Home Notisia Japan Asina Projetu Dezenvolvimentu Rural Ba Hadi’ak Meius Iha Munisípiu Ermera

Japan Asina Projetu Dezenvolvimentu Rural Ba Hadi’ak Meius Iha Munisípiu Ermera

0
769

Embaixada Japaun no CARE Internasionál asina akordu. {Foto: Juvinal | 23.01.2025]

Reportanjen  Juvinal Cabral

Embaixador Japan asina projetu foun ba aldeia Ilat, Ilat Kora, Airae, no Aiabe postu administrativu Atsabe munisipiu Ermera, Projetu Dezenvolvimentu Rurál ba Hadi’ak Meius

Subsisténsia no Prátika Nutrisaun Saudavel.

“Ha’u haksolok tebes atu sai uma-na’in ba serimónia asinatura ba projetu foun, “Projetu Dezenvolvimentu Rurál Atsabe ba Hadi’ak Meius

Subsisténsia no Prátika Nutrisaun Saudavel”, ne’ebé sei implementa husi CARE Internasionál Japaun no finansia husi Governu Japaun” dehan Embaixador Japan Tetsuya Kimura iha nia diskursu, Lansamentu projetu dezenvolvimentu rural Atsabe ba hadiak meius subsistensia iha Embaixada Japan, 21/01/2025.

Embaixada Japaun no CARE Internasionál Japaun fó apoiu bamelloramentu moris iha Atsabe, Munisípiu Ermera dezde tinan 2016) Projetu foun ne’e sei kontinua foka ba aldeia haat hanesan Ilat, Ilat Kora, Airae, no Aiabe iha Atsabe. Ida-ne’e maka programa ambisiozu ida, ne’ebé ho objetivu atu hasa’e kapasidade grupu sira jestaun bee nian no atu hadi’a produsaun hortikultura liuhosi formasaun sira, hametin Asosiasaun Poupansa no Empréstimu Suco nian (VSLA) liuhosi liga agrikultór ho distribuidor fini sira no habelar kanál venda nian, nomós fornese formasaun negósiu nian ba agrikultór sira.

Embaixador haktuir projetu ida-ne’e mós tau enfatiza ba hakbiit feto sira liuhosi enkoraja sira nia partisipasaun iha VSLA formasaun sira kona-ba igualdade jéneru.

“Governu Japaun kleur ona fó apoiu ba setór agríkola iha Timor-Leste, tanba ami fiar katak setor ida-ne’e mak fundasaun ba kreximentu ekonómiku iha nasaun ida-ne’e, hodi troka importasaun ho produsaun doméstika. CARE International Japaun ne’ebé lidera husi Sra. Yoko Ito sai ona ezemplar hodi mobiliza suku haat iha Ermera, iha kolaborasaun ho munisípiu Ermera, hodi produs modo barak liután, fó meius ba rendimentu ba feto sira nune’e mós hadi’a asesu ba ai-han nutritivu ba labarik sira. Ami mós orgullu katak CARE International Japaun ajuda ona esportasaun kafé Atsabe nian ba Japaun.”

Iha fatin hanesan Project Manager of Care Internasional Japan, Yoko Ito haktuir sira implementa projetu iha komunidade aldeia haat iha postu administrativu Atsabe munisipiu Ermera.

“Ami servisu iha komunidade ne’ebe ki’ik tebe-tebes familia mais ou menos 150 resin de’it. Ami hahu projetu ida ne’e iha fulan Marsu tinan kotuk projetu ne’e tinan tolu so benifisiariu sira mak husi komunidade 4,123  mak hetan benfisiu husi ami nia projetu, hanesan ita haree orsamentu ki’ik maibe impaktu boot tanba ita servisu makas atu to’o komunidade sira” dehan manager Care internasional Japan.

Nia esplika aleinde apoiu husi governu Japan sira mos hetan apoiu husi doador sira seluk hanesan INPEX, objetivu husi projetu ne’e mak ben estar uma kain iha area rural sira Atsabe hadi’a ona.

“Ita iha pilar tolu husi atividade sira hanesan diversifikasaun meius subsitensia nian promove igualidade generu no mos empoderamentu ekonomia feto nian ikus liu hadi’a nutrisaun. Husi fulan marsu tinan kotuk to’o agora ami hetan ona buat barak hanesan grupo agrikultor 4 hahu kuda modo iha novembro tinan kotuk fa’an hetan ona osan USD 739, karik ita hanoin mak osan ne’e ki’ik maibe sira iha oportunidade limitadu atu manan osan, ida ne’e mak osan ne’ebe boot tebes ba sira”

Nia hatutan parte empoderamentu ekonomia  feto nian no promove igualidade generusira hetan ona ne’e hanesan lisaun ida ba sira, rai no empresta osan ne’ebe grupu haat komunidade sira rai ona  to’o dezembro USD 21.875.

“Objetivu no rejultadu komesa marsu tinan ida ne’e atu asegura jerasaun uma kain primeiraves iha aldeia haat postu Atsabe implementa atividade oioin hodi alkansa rezultadu  tolu, hanesan ita hadi’a dalan no harii ponte nomos haforsa merkadoria inklui treinamentu”

Manager ne’e dehan kona ba empoderamentu ekonomia  feto nian sira kontinua nafatin atividade rai no empresta osan no mos  halo promosaun igualidade generu, depois  halo atividade fo ba komunidade mak edukasaun nutrisaun.

Iha fatin hanesan Elvina Sousa Carvalho, Sekretária Estadu ba Igualdade hato’o nia parabens ba Care internasional no ekipa ne’ebe mak halo projetu implementa diak tebes fo impaktu ne’ebe pozitivu tebes.

“Ha’u orgullu tebes projetu hira ne’e nia impaktu ba ekonomia feto nian no impaktu ba mudansa mentalidade laos deit ba hakbiit feto iha ekonomia maibe hakbiit feto iha sentidu ne’ebe mak  luan liu oinsa feto bele komprinde kona ba igualidade jeneru, oinsa feto hatene rai osan empresta osan  halo atividade ekonomia sira ne’ebe mak hakbiit sira hodi bele partisipa ativu liu iha sosiedade no komunidade” dehan SEI iha nia diskursu.

Nune’e mos Prezidente Autoridade Munisipiu Ermera, Jose Martinho dos Santos dehan ema hotu hatene iha Timor iha munisipiu barak mak imfrenta problema ai-han liu-liu ba oan sira, tanba fontes rendimentu ne’ebe mai ba familia ne’e liu husi aman sira enkuantu inan sira mak halo de’it jestaun diak ba osan ka rendimentu ruma. 

“Bainhira osan ne’e menus koko atu halo jestaun oioin osan lato’o, entaun nia impaktu mak ba oan sira mak mal nutrisaun hahan la to’o, hahan la iha kualidade la nutritivu. Entaun ita hasoru problema ida ne’e iha Ermera konhesidu los hanesan munisipiu ne’ebe  nia numeru mal nutrisaun ne’e aas tebes”

PAM haktuir liuhosi apoiu embaixada Japan husi Care Internasional Japan bele ajuda komunidade sira iha nivel baziku liuliu ba inan sira ne’ebe sira tenke buka mos rendimentu seluk laos atu troka sira nia kaben ka sira nia servisu rendimentu ne’ebe sira hetan atu kompleta uma kain ninia rendimentu.

 “Apoiu ida ne’e ami hein katak bele tulun ona komunidade sira hodi hadia sira nia ekonomia uma laran, hadi’a sira nia ai-han ba oan sira. Ita bele redus  numeru mal nutrisaun ne’ebe agora dadaun boot tebes iha Ermera”

Dadus mal nutrisaun iha munispiu ermera PAM bazeia ba dadus uluk kuaze 44% maibe agora bele reduz por volta 35% tanba sira halo hela esforsu ba oin.

PAM hato’o nia agradese ba embaixadaJapan no Care Internasional nomos ba parte hotu-hotu ne’ebe fo ona sira nia apoiu atu hadia programa nutrisaun hahan iha uma laran ba Timor liuliu iha munisipiu Ermera, sira hein katak programa ne’e remata sei iha kontinuasaun ba oin.

NO COMMENTS