{"id":9893,"date":"2021-10-05T23:46:00","date_gmt":"2021-10-05T14:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/?p=9893"},"modified":"2021-10-05T23:46:02","modified_gmt":"2021-10-05T14:46:02","slug":"komunidade-aldeia-fatuk-francisco-kada-tinan-sofre-ba-inundasaun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/2021\/10\/05\/komunidade-aldeia-fatuk-francisco-kada-tinan-sofre-ba-inundasaun\/","title":{"rendered":"Komunidade Aldeia Fatuk Francisco Kada Tinan Sofre Ba Inundasaun"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Reportajen Umbelina dos Reis<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Iha tempu udan, komunidade sira ne\u2019ebe hela fatin risku la hakmatek, tanba iha situasaun tauk karik akontese inundasaun, sei hasoru risku boot ba sira nia moris, liu-liu ba ema vulneravel sira.<\/p>\n\n\n\n<p>Fam\u00edlia Barak iha Aldeia Fatuk Francisco, Suku Camea, Posto Administrativo Kristo Rei, kada tinan sofre inundasaun tanba la iha valeta, hodi kanaliza bee ne\u2019eb\u00e9 mai husi kadalak husi foho lolon.<\/p>\n\n\n\n<p>Neon Metin dadalia komunidade sira ne\u2019ebe hela iha aldeia Fatuk Francisco, ba preokupasaun ne\u2019ebe sira iha bainhira udan boot mai. Ba Neon Metin komunidade sira hatoo hanoin katak tuir loloos konstrusaun valeta iha \u00e0rea ne\u2019e tenke sai prioridade ba Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku-PNDS, hodi evita inundasaun ne\u2019eb\u00e9 kada tinan afeta ba fam\u00edlia barak iha Aldeia Fatuk Francisco.<\/p>\n\n\n\n<p>Maria Elisa hela iha Aldeia Fatuk Francisco iha esperi\u00e9nsia aat bainhira udan boot mai, hamosu inundasaun nune\u2019e nia hela fatin bee sae kuaze metru ida, ninia familia sente ataparalla bainhira udan hetook aumenta liut\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKuandu tempu udan hau nia uma no vizi\u00f1u sira, nian barak mak hetan estragus, inklui sasan, tamba bee husi kadalak sira iha foho maka\u2019as no tama hotu ami nia uma no situasaun ne\u2019e halo ami trauma no balun moras tamba problema ne\u2019eb\u00e9 mak ami hasoru\u201d,<\/em> haktuir Maria Elisa ho laran triste, hodi hanoin hikas, akontesimentu iha loron 4 Abril.<\/p>\n\n\n\n<p>Problema ne\u2019eb\u00e9 mak komunidade hasoru, fanu mos entidade balun ninia laran luak, hodi tulun v\u00edtima husi dezastre naturais ne\u2019eb\u00e9 lakon esperansa tanba ne\u2019e fen\u00f3menu ne\u2019eb\u00e9 serbisu Meteorolojia no Jeof\u00edzika hanaran Siklone Seroja<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cDezastre ne\u2019e halo ami tenke lakon buat barak, tanba bee ne\u2019eb\u00e9 mai husi laletek sira iha foho hoban\u201d<\/em> tenik Maria, ne\u2019eb\u00e9 hanesan mos estudante Si\u00e9nsia Sa\u00fade, Universidade Oriental Timor-Lorosa\u2019e \u2013 UNITAL.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Dadaun ne\u2019e, iha \u00e9poka bai-loron, maib\u00e9 udan komesa tun ona no komunidade iha Aldeia Fatuk Franscisco sente katak konstrusaun valeta iha Aldeia ne\u2019e urjente duni hodi hadia<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKonstrusaun valeta ne\u2019e urjente duni, maske foin lalais ne\u2019e, Programa Nasoes Unidas ba Apoiu Dezenvolvimemtentu (UNDP), mak finansia hodi hamoos, ke\u2019e\u00a0 no halo\u2019os kanaliza bee husi kadalak sira husi foho, maib\u00e9 ida ne\u2019e la garante, wainhira udan bo\u2019ot\u201d,<\/em> deklara Maria Elisa ba Neon Metin, iha Sesta-feira (01\/10) iha nia rezid\u00e9nsia iha Aldeia Fatuk Francisco.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Inundasaun iha Aldeia Fatuk Francisco, la\u2019os foin mak akontese, maib\u00e9 dezde tinan 2015 no komunidade husu governu atu konstrui lalais.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cKomesa tinan 2015, b\u00e9 tama hela de\u2019it ami nia uma, durante tempu udan, governu presija tau atensaun ba problema ne\u2019e no dadaun ne\u2019e ami iha risku nia laran, tamba la iha valeta hodi satan netik ami husi perigu inundasaun\u201d<\/em> dehan Maria Elisa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nia mos relata katak problema seluk mak, moru protesaun husi mota Camea, ne\u2019eb\u00e9 foin hetan estragus durante dezastre naturais iha Fulan Abril foin lalais ne\u2019e, seidauk hetan reabilitasaun no sei hasusar komunidade iha \u00e0rea Fatuk Francisco, wainhira governu la halo rekonstrusaun lalais.<\/p>\n\n\n\n<p>Relasiona ho ezij\u00e9nsia ne\u2019e Xefe Aldeia Fatuk Francisco, Judit de Jesus da Silva reko\u00f1ese katak, \u00e0rea ne\u2019e seidauk simu Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku \u2013 PNDS no karik tama mak konstrusaun valeta sai prioridade, hodi proteje sidadaun husi dezastre naturais.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cPNDS to\u2019o agora seidauk tama iha Aldeia Fatuk Francisco no iha espera katak, tinan oin bele tama ona no se karik mai mak ita sei tau prioridade ba konstrusaun valeta no kona ba problema ne\u2019e mos autoridade lokal, hato\u2019o ona proposta ba minist\u00e9riu relevante\u201d, <\/em>dehan autoridade lok\u00e1l ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Kona ba moru protesaun ne\u2019eb\u00e9 mak hetan estragus, hanesan projetu ho dimensaun bo\u2019ot ne\u2019e kompet\u00e9nsia husi Minist\u00e9riu Obras P\u00fablika hodi resolve.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuir dadus husi Membru Konsellu Suku Camea, Posto Administrativu Kristo Rei, Munis\u00edpiu D\u00edli, projetu Programa Nasional Dezenvolvimentu Suku \u2013 PNDS 4 mak implementa iha suku ne\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Autoridade Lokal suku Camea, Ant\u00f3nio Afanito Vieira Costa hateten dezde tinan 2017, projetu PNDS hamutuk haat mak implementa hela iha suku ne\u2019e, ida mak reavitalizasaun ba sede suku, seluk seluk mak konstrusaun tanke konservat\u00f3riu ho dimensaun ki\u2019ik iha aldeia Kaisabe, maib\u2019e ida ne\u2019e de\u2019it mos la garante fornesiemtu b\u00e9 mos ba komunidade hotu.<\/p>\n\n\n\n<p>Kona ba Uma ba Kbi\u2019it Laek (UKL), Suku Camea seidauk simu programa ne\u2019e hodi tulun komunidade ne\u2019eb\u00e9 la iha kbi\u2019it, atu hadi\u2019a sira nia rezid\u00e9nsia.<\/p>\n\n\n\n<p>Problema seluk ne\u2019ebe komunidade hela iha area refere observa mos tanba komunidade balun harii uma iha valeta leten no balun haklo\u2019ot bee dalan, hodi prejudika kanal bee husi foho lolon to\u2019o iha mota Camea besik terminal Becora.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reportajen Umbelina dos Reis Iha tempu udan, komunidade sira ne\u2019ebe hela fatin risku la hakmatek, tanba iha situasaun tauk karik akontese inundasaun, sei hasoru risku boot ba sira nia moris, liu-liu ba ema vulneravel sira. Fam\u00edlia Barak iha Aldeia Fatuk Francisco, Suku Camea, Posto Administrativo Kristo Rei, kada tinan sofre inundasaun tanba la iha valeta, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9890,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"amp_status":"","footnotes":""},"categories":[29,63],"tags":[],"class_list":["post-9893","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meio-ambiente","category-notisia"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9894,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9893\/revisions\/9894"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/neonmetin.info\/buletin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}