Reportajen Zevonia Vieira
Relasaun ona ho asuntu registrasaun veteranu ne’ebe sai polemika iha fulan semana hira nian laran, hamosu protesta. iha situasaun ne’e akontese mos esplorasaun hasoru veteranu no kombatente iha munisipiu Covalima.
Iha konferensei imprensa Portavóz Agustinha do Carmo “ Bui Ki’ak Tekite” hateten ema sira ne’ebe hola parte iha konferensia ne’e hola parte mos ba luta libertasaun nasional, ho tulun hosi sasin no responsavel luta sira, hakat ba komisaun verifikasaun dadus hodi tuir prosesu verifikasaun ba veteranu, ne’ebé estadu prepara iha munisípiu ida-idak, maibé, iha prosesu verifikasaun dadus, Francisco Doutel Sarmento “Lamesak” ho pozisaun hanesan Komisáriu Kombatente Libertasaun Nasionál Munisípiu Covalima halo esplorasaun hasoru, durante prosesu verifikasaun iha munisípiu Covalima.
“Iha prosesu verifikasaun dadus, Lamesak halo promesa oioin ba ami, no mós husu ami kontribui osan hosi dolar-lima to’o dolar rihun ida, materiál sira hanesan fos, sementi, korrente-mean, Tais. No animál sira karau, bibi, Fahi, manu inklui halo servisu obrigatóriu ba konstroi nia uma. Osan ho sasan hirak-ne’e nia haruka nia liman-ain sira husu no ameasa katak, se la fó maka naran veteranu ne’ebe ami rejistu sei la sai. No ami balun, nia hateten; se hakarak naran sai ho partisipasaun luta 8-14 entaun tenke oferese osan, animál, materiál sira inklui halo nia uma”, deklara Bui Ki’ak Tekite”.
Ba aktu esplorasaun ne’e, liuhusi komunikadu imprensa ne’ebe Neon Metin asesu, vitima idak-idak deklara katak Candida Barros “Bi Ki’ak” oferese osan $40.00, tais ida, bibi-aman ida, fos saku ida, semente saku ida, inklui hatama dolar-5.00 dalaruma dolar-10.00 ba Sr. Lamesak hodi halo festa;
Domingas Amaral “Bi Doben” oferese osan $25.00, tais ida, semente saku ida, fos saku ida, manu-aman ida, no iha tinan-2023 bosok dehan naran iha lista laiha nune’e husu tan osan $100.00;
Lorença Barros oferese osan $25.00, tais-mane ida, fos saku ida, semente saku ida, no halo tan kobransa montante osan dolar-10.00 dala tolu, dolar 20.00 dala ida;
Domingos do Carmo “Moruk” oferese osan $200.00 ne’ebé fasilita Sr. Lamesak nia ferik-oan Amelia ba Betun- Indonézia, no bainhira atu halo verifikasaun dadus husu tan osan dolar 100.00 ho tais ida, sigaru LA slop rua (hola fó bainaka durante inaugurasaun Aeroportu Suai);
Antonia Cardoso “Bi Bete” oferese osan $ 200. 00 (no oferese ba dala-rua osan dolar 500.00, Bee Aqua kaixa-10, Dellos kaixa-5, Sprite Kaixa-20 no karau ida, uza hodi halo nia oan nia festa tinan (aniversáriu);
Leopoldo Soares “La Terus” oferese osan $ 25.00, tais-mane rua,manu-aman boot ida no semente saku ida;
Julieta Madeira A. Lay oferese osan $25.00, tais-mane ida no semente saku ida;
Agustinha do Carmo “Bui Ki’ak Tekite” oferese osan $.25.00, fos saku ida no semente saku ida.
Terezinha Barros “Bi Mesak” oferese osan $25.00, tais ida, semente saku ida, no bainhira halo festa sempre husu osan, dalaruma dolar 5.00 to’o dolar 10.00;
Izabel de Araujo “Ran Fakar” oferese osan $25.00, tais-mane ida, manu-aman boot ida, fahi-aman boot ida, korrente osan-mean 20 gram ida, semente saku ida no fos saku ida.
Anita Amaral “Rafu” oferese osan $ 10.00, tais-mane ida ho folin $ 25.00, no entrega tan dolar 50.00, manu aman boot ida, fos saku ida no kada festa sempre husu osan, dalaruma dolar 5.00 to’o dolar 10.00.
Madalena da Resureição oferese $25.00, tais-mane ida, fos saku ida, manu-aman boot ida no semente saku ida.
Leonardo do Carmo “Ran Moruk” oferese osan $ 25.00, bibi-aman ida, tais ida, semente saku ida no fos saku ida.
Husi esplorasaun ne’ebe akontese, vitima sira deklara katak LAMESAK la’ós de’it viola ema nia luta ba prosesu libertasaun nasionál, maibé LAMESAK hafoer espíritu, prinsípiu veteranu no mós viola lei ne’ebé vigora iha Timor-Leste.
Vitima sira ezije ba Komisaun Anti-Korupsaun no Ministériu Públiku atu halo investigasaun ba aktu ne’ebé Sr. “LAMESAK” halo no prosesa tuir dalan legál ne’ebé mak vigora iha estadu ida-ne’e.
Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál no Konsellu Libertasaun Nasionál atu halo re-verifikasaun ba naran hirak mak publika ona, hodi haree fali ho serteza katak hirak-ne’ebé naran publika ona la’ós rezultadu hosi subornu no aktu esplorativu sira.
Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál no Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál hodi foti sansaun rigorozu ba aktu ne’ebé Sr. Lamesak halo inklui halo suspensaun ba nia posizaun atuál nu’udar Komisáriu CCLN Munisípiu Covalima ba Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál hodi hein investigasaun ne’ebe kle’an, luan no transparante.