Reportazen ekipa klinika jurnalismu UNTL-UNESCO
Lixu mak sai ameasa boot ba ema no animal nia vida, lixu mak sei lori moras ba nia moris, ameasa natureza atu fo risku ba ema, ai-horis no animal sira.
Ekipa klinika jurnalismu UNTL-UNESCO halo observasaun direita ba kondisaun merkadu Taibesi ne’ebe kontinua nakonu ho lixu, ne’ebe hamate ona Taibesi nia furak, ne’ebe haleu ho foho.
Laos furak deit mout maibe komunidade no vendedor sira ne’ebe faan iha merkadu Taibesi, sira nia saude iha risku nia laran.
Ekipa klinika jurnalismu dadalia ho vendedor iha merkadu Taibesi, Imaculada do Rosario konaba kondisaun ne’ebe sira hasoru direta, nia tenik katak pasensia tanba fatin ne’ebe tur ou hamahan-an, semprenakonu ho lixu.
“Ami ho pasiensia tebes hodi kontinua faan ami nia sasan iha fatin ne’e, maske lixu ou foer sira dois ka i’is maka’as”, konfesa Imaculada ba ekipa klínika jornalizmu UNTL iha Merkadu Taibessi, Tersa (29/09).
Iha sorin seluk mós vendedor Cesar Araújo konfesa katak situasaun no kondisaun rasik obriga tebes nia hodi faan sasan iha merkadu Taibesi, maske ne’e nakonu lixu, ne’ebe soe hosi komunidade sira.
“Ami husu liu-liu ba parte serbisu saneamentu munisipiu Dili nian, atu mai foti ka raut lalais foer sira ne’ebé naklekar iha fatin ne’e, tamba bele fó impaktu ne’ebé la di’ak ba vendedor, konsumidor no komunidade sira ne’ebé hela iha fatin ne’e”, tenik Cesar
Hatan ba preokupasaun hirak ne’e, Xefe Operasional Merkadu Munisipal Taibessi, Domingos Pereira informa katak konaba soe lixu komunidade sira laiha konsiensia, tanba sedauk hatene lolos katak foer ne’e tenke soe iha nia fatin no pior liu soe iha tempu kalan.
“Ami seidauk iha regra ida ne’ebé mak fiksu, atu fó sansaun ba vendedor ka konsumidor sira tamba seidauk iha autorizasaun, maibé ida ne’e fila fali ba komprensaun komunidade sira nian, tamba soe lixu ne’e sei fó impaktu ne’ebé la di’ak ba ita nia saúde”, informa Xefe Domingos.
Merkadu munisipal Taibessi hanesan fatin ida ne’ebé mak públiku ka centru ba vendedor ho konsumidor sira atu halo movimentu ba mai ho livre. Tuir observasaun husi ekipa klínika jurnalizmu UNTL-UNESCO iha terenu nota katak, lixu kontinua sai problema ida ne’ebé mak bo’ot tebes, hodi prezudika movimentu entre vendedor, konsumidor no komunidade sira. Iis dois ne’ebe mak hu hosi anin, lori tuir hosi lalar ba hahan sira ne’ebe faan iha merkadu no konsume iha fatin ne’e, sei hamosu moras diarea ka kabun moras ba labarik, inan isin ruan, ferik-katuas ne’ebe imunidade la diak no mos tanba fatin ne’ebe nakonu ho lixu lori bakteria la diak, bainhira liman kaer fatin sira ne’ebe nakonu ho lixu, no ema ne’e la fasi liman antes kaer hahan ne’ebe atu han, bele afeta mos ba kabun moras.
*(Cesar Gama de Jesus, Joanina Casamiro, Mariano Soares Gomes, Jenito da Costa no Rivaldo J. Sarmento nudar estudante UNTL ne’ebe partisipa formasaun klinika jurnalismu ne’ebe organiza hosi UNTL-UNESCO no mentor publika sira nia artigu iha Neon Metin)