Reportajen Umbelina dos Reis
Diretor Ezekutivu Sekretaria Estratejia Nasionál Empregu (DE-SEFOPE), Paul alves hateten, dezempregu iha Timor-Leste, SEFOPE sei esforsu másimu atu reduz ema kiak hosi rendimentu to’o mediu altu, maibé dezempregu iha Timor-Leste ne’e la’os responsabilidade SEFOPE mesak, maibé ne’e responsabilidade Ministeriais hotu-hotu. Tanba taxa dezempregu iha rai laran bazeia ba peskiza laboral numeru populasaun joven aas por volta 62%, hahu idade hosi 15 anus ba leten.
Tanba ne’e, ohin realiza seminariu nasionál ba empregu ne’e importante teb-tebes tanba iha IV governu konstituisional nia tempu produs politika estratégia nasionál ba empregu tinan 2011-2030 nune’e polítika liga makaas ho planu estratéjia ba dezenvolvimentu nasionál.
“Ita hotu hatene katak politika estratégia desenvolvimento nasional ne’e husi 2011-2030, ita nia esforsu másimu atu reduz ema kiak hosi rendimentu to’o mediu altu.” Dehan Diretor Ezekutivu Sekretaria Estratejia Nasionál Empregu, Paul alves liuhosi nia diskursu, iha salaun Novu Turismu, kuarta 11/12.
Tanba taxa dezempregu sai hanesan kauza bo’ot ida ema afeita hela ne’ebe to’o 2030 pelumus taxa dezempregu bele tun ona ba 5%. Ho ida ne’e, iha IX governu konstituisional foin pela primeira vez estabelese politika re-integrasaun, semináriu ohin foku makas liu kona-ba politika re-integrasaun, tanba governu anterior seidauk estabelese ida ne’e.
Objetivu husi re-integrasaun ne’e atu valoriza traballador sira ne’ebe mak servisu ona iha australia no rai seluk fila fali mai iha rendimentu ka iha osan, iha kapital no atu halo negosiu, bainhira sira jere negosiu bele kria kampu servisu ba timor oan seluk, bele reduz taxa dezempregu 11% bele tun to’o kraik, tanba sira mai bele kria kampu servisu ba timor oan, oportunidade sira bele ba fali rai liur.
Nia esplika, Sekretariu Estadu Formasaun Profesional no Empregu SEFOPE halo politika deit, kestaun dezempregu la’os responsabilidade SEFOPE nian mesak, maibé ida ne’e responsabilidade liña Ministeriais hotu-hotu nian.
“Ita hotu-hotu moris iha pais ida ne’e, ita iha responsabilidade hanesan atu kontribui ba kriasaun taxa dezempregu iha rai laran bazeia ba peskiza laboral ne’ebe mak ita iha, ita nia número populasaun bo’ot iha timor mak joven por volta 62% ema husi 15 anus ba leten, idade hanesan ne’e tama ba merkadu traballu nia.” Nia esplika liu tan.
Politika SEFOPE ne’e importansia teb-tebes tanba liga nesesidade industria merkadu iha pilares tolu nia laran atu koresponde duni ba nesesidade industria merkadu rai laran.