{"id":9627,"date":"2021-09-03T15:59:34","date_gmt":"2021-09-03T06:59:34","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=9627"},"modified":"2021-11-20T16:20:44","modified_gmt":"2021-11-20T07:20:44","slug":"remata-iha-universidade-miguel-desidi-fila-fali-ba-toos-harii-grupu-agrikultura","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/09\/03\/remata-iha-universidade-miguel-desidi-fila-fali-ba-toos-harii-grupu-agrikultura\/","title":{"rendered":"Remata Iha Universidade, Miguel Desidi Fila Fali Ba To\u2019os, Harii Grupu Agrikultura"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Santina Lucia da Costa<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Agrikultura nu\u2019udar set\u00f3r produtivu iha Timor-Leste, mais menus 80% populasaun iha Timor moris liuhusi agrikultura. Agrikultura nu\u2019udar set\u00f3r sustent\u00e1vel ne\u2019eb\u00e9 importante oins\u00e1 f\u00f3 moris ba ema.<\/p>\n\n\n\n<p>Neon Metin hasoru malu ho joven millennial ho nia abilidade no kreativu kontribui nia an iha set\u00f3r agrikultura, maski hasoru dezafiu oin-oin, &nbsp;maibe ida ne\u2019e la hamate nia esp\u00edritu atu kontinua hala\u2019o kna\u2019ar nu\u2019udar to\u2019os na\u2019in.<\/p>\n\n\n\n<p>Miguel &nbsp;Mouzinho idade 29, ne\u2019eb\u00e9 remata nia Lisensiatura iha Universidade Nasion\u00e1l Timor-Lorosa\u2019e (UNTL) foti Fakuldade Edukasaun, Departamentu Quimika, iha inisiativa rasik halibur joven mane no feto sira. Harii grupu ho naran&nbsp; Era-Ulun Moris Foun (ERMOF) Postu-Administrativu Aileu-Villa iha Munis\u00edpiu Aileu, Aldeia Sarin, Suku Fahiria.<\/p>\n\n\n\n<p>Grupu joven ne\u2019e hili naran Era-Ulun Moris Foun, tanba ho hanoin ida oins\u00e1 hah\u00fa atividade importante iha set\u00f3r agrikultura, ita presiza bee, nune\u2019e bee ne\u2019ebe sufisiente iha sira nia fatin, bele garante sustentabilidade ba produtu sira<\/p>\n\n\n\n<p>Grupu ERMOF moris iha loron 28 Outubru 2017, kompostu husi membru na\u2019in 13, feto 6 mane 7, grupu ne\u2019e moris ho nia baze legal ida katak, \u201ctau hamutuk forsa hodi hadia moris iha futuru\u201d. Hahu produsaun ida ne\u2019e, kada membru ida tau osan $25.00, nune\u2019e membru na\u2019in 13 total osan iha $325.<\/p>\n\n\n\n<p>Alende Miguel hala\u2019o serbisu iha set\u00f3r agrikultura, nia m\u00f3s hanorin iha Eskola Ensinu Sekund\u00e1riu Jeral Aileu Malere, no fahe tempu bainhira hanorin hotu, nia fila ba uma ba hamutuk ho nia maluk sira halo atividade ne\u2019eb\u00e9 mak iha.<\/p>\n\n\n\n<p>Miguel Mouzinho haktuir prosesu harii grupu ne\u2019e, tanba nesesidade ekonomia fam\u00edlia, tinan barak fam\u00edlia sira sai v\u00edtima, susar uitoan ba ekonomiaa, nune\u2019e juventude halibur malu hamutuk kria grupu ida atu haree ba area produtividade hanesan ortikultura, peku\u00e1ria no peska atu nune\u2019e hetan netik rendimentu ruma ba fam\u00edlia.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cGrupu ne\u2019eb\u00e9 ha\u2019u lidera, fam\u00edlia sira la hola parte iha funsion\u00e1riu, masak mai husi familia agrikult\u00f3res hotu kedas, tanba ne\u2019e mak husi oan ne\u2019eb\u00e9 mak hetan ona ko\u00f1esimentu uituan hanoin katak atu dezenvolve fila-fali set\u00f3r agrikultura ne\u2019eb\u00e9 mak iha tiha ona.\u201d<\/em> Dehan Miguel Mouzinho.<\/p>\n\n\n\n<p>Miguel dehan antes hah\u00fa eskola iha nivel universit\u00e1riu, hah\u00fa ona serbisu agrikultura, tanba fam\u00edlia moris nu\u2019udar agrikultura, husi benef\u00edsiu agrikult\u00f3r nian, bele sustenta ita nia edukasaun to\u2019o remata, tanba ne\u2019e mak depois termina edukasaun, hakarak fila-fali mai baze, tanba joven no inan-aman barak presiza atu hadi\u2019a ekonomia fam\u00edlia.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cHau hanoin edukasaun ba departamentu Quimika ne\u2019e hanesan dalan ida de\u2019it, maib\u00e9 edukasaun ema ne\u2019eb\u00e9 serbisu husi ita nia ko\u00f1esimentu ne\u2019eb\u00e9 mak ita iha, la presiza ita tenke serbisu funsion\u00e1riu, husi nivel edukasaun ne\u2019eb\u00e9 mak ita hetan, ita bele serbisu iha area ne\u2019eb\u00e9 de\u2019it.\u201d<\/em>dehan, Miguel.<\/p>\n\n\n\n<p>Dezafiu ne\u2019eb\u00e9 grupu hasoru mak, liuliu iha set\u00f3r produsaun ortikultura, tanba susar asesu merkadu nune\u2019e bele kanaliza produtu hirak ne\u2019e<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cLaiha merkadu fiksu ka kompanhia fiksu para bele foti produtu sira, maib\u00e9 tanba ami ne\u2019e agro-neg\u00f3siu, entaun prod\u00faz no fa\u2019an rasik,&nbsp; lobi se mak atu sosa, nafatin koopera atu nune\u2019e bele kanaliza produtu ida ne\u2019e\u201d, <\/em>dehan Miguel ba Neon Metin<\/p>\n\n\n\n<p>Maske nune\u2019e grupu ne\u2019e orgullu tanba iha ona forsa hamutuk hodi halo atividade ne\u2019e sai boot liut\u00e1n<\/p>\n\n\n\n<p>Ho pandemia COVID-19 ne\u2019ebe akontese hamosu obstaklu barak ema atu halo atividade produtivu sira, oins\u00e1 buka moris tanba dezempregu mos akontese, Miguel ho nia grupu sorte diak tanba sira nia serbisu iha set\u00f3r agrikultura, tulun netik sira atu kontinua sobrevive.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;\u201cSeidauk Covid-19 ami kontente tanba rai ne\u2019e bele hakmatek no ita bele kanaliza nia produtu ne\u2019e, ita bele hetan osan di\u2019ak liu semana ida bele hetan $200 dollar, se atinji ba oin bele hetan $400 dollar, duk\u00e9 agora maib\u00e9 agora Covid-19 ne\u2019e tama to\u2019o agora rendimentu laiha, no agora sei iha atividade produsaun.\u201d<\/em> konfesa Miguel.<\/p>\n\n\n\n<p>Husi atividade produtivu ne\u2019e ERMOF konsege hetan rendimentu, sira kria sistema empresta hodi bele dezenvolve osan ne\u2019e. Miguel hateten osan ne\u2019ebe sira halibur ona osan $20 mill, hodi bele ajuda sosa material sira ne\u2019ebe sira presiza.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia mos konfesa katak husi inisiu to\u2019o ohin loron seidauk hetan apoiu ruma husi governu ka organizasaun ruma, maibe ba Neon Metin nia dehan diak liu hahu mesak, karik ba futuru iha prontu koopera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Santina Lucia da Costa Agrikultura nu\u2019udar set\u00f3r produtivu iha Timor-Leste, mais menus 80% populasaun iha Timor moris liuhusi agrikultura. Agrikultura nu\u2019udar set\u00f3r sustent\u00e1vel ne\u2019eb\u00e9 importante oins\u00e1 f\u00f3 moris ba ema. Neon Metin hasoru malu ho joven millennial ho nia abilidade no kreativu kontribui nia an iha set\u00f3r agrikultura, maski hasoru dezafiu oin-oin, &nbsp;maibe ida [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9628,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-9627","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-feature"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9627","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9627"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9627\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10313,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9627\/revisions\/10313"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9627"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9627"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9627"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}