Home Notisia CNC Lansa Livru Módulu Chega!  Hodi Introdús Istória TL Ba Iha Universidade...

CNC Lansa Livru Módulu Chega!  Hodi Introdús Istória TL Ba Iha Universidade sira

783
0
Centro Nacional Chega! Imprensa Publiku (CNC! I.P) parseria ho GIZ-SAUP (Southeast Asian University Partnership for Peacebuilding and Conflict Transformation) hamutuk ho Ministériu Ensinu Superior, Siensia no Kultura (MESSK), ohin halo Lansamentu ba Livru Módulu Chega! hodi Introdús Istória TL ba Universidade sira. [Foto: David | 28.02.2025]

Reportajen David da Costa

Centro Nacional Chega! Imprensa Publiku (CNC! I.P) parseria ho GIZ-SAUP (Southeast Asian University Partnership for Peacebuilding and Conflict Transformation) hamutuk ho  Ministériu Ensinu Superior, Siensia no Kultura (MESSK), ohin halo Lansamentu ba Livru  Módulu Chega! Manuál ba Dosentes Pás no Konflitu, Istória no Memória Direitus Umanus no Justisa Tranzisional. No Importánsia Istória ba Formasaun Identidade no Karakter ba iha Universidade sira.

Lansamentu Livru Modulu Chega! ne’e ho objetivu jerál mak Memória istórika prezerva no promove, entidade públika no sosiedade sensivel ba valór direitus umanus, no objetivu espesífiku mak, materia edukativu no fasilidade eziste ona ba entidade públika no sosiedade atu aprende istória no espresa valór direitus umanus

Alende ne’e, intensaun seluk husi Lansamentu Modulu Chega! no Konferénsia ne’e mak atu Ministériu Ensinu Superior, Siensia no Kultura (MESSK)  iha polítika ba ajusta Materia Istóriku iha Kurikulu Ensinu Susperio, nune’e mós Instituisaun Ensinu Superior hotu-hotu iha Timor-Leste hahú husi Dosente no Estudante sira konsiente Materia Istória, direitus umanus, justisa transitóriu no estudu dame nia importansia iha prosesu aprendizajen no kontribui ba dezenvolvimentu nasionál.

 Halo lansamentu livru Modulu Chega!  ne’e hala’o tanba banati ba artigu 7, paragrafu 3 dekretu lei kona-ba Centro Chega! katak: Centro Chega! iha oportunidade atu estabelese protokolu kooperasaun na kolaborasaun ho entidade internasional sira ho objetivu ba promove no troka esperiénsia, hametin institusional, harii kapasidade nune’e mos objetivu sira seluk ne’ebe benefisiu di’ak ba atinji Centro Chega! ninia misaun. Hatan ba knar iha Dekretu lei ne’ebe atribui mai Centro Chega! hodi uza metodolojia sira ensinu nian atu ema hotu liu-liu estudante sira hatene istoria Timor-Leste periodu 1974- 1999.

Direitór ezekutivu Centru Nasionál chega! Imprensa Publiku (CNC! I.P), Hugo Maria Fernandes hateten, ohin halo  lansamentu ba  livru Modulu Chega! atu introdús istória Timor-Leste nian ba estudante universitariu sira nomós dosente sira para atu hateten kona-ba istória Timor nian. Tanba ne’e ohin rekomenda ba governu atu halo politika hodi introdús kurikulum ida ne’e ba iha Universidade sira.

“Ohin ha’u halo rekomendasaun ida ba Governu, atu halo politika ida atu introdús kurikulum ida ne’e kona-ba Istória Direitus Umanus, Justisa Transitóriu nomós Edukasaun Pas” dehan Diretór Ezekutivu CNC! I.P,  Hugo Maria Fernandes iha edifisiu CNC Balide-Dili, Sexta 28/02.

Nia haktuir,  Centru Nasionál chega!  mós dadun ne’e  halo hela formasaun ba dosente sira iha Universidade hotu iha  Dili laran ne’e no Universidade sira mos prontu ona atu introdús kurikulum ne’e iha sira nian Universidade sira.

Iha fatin hanesan, Ministru Ensinu Superior Siénsia no Kultura (MESSK),  José Honório da Costa, hateten MESSK hamutuk ho CNC produs modulu ne’e hodi hahú introdús istória Timor ba universidade sira tanba joven barak mak la hatene istória Timor nia.

“Joven barak la hatene istória Timor, matenek balun mós la hatene istória Timor, ko’alia arbiru de’it, ne’e realidade iha ita-nia sosiedade, tanba ne’e mak Ministériu iha inisiativa hakarak hamutuk ho CNC produs modulu ne’e para ita bele hahú dadaun introdús iha nível universitariu sira”, nia dehan.

Nia hatutan, joventude la hatene istória ne’e problema boot, tanba atu harii nasaun independente hanesan ohin loron ne’e la fasil.

“Joven barak la hatene istória, ida-ne’e problema boot, tanba ne’e mak ita tenke hahú introdús istória ba ita nia joven sira, ida-ne’e importante tebe-tebes, se ita haree ita-nia istória naruk mai iha CNC ita hatene ona, saida mak ita nia aman sira halo hodi husik hela mai ita, buat lubuk ida la fasil atu harii nasaun independente hanesan ohin loron ita goza, istoria sira-ne’e mak ita atu introdús ba joven sira atu sira bele hatene”, nia esplika.

Tanba ne’e gradese ba CNC  bele kolabora hamutuk hodi produz ona livru no dala ida tan MESSK kompremetidu atu kontinua servisu ne’ebé mak CNC halo no hakarak mós tau iha kurríkulu nasionál para bele hanorin nune’e universitariu sira bele hatene istória Timor nia.

“Ha’u mós hahú ona ko’alia ho UNTL se bele loke departamentu istoria hodi bele konvida ita-nia autor sira ne’ebé balun sei moris hela ne’e , hodi loron ruma sira bele partilla saida mak sira hetan iha pasadu ba ita-nia joven sira. Istória Timor ne’e importante tebes ba joven sira tanba ita tenke hatene istória foin bele ko’alia buat balun, ita la hatene istória mak lian lian hela de’it ema sira halo istória ne’e hamnasa fali ita tanba ita ko’alia hanesan bidon mamuk ida”, tenik nia.

Entretantu, Centro Nacional Chega! l.P estabelese ona kooperasaun di’ak ho Ministériu Ensinu Superior, Siénsia no Kultura hahú kedas iha tinan 2018, ho atividade edukativu sira inklui formasaun ba dosente sira kona-ba Chega! no Justisa T ranzisionál, Workshop sira nomós Seminar sira. Iha tinan 2024, Centro Nacional Chega! I.P. extende Memorandum of Understanding (Nota de Entendimentu) ho MESSK hodi bele servisu hamutuk ba integra Chega! iha Materia Edukasaun ba Ensinu Superior iha instituisaun EnsinuSuperior sira.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here