Reportajen David da Costa
Primeiru Ministru, (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, hateten, ohin enkontru semaná ho Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta hodi mai fó hatene ba Prezidente Repúblika, saida mak halo ona, saida mak seidauk halo durante semana ida no mós saida mak sei halo iha semana mai ne’e.
Tanba ne’e, ohin mai informa ba Prezidensia Repúblika katak horisehik Konsellu Ministru aprova mós rezolusaun ida oinsá mak kalendáriu preparasaun ba eleisaun autoridade ka governu lokál, mais ne’e lá’os atu la’o dala ida de’it. No iha fulan Marsu sei tun ba iha Munisípiu hodi haree estrutura kada Munisípiu nian hodi halo eleisaun ba governu lokal.
“Iha Marsu ba oin ha’u sei la’o atu haree fila fali iha kada Munisípiu iha ona estrutura ne’ebé ho kapasidade téknika no mós kapasidade entermus, hatene kumpri didi’ak regra sira ne’e hodi ita bele dehan bele hili no halo eleisaun uluk kona-ba autoridade governu lokál nian,” dehan Xefe Governu, Kay Rala Xanana Gusmão ba Jornalista sira bainhira remata enkontru ho Prezidente Repúblika iha Palásiu Prezidensiál Bairu-Pite, Kinta 16/01.
Iha prinsipiu hanoin hela atu tinan 2025 to’o 2026 prepara didi’ak hodi nune’e iha 2027 hahú ona eleisaun iha fatin ida ka fatin rua no kontinua iha 2028 iha fatin sira seluk no tuir tan mai.
Enkuantu horseik Konsellu Ministeiru aprova Projetu Rezolusaun Governu, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral, ba ezekusaun Estratéjia Desentralizasaun Administrativa no Instalasaun órgaun reprezentativu podér lokál 2025-2028 nian.
Medida ida-ne’e ho objetivu atu reafirma Governu nia determinasaun hodi konsolida estratéjia desentralizasaun administrativa no kontinua prosesu instalasaun órgaun reprezentativu Podér Lokál nian.
Rezolusaun Governu ida-ne’e estabelese planu anuál sira, hosi 2025 to’o 2028, ne’ebé inklui instalasaun servisu Balkaun Úniku iha territóriu nasionál tomak, reforsu institusionál autoridade munisípiu sira nian, regulamentu lei sira ne’ebé relasiona ho podér lokál no atualizasaun baze-dadus resenseamentu eleitorál nian.
Iha etapa sira tuirmai, sei promove kriasaun kondisaun sira hodi hala’o eleisaun munisipál, kapasitasaun ba prezidente munisipál eleitu sira no avaliasaun ba progresu desentralizasaun nian.
Koordenasaun ba ezekusaun estratéjia sei sai hanesan responsabilidade Ministériu Administrasaun Estatál nian, ne’ebé tenke aprezenta relatóriu semestrál kona-ba progresu ne’ebé alkansa ona no dezafiu sira ne’ebé hasoru, hodi garante kontinuidade no efikásia prosesu nian.
Rezolusaun ida-ne’e revoga Rezolusaun Governu anteriór nú 45/2020, loron 9 fulan-dezembru, no tama iha vigór iha loron ida hafoin nia publikasaun.