Reportajen David Da Costa
Relasiona ho governu atu harii Sidade Universitáriu iha bairo Mantane iha suku Bandodatu, Postu Administrativu Aileu Vila, Munisípiu Aileu, komunidade fó rai gratuita 66 hektares ba Ministériu Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK), atu halo Sidade Universitáriu.
Liu husi konferénsia imprensa portavoz komunidade afetadu, Egas Andre Alves Mesquita hateten atu harii Sidade Universitáriu Iha Aileu, komunidade iha Mantane ne’e oferese rai gratuita ba MESSK, maibé tanba sa maka estadu tenke mai foti komunidade nia rai no fó tan kompensasaun, nusa lakohi ba la ba halo iha rai ne’ebé fó gratuita. Tanba rai ne’ebe oferese gratuita ne’e iha tempu Portugues nian, halo ona eskola iha ne’ebá.
“Ami husu ba Ministériu Ensinu Superior atu Konsidera no bele tetu hikas opsaun neebe komunidade fó hodi hili rai seluk iha Mausadu iha Suco Bandudato, Lau-Usi no Lahae, ho luan hektar 66. Fatin ida ne’e mós governu tempo Portugues harii eskola iha ne’eba, no komunidade sira oferese fatin ida ne’e ho gratuita sem kompensasaun,” dehan portavoz Egas Andre Alves Mesquita, liuhusi konferénsia imprensa, iha Mantane Aileu, Sesta 17/02.
Nia haktuir governu seidauk halo estudu viabilidade, atu realoka komunidade afetadu sira antes halo ona kompensasaun ne’e. Nune’e mós Governu la fó rekoñesementu legal ba komunidade rai nain, atu hetan asesu ba programa Uma Kbiit Laek tanba konsidera rai ne’e sei disputa hela no atu hari sidade universitáriu.
Tanba ne’e komunidade sira ezije ba entidade benefisiariu sira liu-liu Ministériu Justisa liu husi Diresaun Nasional Terras e Propriedade, no Ministériu Ensinu Superior atu halo tuir prosedimentu sira ne’ebe hakerek ho klaru ona iha Lei Nu 8/2017, kona ba Espropriasaun Tanba Utilidade Publiku. Lei ida nee hakerek klaru tenke halo konsultasaun kle’an iha implementasaun kualkér projetu ne’ebe sei foti komunidade nia rai.
“Nune’e husu mós ba entidade hotu iha nivel munisipál, atu labele diskrimina ami tan deit ami defende ami nia rai produtivu ida ne’e. ami defende rai ida ne’e ho razaun klaru no ami sei la hakiduk iha kualkér momentu,” sira husu.
Alende ne’e mós komunidade sira mós husu ba Sekretaria Estadu Igualdade Jéneru no Inkluzaun, atu haree mós ba problema feto vulneravel ne’ebe afeta husi projetu sidade universitáriu ne’ebe atu harii iha Aileu.
Ho problema ida ne’e, bainhira jornalista sira halo konfirmasaun ho Xefe Suku Bandodatu, Postu Administrativu Aileu Vila, Munisipiu Aileu, maibé nia laiha komentáriu ba problema ida ne’e, bainhira nia atu fo komentariu tenke iha karta koñesimentu husi Autoridade munisípiu Aileu, maka nia foin fó informasaun kona-ba harii Sidade Universitáriu.
“Antes hau atu responde ita boot sira nia perguntas, ita boot sira iha surat rekoinesementu husi Munisipiu, laiha hau haruka fila ita boot sira ba iha Munisipiu, depois iha karta koñesimentu maka mai entrevista hau. Hau nia komentariu hau sempre fó,” dehan Xefe Suku Bandodatu.