Reportajen David da Costa Gusmao
Kada loron kazu COVID-19 sa’e fali ona iha Timor-Leste, ho ida ne’e Governu liuhosi Ministériu Saude (MS) husu ba komunidade sira ne’ebé simu ona vasina dose dahuluk atu kompleta dose daruak nian.
Portavoz Komisaun Interministeriál Implementasaun ba Vasina Kontra Covid-19 iha Timor-Leste, Dra. Danina Coelho dehan, kazu COVID-19 iha Timor-Leste hahu sa’e fila fali ona ho ida ne’e governu husu ba ema hotu ne’ebé mak simu ona nia vasina dauluk atu kompleta nia dase daruak nian. No ba sira ne’ebé elijivél mak seidauk simu sira nia vasina atu hakat ba postu vasinasaun besik iha ida-idak nia rezidensia.
“Ita iha semana rua tolu liu mai ne’e rona katak kazu COVID-19 mós aumenta, ita mós haree katak mesmu kazu aumenta maibe kazu grave internamentu ne’e la barak hanesan tinan kotuk ninian, kuandu numeru kazu atinje hanesan ne’e iha internamentu sira nakonu hotu mas tinan ida ne’e ita la haree ida ne’e, mesmu kazu aumenta, ho ida ne’e internamentu iha lahene mak uza ba Covid-19, iha veira cruz ita kontinua loke ba dengue,” informa Dra. Danina liuhosi Pres Komferensia iha Salaun MSSI, Kaikoli Tersa 15/02.
Alende ne’e Dra. Danina mós hateten númeru adekuadu kona-ba vasina disponivel hela, foin lalais simu tan vasina Pifizer BioNTech dose 259,740 husi governu Australia ho UINCEF Iha dia 29/01. Nune’e mós simu vasina Pifizer BioNTech dose 100,620 husi governu Amerika iha dia 12/02. Ho ida ne’e permiti governu Timor-Leste atu kontinua implementa vasina ba ema elijivél sira sira no idade 12 ba leten.
“Portantu total vasina ne’ebé ita simu ona husi Pifazer mak 460, 980 mil, vasina AstraZeneca total 1.012.650, no vasina Sinovac husi China total 100,000. Ita vasina supesente iha ita nia rain, ho ida ne’e governu husu ba maluk sira ne’ebe simu ona ona primera dose favor hakbesik an hodi simu segunda dose, tanba simu tiha dose primeru barak ma lakoi ba fali simu segunda dosem,” nia esplika.
Nia haktuir to’o ohin ema ne’e simu ona vasina Covid-19 nian hamutuk 1250.444, (84.4%), idade 18 ba leten simu ona dose dauluk no 71,2% ema idade 18 ba leten mak simu ona dose daruak. Labarik sira idade 12 to’o iha 17 ne’e hamutuk 37.509 mak simua ona sira nia vasina dose dauluk no labarik nain 30.126 mak simua ona vasina dose daruak.
Nia salienta mai ohin loron Timor-Leste rejista ona total komfrimadu kazu covid-19 hamutuk 21,748 no mate ba covid-19 hamutuk 124. No kazu ne’bé sei ativu hamutuk 1514.