{"id":9075,"date":"2021-07-08T23:02:51","date_gmt":"2021-07-08T14:02:51","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=9075"},"modified":"2021-07-08T23:02:56","modified_gmt":"2021-07-08T14:02:56","slug":"oje-2022-fongtil-apresia-governu-tau-prioridade-ba-setor-produtivu-no-kore-an-hosi-dependensia-fp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/07\/08\/oje-2022-fongtil-apresia-governu-tau-prioridade-ba-setor-produtivu-no-kore-an-hosi-dependensia-fp\/","title":{"rendered":"OJE 2022, FONGTIL Apresia Governu Tau Prioridade Ba Set\u00f3r Produtivu no Kore-an Hosi Depend\u00e9nsia FP"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Joselina dos Santos<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Forum Organizasaun Naun Governament\u00e1l Timor-Leste (FONGTIL), serbisu hamutuk ho Rede Coalition For Education (TLCE), Core Group Transparency (CGT) no Rede Feto Timor-Leste hatoo apresiasaun ba VIII Governu no Parlamentu Nasional tanba tau prioridade\u00a0 ba set\u00f3r sosial, edukasaun sa\u00fade, ambiente infraestrutura no set\u00f3r produtivu sira liu hosi Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2022<\/p>\n\n\n\n<p>Liu hosi konfer\u00e9nsia imprensa, Direitor Ezekutivu FONGTIL, Daniel Santos do Carmo hateten Governu Timor-Leste tama hikas fali ba preparasaun planu no orsamentu, hodi kontinua misaun ba libertasaun povu husi ki&#8217;ak no mukit. Nune&#8217;e VIII Governu hah\u00fa diskusaun iha jornada orsamental ba Orsamentu Jeral Estadu 2020 iha loron 29 Ju\u00f1u 2021, ho tema kualidade orsamentu kreximentu inkluzivu no sustent\u00e1vel\u00e9l.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Natureza husi debate iha jornada orsamental mak atu define propriedade nasion\u00e1l ba tinan fiskal. Dezafiu komun sira ne&#8217;eb\u00e9 mos nafatin hetan atensaun m\u00e1xima husi diskusaun, mak hanesan situasaun Covid-19 iha Timor-Leste, inundasaun no rai monu,&#8221; <\/em>dehan Direitor Ezekutivu Fongtil ba jornalista sira liu iha salaun Konfer\u00e9nsia FONGTIL Kaikoli, 08\/07.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia dehan iha jornada Orsamental ba OJE 2022 nian ho tetu orsamentu fiskal US$ 1.5 billoens define ona programa proprit\u00e1rius 6 maka hanesan kapital sosi\u00e1l (Edukasaun, formasaun professional no sa\u00fade), abitasaun no inkluzaun sosi\u00e1l, seitor produtivu (agrikultura, turizmu, ambiente no konektividade) no dezenvolvimentu set\u00f3r privadu dezenvolvimentu rural no governasaun.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosiedade siv\u00edl apresia tebes ba sinseridade governu nian ne&#8217;eb\u00e9 mai duni ho fundamentu kapasidade iha an\u00e1liza kontekstual, no an\u00e1liza situasaun Timor-Leste nian, ne&#8217;eb\u00e9 bele identifika set\u00f3r prioritarius ne&#8217;eb\u00e9 aserta duni ba nesesidade no dezafius povu no ba sustentabilidade Timor-Leste nu&#8217;udar estadu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Sosiedade sivil fiar katak ho definisaun progrma prioridades nasion\u00e1l ba tinan fiskal 2022, sei tulun atu hadi&#8217;a ita nia edukasaun iha nia asesu no nia kualidade. Ita enfrenta daudaun dezafiu iha prosesu dezenvolvimemtu edukasaun, iha aspeitu infraestrutura eskola, kurr\u00edkulu, kualidade no kuantidade professors, materiais aprendizajem no fasilidade apoiu sira seluk,&#8221;<\/em> nia tenik.<\/p>\n\n\n\n<p>Situasaun ne&#8217;e sai defisil&nbsp; liu tan bainhira ho ezist\u00e9nsia Surtu COVID-19 iha tinan rua ikus, ne&#8217;eb\u00e9 destroy kalend\u00e1riu akademika, obriga atu tenke halo suspensaun ba aula prezensa at\u00e9 ezame sira. Halo Timor oan sira labele hetan oportunidade di&#8217;ak liu atu dezenvolve sira nia ko\u00f1esimentu no abilidade.<\/p>\n\n\n\n<p>Nune&#8217;e ho definisaun set\u00f3r sa\u00fade nu&#8217;udar programa prioridade iha OJE 2022, sei tulun Timor oan sira atu asesu ba prestasaun serbisu ne&#8217;eb\u00e9 di&#8217;ak, no besik iha sira nia hela fatin, hetan konsulta tratamentu regular husi m\u00e9diku matenek, no partera profession\u00e1l liu-liu ba labarik sira no inan isin rua sira iha sentru sa\u00fade ne&#8217;eb\u00e9 kualidade, hado&#8217;ok Timor oan sira husi moras kontajiosa oin-oin inklui Surtu Covid-19.<\/p>\n\n\n\n<p>Iha aspetu bee-moos saneamentu, sei tulun familia sira hotu hodi asesu ba bee-moos ne&#8217;eb\u00e9 seguru no sustentav\u00e9l liu husi hadi&#8217;a infraestutura bee-moos no saneamentu hodi garante distribuisaun bee-moos ba ema hotu.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Ita nia produsaun agrikola sei aumenta liu tan, hodi haforsa ita nia rezilensia no soberania ai-han, familia agrikultores sira sei kontinua halo produsaun no sei hetan rendimentu bo&#8217;ot hodi bele hadi&#8217;a ekonomia familia nian. Iha tempu hanesan m\u00f3s buka atu kore a&#8217;an husi dependensia ba seitor minarai no gas liu dezenvolvimentu iha agrikultura no turismu,&#8221; <\/em>dehan Daniel.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosiedade sivil louva vontade governu nian, hodi bele tau prioridade ba asuntu ne&#8217;eb\u00e9 liga ho povu nia moris. Sosiedade siv\u00edl apresia governu, tanba tau prioridade ba setor produtivu nu&#8217;udar dalan ida kore aan husi dependensia ba fundu petrol\u00edferu (FP) no hah\u00fa daudaun diversifikasaun ba fundu petrol\u00edferu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sosiedade sivil deklara apoiu tomak ba inisiativa governu nian hodi hadi&#8217;a povu nia moris liu husi OJE 2022, no sei mobiliza m\u00f3s apoiu husi komunidade Timor-Leste no komunidade Internasion\u00e1l ba pol\u00edtika brillante governu Timor-Leste ida ne&#8217;e.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Sosiedade sivil mos sei halo sosializasaun maka&#8217;as liu tan, no halo konsiensializasaun ba komunidade atu bele simu vasina hodi kria kondisaun ba governu ita bele serbisu diak liu tan iha implementasaun programa priorit\u00e1rius sira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Joselina dos Santos Forum Organizasaun Naun Governament\u00e1l Timor-Leste (FONGTIL), serbisu hamutuk ho Rede Coalition For Education (TLCE), Core Group Transparency (CGT) no Rede Feto Timor-Leste hatoo apresiasaun ba VIII Governu no Parlamentu Nasional tanba tau prioridade\u00a0 ba set\u00f3r sosial, edukasaun sa\u00fade, ambiente infraestrutura no set\u00f3r produtivu sira liu hosi Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2022 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9077,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-9075","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9075"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9078,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9075\/revisions\/9078"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}