-06-21T09:55:27","slug":"timor-leste-apoio-ditadura-militar-myanmar-ho-votus-abstain-iha-onu-xina-iha-influensia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/06\/21\/timor-leste-apoio-ditadura-militar-myanmar-ho-votus-abstain-iha-onu-xina-iha-influensia\/","title":{"rendered":"Timor-Leste Apoio Ditadura Militar Myanmar Ho Votus Abstain iha ONU, Xina iha Influensia"},"content":{"rendered":"\n<p>Timor-Leste fo apoio ba ditadura militar Myanmar nian bainhira fo votus abstain ba Resolusaun Onu nian hodi husu halo embargo kilat ba Myanmar. Resolusaun ne\u2019e bolu ba Junta Militar Myanmar atu restaura tranzisaun demokratiku, kondena uza violensia exesiva no husu atu membru estadu ONU sira atu prevene hatama no faan kilat ba Myanmar.<\/p>\n\n\n\n<p>Hamutuk ho Timor-Leste iha 36 seluk mos mak fo votus abstain. Maski nune\u2019e iha membru estadu 199 mak vota afavor inklui Myanmar rasik, ba Resolusaun ONU nian atu halo embargo kilat\/armas ba Myanmar.<\/p>\n\n\n\n<p>Myanmar rasik vota afavor, tanba sa mak Timor-Leste vota abstain?<\/p>\n\n\n\n<p>Ministeriu Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEC) liu hosi nia komunikadu imprensa, 21 Junho, esplika Timor-Leste nia votus.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cNudar nasaun demokratiku vota abstain tanba haree la iha pozisaun komun entre membru estadu ASEAN nian sira,\u201d Komunikadu Imprensa ne\u2019e esplika.<\/p>\n\n\n\n<p>Justifikasaun iha komunikadu ida ne\u2019e kontrariu ho statement ne\u2019ebe fo sai iha Sesaun dala-46 nian iha Enkontru Konsellu Dereitus Umanus ONU nian. Momentu ne\u2019eba Timor-Leste expresa nia preokupasaun kona ba situasaun dereitus umanus iha Myanmar, husu atu liberta prizoneru politiku sira, no suporta tranzisaun ida demokratiku no husu atu resolve problema Myanmar tuir dalan dame nian no liu hosi dialogu.<\/p>\n\n\n\n<p>Votu Timor-Leste nian laos hatudu katak Timor-Leste netral ka la husi parte ida. Maibe ne\u2019e hatudu Timor-Leste lakon nia sensibilidade ba asuntu dereitus umanus iha rejiaun Sudeste Asiatiku nian. Hatudu mos katak Timor-Leste la aprende lisaun sira hosi solidaridade internasional mak fo ona ba Timor-Leste iha istoria luta ba ukun rasik an nian.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ita la haluha experiensia moruk durante okupasaun Indonesia nian. Ema rihun 200 resin mak hetan oho, mate hamlaha, no sai refujiadu, internalmente no mos externalmente. Situasaun kuaze hanesan mak povo Myanmar hasoru hela dadaun. Ema rihun ba rihun mak mate ona, kaer no hatama prizaun forsadamente, no barak mak refujiadus. Timor-Lesta hetan moris todan ida ne\u2019e iha rejime militar Soeharto nia ukun, Myanmar mos hetan sofrementu hanesan iha militar nia ukun. Timor-Leste nia votus abstain la hatudu katak estadu aprende ona hosi istoria pasadu nian. Hatudu mos katak estadu seidauk hetan influensia hosi relatoriu Chega! mak CAVR produs.<\/p>\n\n\n\n<p>Estadu Indonesia, iha kazu Myanmar nian hatudu nia diferensa bot. Sira fo votus afavor. Ne\u2019e hatudu duni katak Indonesia nudar estadu hahu muda dadaun nia pensamentu, maski nia rasik la konsisten bainhira halo referensia fali ba kazu West Papua.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Diskonfia katak Xina iha influensia bot ba votus ne\u2019ebe Timor-Leste fo. &nbsp;Xina iha influensia bot iha Myanmar, militarmente no ekonomikamente. Lista vota abstain iha rejiaun Sudeste Asiatiku nian inklui Brunei Darusalam, Kambodia, Laos, Thailandia. Nasaun 4 ne&#8217;e hetan influensia makaas Xina nian iha sira nia ekonomia. Brunei iha relasaun metin ho Xina kleur ona. Maski Brunei iha riku soin mina no gas barak maibe nia la forte iha setor agrikultura. Xina investe besik biliaun 5 iha Brunei, inklui dezenvolvimentu setor agrikultura no importasaun. Xina mos hetan benefisiu bot hosi exportasaun mina hosi Brunei. Thailandia importa sasan barak hosi Xina, kompara ho rai sira seluk, kuaze 25% sasan importasaun nian mai hosi Xina. Xina mos mak nasaun ida ne\u2019ebe supply kilat barak liu ba Thailandia. Kambodia ho Laos nia ekonomia maioriaparte hetan tulun ho Xina. Laos importa 90% nia sasan sira hosi Xina no nia exporta uituan deit, barak liu ba Thailandia. Kambodia nia ekonomia hetan influensia bot tebes hosi Xina. Estrada no Ponte sira 70% hetan tulun hosi Xina mak rai. Xina investe biliaun 4 iha ekonomia Kambodia nian no besik 50% investementu rai liur nian mai hosi Xina<\/p>\n\n\n\n<p>Influensia Xina nian iha Timor-Leste nia ekonomia la dun ses dook hosi saida mak akontese iha nasaun ASEAN sira mak vota abstain ba kazu Myanmar nian. Foin dadaun ne\u2019e Timor-Leste hetan tulun Sinovac, vacina kontra korona hosi Xina, gratuita. Tinan balun liuba, Xina mos fo tulun harii edifisiu MNEC, Ministeriu Defesa no Palasiu Prezidente, uma ba veteranu sira no kompania Xina nian sira mos hetan kontratu ba halo mega projetu sira. Karik tan debe hirak ne\u2019e hotu mak MNEC hetan mensajen atu vota abstain.Nudar estadu demokratiku no moris ho experiensia violasaun dereitus umanus iha tempu okupasaun Indonesia nian loloos ne\u2019e Timor-Leste labele fo votus abstain.<\/p>\n\n\n\n<p>Aktu militar Myanmar ne\u2019e laos aktu ida respeita demokrasia. Militar Myanmar fo apoio ba opozisaun atu husu rekontajen votu eleisaun jeral ne\u2019ebe hetan manan hosi partidu NLD (National League for Democracy). Komisaun Eleisaun Myanmar hatete katak sira la hetan evidensia ruma mak hatete katak eleisaun nebe NLD manan ne\u2019e iha fraude. Lider politik NLD nian sira hetan kaer, inklui Laureadu Nobel da Paz, Suu Kyi. Miliar sira hadau governo no deklara estadu emerjensia tinan 1 nia laran, hosi 1 Fevereiru 2021. Militar Myanmar hakarak harii demokrasia ida ho disiplina militar no promete atu halo fali eleisaun bainhira estadu emerjensia hotu ona. Maibe sei la iha ema ida mak fiar ida ne\u2019e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Timor-Leste fo apoio ba ditadura militar Myanmar nian bainhira fo votus abstain ba Resolusaun Onu nian hodi husu halo embargo kilat ba Myanmar. Resolusaun ne\u2019e bolu ba Junta Militar Myanmar atu restaura tranzisaun demokratiku, kondena uza violensia exesiva no husu atu membru estadu ONU sira atu prevene hatama no faan kilat ba Myanmar. Hamutuk ho [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8877,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[60],"tags":[],"class_list":["post-8876","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analisa"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8876"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8882,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8876\/revisions\/8882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}