{"id":952,"date":"2019-02-19T06:05:30","date_gmt":"2019-02-19T06:05:30","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=952"},"modified":"2019-02-19T06:07:14","modified_gmt":"2019-02-19T06:07:14","slug":"untl-nia-feira-siensia-buka-solusaun-ba-dezenvolvimentu-sustentavel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2019\/02\/19\/untl-nia-feira-siensia-buka-solusaun-ba-dezenvolvimentu-sustentavel\/","title":{"rendered":"Feira Siensia iha UNTL, Buka Solusaun ba Dezenvolvimentu Sustent\u00e1vel"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Reportajen Adroaldo \u2018Saretukau\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Feira Siensia ba dahuluk nian foka ba asuntu lixu no dezenvolvimentu sustent\u00e1vel. Feira ne\u2019e sai ona espasu ba truka ideas sientifiku entre estudantes sira.<\/p>\n<p>Diretora Sentru Laborat\u00f3riu Sidadania UNTL, Maria Jos\u00e9 Barbosa, hanesan Kordenadora m\u00e1xima ne\u2019eb\u00e9 respons\u00e1vel ba feira ne\u2019e hateten katak feira ne\u2019e kria espasu ba fahe ideas hodi dezenvolve siensia no hanoin sira kona ba dezenvolvimentu sustent\u00e1vel.<\/p>\n<p>\u201cFeira ida ne\u2019e hanesan projetu laborat\u00f3riu sidadania, ne\u2019eb\u00e9 iha objetivu prinsipal, kria redes de kontaktu, permite ema sira simu malu, kria ideia no fatin partilla ba estudante. No s\u00e9 pos\u00edvel entre hirak ne\u2019e kria solusaun sira, nune\u2019e hotu-hotu konsiente ba problema sa\u00edda no solusaun sa\u00edda, hotu tiha ida ne\u2019e hotu-hotu bele kolabora hamtuk, atu nune\u2019e solusaun bele la\u2019o ho di\u2019ak, esensi\u00e1l liu ba ida ne\u2019e\u2019, Maria Jose hatete.<\/p>\n<p>Maria Jose mos dehan katak lixu mak problema atual ida ne\u2019ebe estudante siensia sira fo atensaun.<\/p>\n<p>\u201cAkad\u00e9mika sira mak futuru profisional, enkuantu profisional, profesor sira, enji\u00f1eiru, diretor sira, labele kontinua kontribui atu permiti problema lixu ne\u2019e kontinua. Tanba sira mak sai hanesan ajente sosial ne\u2019eb\u00e9 boot. Ho ida ne\u2019e ha\u2019u lori problema ida ne\u2019e hanesan problema ne\u2019eb\u00e9 aseitadu. Tanba problema ne\u2019eb\u00e9 boot no presiza ajir ho lalais\u201d, Maria Jose aumenta tan.<\/p>\n<p>Feira si\u00e9nsia ida ne\u2019e rejulta projetu ida hosi fakuldade, mak Fakuldade ualu ne\u2019eb\u00e9 mai lori sira nia projetu, Fakuldade sira hetan kolaborasaun hosi sira nia estudante. Hosi ida ne\u2019e, ideia feira de si\u00e9nsia ida ne\u2019e mak espasu ida atu fahe, debate, simp\u00f3ziu no kahur ho arte, sinema no buat barak, ne\u2019eb\u00e9 iha europeiu bai-bain ema hanaran feira de si\u00e9nsia, tanba fatin ida, iha ne\u2019eb\u00e9 fatin atu partilla si\u00e9nsia, pol\u00edtika, soseidade sivil, altu figura estadu sira.<\/p>\n<p>Aprezentadora ba Feira ne\u2019e, Sherley Siki hosi Revista Edukasional Lafaek, CARE Internasional observa katak fenomenu soe fo\u2019er ba iha lixu fatin, ita hotu agora haree da-daun, iha ita nia bairu-bairu sira, imi haree ema soe lixu, iha ne\u2019eb\u00e1 ema tau lixu fatin, maib\u00e9 soe fali iha li\u2019ur, ne\u2019e ita senti oins\u00e1, ami la\u2019os espertu iha ambiente, maib\u00e9 ami koko hodi bele komunika ba ita, kolega sira, hodi senti to\u2019ok situasaun ida ne\u2019e.<\/p>\n<p>\u201cIta nia lixu iha tasi da-daun ne\u2019e hamutuk 20% no 80% iha rai maran, ne\u2019e signifika katak ita nia lixu ne\u2019eb\u00e9 ita iha ne\u2019e, hotu-hotu halai ba tasi. Maioria lixu sira ne\u2019e mai hosi nasaun boot sira \u00cdndia, Indon\u00e9zia, Xina ne\u2019eb\u00e9 prod\u00fas lixu boot teb-tebes. Kuaze ita prod\u00fas lixu 80 biliaun kada tinan no lixu sira ne\u2019e halai ba oseanu pas\u00edfiku, hamate balada sira iha tasi laran\u201d, Sherley haktuir.<\/p>\n<p>Sherley mos observa katak fin de semana liuba, joven sira dansa hela iha Kristu Rei, lixu sira naklekar hela iha sira nia okos, sira lasibuk. Iha bairo Pite, iha mos Motael, imi sira ne\u2019eb\u00e9 gosta ba tur iha ne\u2019eb\u00e1. Iha Tasi Tolu, bai-bain manu tasi sira mai, iha Bidau Santana, iha Suric Mas, areia Branka, ne\u2019e ita haree ho matan.<\/p>\n<p>Parstisipante ida, hanesan m\u00f3s Prezidente ba Asosiasaun Jerasaun Hadomi Natureza (JERHANA) Antoninho dos Santos de Oliveira, iha nia intervista hateten katak nia interesadu los ho feira ne\u2019e hakarak atu motiva nafatin joven sira hodi hadomi meioambiente.<\/p>\n<p>\u201cBuat ne\u2019eb\u00e9 mak interesante tebes maka ita haree hosi orador Timor Oan rasik no mesak otas nurak, joven Timor Oan de\u2019it ne\u2019eb\u00e9 ke brani aprejenta mat\u00e9ria ruma ne\u2019eb\u00e9 atu mentaliza Timor Oan tomak oins\u00e1 bele Care ba sira nia natureza, care ba ambiente, hodi oins\u00e1 bele tau matan ba lixu sira ne\u2019eb\u00e9 ke ohin loron sai hanesan problema ambiente ba Timor\u201d, Antoninho expressa.<\/p>\n<p>Nia degan mos katak, \u201cAmi m\u00f3s sai ativista ba ambiente hotu iha aktividade lor-loron nian, ita haree ba problema lixu ne\u2019eb\u00e9 hanesan sira aprezenta ohin, ne\u2019e problema global, la\u2019os Timor d\u2019eit. Maib\u00e9 Timor ne\u2019e oins\u00e1 mak ita bele responde ba buat ne\u2019e, mezmu ke lei ne\u2019e bele kria rigoroju, iha lei baze ambiental, maib\u00e9 ita la iha aksaun urjenti ida ba transformasaun mentalidade, karakte, oins\u00e1 bele hamosu sensibilizasaun komunidade nian hodi haree ba problema lixu entaun ita sei labele rezolve buat ida.\u201d<\/p>\n<p>Feira ne\u2019e rasik abertutra hosi Magn\u00edfiku Reitor UNTL, iha kampus sentral UNTL nian. Feira ne\u2019e sei hala\u2019o durante loron haat. Hah\u00fa loron 18 no sei remata iha kinta feira loron 21 iha Fulan Fevereiru, iha espasu Kampus Sentral UNTL.<\/p>\n<p>Feira refere hetan partisipasaun hosi Pro-Reitres, Diretores Jeral, Dekanu no Vise Dekanu, Direotres Departamentu no estudante hosi Fakuldade sira iha UNTL nian. No iha oradores hosi fatin oi-oin ho sira nia \u00e1rea espes\u00edfiku la hanesan hodi mai fahe hamutuk ho estudante no partispante sira hotu.<\/p>\n<p>Iha feira ne\u2019e mos iha espozisaun konab\u00e1 Poezia konab\u00e1 ambiente, aprezentasaun M\u00fazika, halo Poezia no sel-seluk tan.<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Adroaldo \u2018Saretukau\u201d Feira Siensia ba dahuluk nian foka ba asuntu lixu no dezenvolvimentu sustent\u00e1vel. Feira ne\u2019e sai ona espasu ba truka ideas sientifiku entre estudantes sira. Diretora Sentru Laborat\u00f3riu Sidadania UNTL, Maria Jos\u00e9 Barbosa, hanesan Kordenadora m\u00e1xima ne\u2019eb\u00e9 respons\u00e1vel ba feira ne\u2019e hateten katak feira ne\u2019e kria espasu ba fahe ideas hodi dezenvolve siensia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":953,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[63],"tags":[],"class_list":["post-952","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=952"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":955,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/952\/revisions\/955"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}