Reportajen Silvino Freitas
Joven sira tenke hatene Kona-ba Istoria oinsa Luta Juventude Nia Iha Tempu Passadu, Hodi Aprende Husi Luta Libertasaun Passadu Hodi Kontribui ba Dezenvolvementu Nasional.
Juventude Resistensia, João da Silva Choque, nuudar orador ho nia ” Tema oinsa luta juventude iha passadu no saida mak juventude ohin loron bele aprende liuhusi luta libertasaun passadu hodi kontribui ba Dezenvolvementu Nasional” ba povu tomak tanba 24 anos ne’e moris iha liberdade nia laran uluk iha papa nia tempu ne’e suco sira, aldeia sira ema hakerek dehan 1 kali 24 jam ne’e 24 anos ukun a’an la iha sensaun la’o ho furak no diak.
” Agradese ba matebian tomak ne’ebe luta ona ba rai ne’e sira lakonsege moris ho ita to’o ohin loron ne’ebe lutan ne’e seidauk hotu, tanba ita sei iha problema ruma seidauk resolve mehi ema hotu nia povu sira sei moris iha kondisaun kiak buat barak iha rai laran ne’e sei falia buat barak ema sira ne’ebé loiar ba partido ne’e maka’as tebes loiar ba partido hodi haluhan tiha tuir lolos ne’e nia loiar ba estado atu hateten ba publiku katak se o lohi ba estado buat ne’ebé dehan sala sala buat neebe dehan lolos-los sesaun ida ne’e mak sei akontese nafatin, ita seidauk muda maibe maluk sira ba povu tomak sensaun mak ida ne’e ita tenke kritiku tenke fo hanoin ba malu kontinua agora ate ba futuru ita tenke fo hanoin para servisu masimu,” hateten João Choque iha nian kursu iha salaun Auditorial Faculdade Economia Gestão UNTL Caicoli, kinta 14/5.
Nia mos dehan, Lider sira mos tenke haree koalia ba malu ona para atu la bele fahe timor ne’e labele sai fali divisaun ida ho grupu ida ou grupu ida seluk tanba nasaun ne’e ema uituan de’it nusa la bele resolve sasan kiik oan sira hanesan ne’e lae dialogo nasional akontese iha Timor depois obrigadotiu povu tenke halo konsensaun ho tasi balu neeba.nia dehan,”
” Juventude sira tenke estuda aprende o tenke sai di’ak liu ha’u uluk iha resistensia ne’e ema la prezisa ema matenek ema prezisa ema beik-tein hanesan hau ne’e depois negat kriminozu depois nasaun ukun aan, mais depois ke ita nasaun ukun aan laos hanesan ne’e prezisa o matenek para atu kompente para lori nasaun ne’e la’o se lae invazaun foun sei mosu iha Timor ne’e tanba Ekonomia ema mak manda, ema ba konsulta moras iha liur tanba ita nia hospital la iha kapasidade hodi konsulta rasik ita nia a’an. Estudante sira tenke ba eskola iha liur tanba eskola ita nia la iha kualidade tanba sasan sira ne’ebé mak agora dadaun ne’e tenke sosan husi liur mak lori mai tanba ita la iha kapasidade atu kuda rasik ida ne’e mak akontese iha ita nia rain.
Nia esplika, tenke muda o nia pensamentu o muda mundu lolos ne’e ministra agora sofre ne’e lolos nia lalikan dehan Avo nana sai nian sai tuir lolos nia hatene aan nia tenke sai tanba nia atu atende povu ne’e atende nasaun ne’e laos nia mai para goja fali prevelesu ida iha estadu governu ida oho ema ida barak terus bo’ot hanesan ne’e saúde ne’e sofre tebes iha ita nia rain,”
Iha parte hanesan mos Estudante Universidade Nasional Timor-Lorosa’e, (UNTL) Faculdade Turismu , Departmento Turismu, Paula da Costa , mos hatene atu besik tama ona ba restorasaun da Independensia ba 24 anos Dezenvolvementu barak mak la’o maibe seidauk bele atingi ba iha porsentu neebe ke a’as ita bele dehan atingi 50 porsentu ona mai kraik tanba ita hare liga liu ba iha area infrestrutura sira ne’ebé mak sai hanesan problema bo’ot ba iha Munisipiu sira liu-liu mos ba iha area edukasaun sira.
” Depois hau liga liu ba iha setor turismu neebe mak governo seidauk iha preoridade makas balu mak iha Dezenvolve ona maibe ita hare katak seidauk masimu tanba ita nia planu ka estratejia governu nia seidauk masimu ba iha atividade refere ho nune’e hau bele kategoria Dezenvolvementu iha ita nia nasaun la’o duni mais seidauk masimu hau hanoin ida ne’e parte ida neebe governu leva tanba ita la bele garante liu ba petrolíferu ita hatene katak nia hanesan materias ne’ebe mak nau revonaves entaun ita konsidera nia hanesan nia la bele renovaves entaun ho ida ne’e ita mos tenke tau preoridade ba iha setor turismu sira atu nune’e bele garantia Ekonomia iha ita nia nasaun rasik nia dehan,”
Nia esplika, parte ida ne’ebé importante atu koalia mak lina kordenasaun no koperasaun entre Lider sira ne’e importante tanba sira mak sai hanesan ai rin ida ba iha ita nia nasaun atu halo Dezenvolvementu ne’e ba oin klaru povu hanesan lian makaas ba iha governu maibe sira mak hanesan parte importante ida sira mak tenke koperasaun ho diak nia nasaun ba iha futuru sira mak koalia ba iha ida ne’e entaun lina kordenasaun entre lider sira parte importante ida atu bele ko’alia.
” Hau hanoin ida ne’e sai problema boot ida iha ita nia nasaun tanba ita mai ho ideogia neebe ke la hanesan depois lider balu ne’ebe preoridade liu ba sira nia problema privadu sira depois sira la sai hanesan lian ba povu sira wainhira ita iha Parlamentu oinsa para bele lori povu nia lian hodi ba hato’o iha neeba maibe realidade ida nee la akontese membru sira dala barak koalia liu ba asuntu privadu la relevante ho desenvolvementu ida ne’e mak ita konsidera problema boot neebe ita nia nasaun hasoru,” nia tenik
Nia hatutan bainhira nasaun ida ba oin prezisa lider neebe mak iha kapasidade klaru no mos iha disicplina oinsa bele halo reflexsaun ba sira nia aan atu bele garantia katak iha sira nia mandatu buat ne’ebe prezisa sira halo tenke iha responsabilidade ba ida ne’e hanesan parte ida ba iha lider sira prezisa no halo tuir.