Home Notisia Diálogu Nasionál Problema Rai, Komunidade Afetadu Lamenta Tanba Ukun Nain Sira La...

Diálogu Nasionál Problema Rai, Komunidade Afetadu Lamenta Tanba Ukun Nain Sira La Marka Prezensa

0
722

Komunidade afetadu sira halo konferensia imprensa. [Foto: Zevonia | 26.10.2022]

Reportajen Adroaldo “Saretukau”

Komunidade afetadu Rai hosi Projetu sira ne’ebe governu implementa, hato’o sira nia sentimentu triste no lamenta, tanba governante sira la marka prezensa iha dialogu nasionál,  ne’ebé organiza hosi Rede ba Rai (RbR) ho Oxfam iha Otél Timor (26/10), tanba komunidade sira hakarak hato’o problema rai ne’ebé sira enfrenta inklui rona perspektiva oi-oin hosi governante sira liga ho asuntu rai nian.

Komunidade afetadu Regina Ola, hosi Rejiaun Administrativu Espesial Oe-cusse Ambeno (RAEOA), ba Projetu Otél 5 estrelas Oe-Upu, espressa nia sentimentu triste tanba ho problema rai ne’ebé nia hasoru nia labele hasoru boot sira hodi ko’alia direita ho sira ba sai ida mak nia sente.

“Agora ami atu hasoru boot sira nasional iha RAEOA i Prezidente mos la mai, ne’ebé ha’u sente triste tanba ha’u nia objetivu mai ne’e atu ejize ha’u nia direitu tanba tinan barak ona, tinan 8 ona,” nia preokupa.

Regina akresenta, nia reprezenta kumunidade afetadu sira seluk ba projetu Oli pezadu, rezidénsia Fulolo, alargamentu estrada, aeroportu no seluk tan, hodi husu governate responde lalais ba sira nia ejizensia.

“Ne’ebé husi ha’u, mos reprezenta kumunidade afetadu seluk ejize ba governu liu-liu ba Ministru Justiça hodi bele obrigatóriu lalais tenki halo rezolusaun ruma ou dekretu lei ruma hodi bele autoriza RAEOA hodi halo indemnizasaun mai ami nia direitu ba rai, ba plantasaun, ba uma seidauk selu,” nia husu.

Regina Ola rasik hato’o nia afetadu ida hosi projetu 5 estrelas Oe-Upu Projetu ZEESM nian ne’ebé tama iha 2014, 21 de Setembru ne’ebé uza nia rai ba projetu refere sein koñesimentu nia nomos la konvida nia iha lansamentu primeira pedra. I iha momentu ne’ebá la iha kontaktu nein aprosima, Regina preokupa tebes.

“Sentimentu triste tebe-tebes tanba tuir loloos ne’e ami nia hanoin atu hato’o ba boot sira mais komu sira la mai, ami sei buka maneira seluk hodi bele hasoru sira.” Regina.

Iha sorin seluk, komunidade afetadu hosi Sidade Universitáriu Aileu, Fatima Xavier sente triste tanba ohin sira hala’o diálogu maibé la partisipa hosi Ministériu Justiça no Prezidente Repúblika.

“Ha’u sente triste tanba ha’u lakon tempu mai iha ne’e atu hasoru Ministru Justiça ho Prezidente Repúblika ho Terras Propriedades, maibé ha’u mai iha ne’e, Terras Propriedades nia Sekretária Estadu la iha, Ministru Justiça mos la iha, meiu ambiente mos la iha, Ministru Estatal mos la iha, Diretor Jeral mak iha, entaun ha’u la ko’alia buat ida, ha’u so ko’alia de’it sai iha média.” Nia triste tebes.

Nia hatete, hafoin sira mai tuir diálogu ne’e, Polísia no ekipa hosi Ministériu Ensinu Superior sukat ona sira nia dalan, tanba ne’e nia husu média sira bele fo sai kazu sira nian ne’e iha média nune’e ema hotu bele akompaña.

Iha parte sorin, Kordenador Nasionál RbR, Pedrito Horténcio Vieira klarifika, ba Prezidente Repúblika (PR) Ramos Horta la partisipa tanba sei prepara aan atu ba Portugal. Enkuantu governante seluk seidauk iha informasaun konabá sira nia partisipasaun.

“Maibé komunikasaun mai ekipa, Prezidente Repúblika kontente tebe-tebes ba asuntu sira hanesan ne’e, liu-liu diálogu ne’ebé liga direitamente ho ita nia povu sira, ne’e nia kontente, maibé tempu labele entaun nia delega nia asesor prinsipál ida atu mai, maibé to’o agora seidauk,” dehan Pedrito.

Nia salienta, líder nu’udar aman ba nasaun, tanba ne’e mak povu presiza tebes sira hodi fo solusaun ba sira nia problema, maibé governante sira rasik la iha vontade atu haree povu nia moris no preokupasaun, tanba ne’e koedenado ne’e dehan, la iha buat ida tanba atu luta ba justisa no lia loos la’os buat fasil ida.

Konvidadu ne’ebé la partisipa iha diálogu ne’e mak Parliamentu Nacional nia Komisaun A, Ministériu Justiça (MJ), Sekretária Terras RAEOA. Entretantu partisipa de’it hosi Ministériu Estatal no Protesaun Sivil nia Diretor Jeral.

NO COMMENTS