Home Notisia HABADA Konsidera Nomeasaun Afonso ho Natercia, Materialmente Sala no Legalmente la Sustentável

HABADA Konsidera Nomeasaun Afonso ho Natercia, Materialmente Sala no Legalmente la Sustentável

176
0
Komadante Jeral no Segundu Komadante Jeral Polisia Nasional Timor Leste (PNTL),

Reportajen Silvino Freitas

Asosiasaun Hali ba Dame (HABADA) konsidera desizaun governu nian liuhusi ministeriu interior ba nomeasaun Komadante Jeral no Segundu Komadante Jeral Polisia Nasional Timor Leste (PNTL), materialmente sala, legalmente la sustentável, no hakiduk ida iha profisionalizasaun PNTL nian, hodi kria presedente perigozu ba subversaun ierarkia no legalidade demokrátika.

Diretor Ezekutivu HABADA Abel Amaral dehan, prosesu nomeasaun ba Komandante-Jeral no 2.ª Komandante-Jeral Polícia Nasional de Timor-Leste (PNTL), ne’ebe akontese iha final fulan-Marsu tinan 2026, nunee iha loron 25, fulan-Marsu tinan 2026, Ministru Interior aprezenta ba Konsellu Ministru proposta ida kona-ba nomeasaun kargu aas liu iha instituisaun PNTL nian, liuhosi Rezolusaun Governu N.º 13/2026, Komisáriu-Asistente Afonso dos Santos hetan nomeasaun nu’udar Komandante-Jeral no Komisária-Asistente Natércia Eufrásia Soares Martins hetan nomeasaun nu’udar 2. Komandante-Jeral, nomeasaun ba kargu rua nee la-ho promosaun ka mantein iha postu Komisáriu-Asistente no simu ona pose iha loron 27 fulan-Marsu tinan 2026, HABADA konsidera Governu nia desizaun ida-ne’e materialmente sala ka errada, legalmente la sustentável, no hakiduk ida iha profisionalizasaun PNTL nian, hodi kria presedente perigozu ba subversaun ierarkia no legalidade demokrátika.

“Violasaun direta ba Decreto-Lei n.º 35/2024, nomeasaun ba ofisiais dirijente sira ho postu Komisáriu Asistente ba kargu Komandante-Jeral no 2. Komandante-Jeral konstitui violasaun direta no klaru ba Estatutu Polísia nian (Dekretu-Lei N.° 35/2024) liuliu iha  Artigu 44, 45, no 46 hosi dekretu ne’ebe temi ona estabelese katak ezersísiu hosi funsaun sira komandu no diresaun nian presupoin ierarkia funsional ida ne’ebe kompativel ho ierarkia postu sira, no bandu espresamente ofisiais polísia sira labele hetan nomeasaun ba pozisaun ne’ebe koresponde ba postu ida ne’ebe inferior ka ki’ik liu, nomós sira labele sai subordinadu ba sira seluk ho postu no antiguidade ki’ik liu” dehan Diretor Ezekutivu HABADA Abel Amaral, liuhusi konferensia imprensa iha edifisiu HABADA Golgota Komoro, (09/04).

Nia dehan tan, Grave liu tan maka violasaun ba Artigu 127, n.º 2, alínea a) no b), ne’ebe esplísitu: Komandante-Jeral PNTL tenki ho postu Komisáriu-Jeral, no 2.° Komandante-Jeral tenki ho postu Komisáriu, nune’e nomeia Komisáriu-Asistente na’in-rua, ba kargu Komandante-Jeral no 2.” Komandante-Jeral Governu abertamente ignora lei, tanba daudaun ne’e iha ofisiais dirijente sira ne’ebe sei ativu iha PNTL ho postu Komisáriu-Jeral na’in-ida no postu Komisáriu na’in-haat – hotu-hotu ho antiguidade superior – ne’ebe agora subordinadu ba Komnadante-Jeral no 2.ª Komandante-Jeral ne’ebe ho postu ki’ik liu (Komisáriu- Asistente),imposibilidade ba promosaun imediata iha tentativa atu evita ilegalidade, Governu konsidera posibilidade atu promove nomeadu sira, maibe kona-ba pontu ida-ne’e Dekretu-Lei N.º 35/2024 la oferese espasu ba manobra, tanba nomeadu sira la prienxe rekizitu legal mínimu ba promosaun.

“Tuir artigu 130 Dekretu-Lei N.° 35/2024 hatete promosaun ba postu Komisáriu-Jeral mínimu tinan rua antiguidade iha postu Komisáriu no aritgu 31 promosaun ba postu Komisáriu mínimu tinan tolu antiguidade iha postu Komisáriu-Asistente, iha ne’ebe nomeadu sira hetan promosaun ba postu Komisáriu-Asistente iha loron 21 fulan-Marsu tinan 2026 (Despacho N.º 15/G-MI/III/2026), tanba ne’e la kumpre rekizitu antiguidade ruma” dehan Abel.

Nia dehan tan, nomeadu Komandante-Jeral Komisáriu-Asistente Afonso dos Santos, ho idade 63 no pasa ona ba situasaun apozentasaun tuir artigu 65, n.º 3, alínea a), Dekretu-Lei N.º 35/2024 (limite idade 62 ba ofisiais dirijenti sira), tuir n.º 2 hosi artigu ne’ebe hanesan, ofisiais reformadu ida labele hala’o knaar sira iha ámbitu responsabilidade PNTL nian, exetu iha estadu serku ka emerjénsia, no maski nune’e labele kaer funsaun komandu, diresaun ka lideransa (artigu 66), nunee nomeasaun governu ba Komisáriu-Asistente na’in rua (postu inferior) hanesan Komandante-Jeral no 2.a Komandante-Jeral komanda mós ofisiais dirijente sira ho postu aas liu (postu superior) Komisáriu-Jeral na’in-ida no Komisáriu na’in-haat, iha kualker estrutura ierárkika, tantu militar ka polísia, prinsípiu fundamental ida katak ofisiais ida ho postu ki’ik liu labele komanda ofisiais seluk ho postu aas liu, situasaun ida-ne’e, aleinde ilegal, disfunsional, la sustentável, no hamosu konflitu internu ne’ebe hafraku kadeia komandu no dixiplina iha instituisaun polísia nia laran.

“HABADA identifika problema bo’ot tolu ho desizaun ida-ne’e, Ilegalidade Material Nomeasaun ne’e viola norma esensial sira Estatutu Polísia nian (Dekretu-Lei N.º 35/2024), hamosu situasaun inkonstitusionalidade tanba violasaun ba prinsipiu legalidade (Artigu 2 Konstituisaun RDTL) ne’ebe vinkula órgaun Estadu hotu- hotu, Subversaun ba lerarkia Koloka ofisiais ho postu ki’ik liu iha komandu superior sira (Komandante-Jeral no 2.° Komandante-Jeral), Governu la respeita PNTL nia estrutura ierarkia, hanesan pilar fundamental ba nia identidade nu’udar forsa seguransa. Aktu ida ne’e hafraku disiplina, koezaun interna, no autoridade lejítimu hosi komandante sira ne’ebe nomeadu, La respeitu ba Profisionalizasaun PNTL liu ona dalan naruk reforma no profisionalizasaun nian, liu-liu hafoin krize 2006. Prosesu ida-ne’e ezije konstrusaun kareira ida bazeia ba antiguidade, kompetensia, no respeitu ba lei. Desizaun sira hanesan daudaun ne’e Governu foti reprezenta pasu ida hakiduk ba kotuk, hodi submete instituisaun ba kritériu polítiku sira ne’ebe ameasa PNTL nia autonomia teknika no ninia kredibilidade iha públiku nia matan” konklui Diretor Abel.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here