Reportajen Adroaldo “Saretuka”
Resistência Nacional dos Estudantes de Timor-Leste (RENETIL) liu hosi nia média online Neon Metin, hala’o formasaun jurnalizmu Sidadania no Seguransa Dijitál Báziku’ ba juventude no estudante na’in 30 resin iha Região Administrativo Especial Oe-cusse Ambeno (RAEOA).
Iha diskursu abertura, Primeiru Vise Renetil, Francisco J. M. F. Belo “Lires” hato’o katak Renetil hanesan organizasaun juveníl rezisténsia ne’ebé moris hosi estudante sira iha Bali, iha tinan 1988 ho objetivu atu partisipa iha luta ba libertasaun pátria no povu ida ne’e.
“Tanba ne’e mak Renetil to’o ohin loron sei kontinua eziste atu kontinua ni-nia misaun sai hanesan parseiru estratéjiku ba iha governu hodi kontinua fo nia apoiu para iha papel iha prosesu konstrusaun estadu. To’o ohin loron RENETIL sei halo nia programa lubuk ida, i ida ne’e mak programa ida liu hosi média Neon Metin,” dehan Vise Francisco “Lires” ba partisipante sira.
Média Neon Metin ne’e mos hahú kedas iha 1989, média ne’e mak halo nia publikasaun lubuk ida ba frente armada nian, frente klandestina nian, frente esterna hodi publika ba iha mundu tomak, espesialmente iha Austrália, Portugal, Amérika no Inglatera, Francisco “Lires” konta.
“Tanba ne’e mak ohin ami mai iha ne’e, hamutuk ho alin sira atu fahe ami nia esperiénsia, liu-liu iha prosesu ida agora ne’e atu alin sira mos bele, espesiálmente iha área jornalizmu nian, oinsá alin sira bele iha koñesimentu oi-tuan konabá área jornalizmu nian no oinsá atu bele utiliza internet ho responsabilidade, ida ne’e mak objetivu,” dehan Primeiru Vise “Lires”
Primeiru Vise RENTIL ne’e “espera ho formasaun durante loron rua, alin sira bele aproveita di-di’ak, nune’e loron rua refere pelu menus iha netik koñesimentu oi-tuan iha área jornalizmu nian, ho nune’e mai oin ne’e bele fo kontribuisaun di’ak liu tan, espesiálmente iha RAEOA konabá área jornalizmu nian.”
Nune iha abertura, Prezidente Autoridade RAEOA, Arsenio Paixão Bano hatete ohin estudante no juventude sira koñese ona média Neon Metin, ne’ebé ohin mai hala’o formasaun refere hodi hasa’e mos juventude nia koñesimentu iha área jornalizmu, nia dehan iha tinan 20 liu ba durante tempu rezisténsia sira la iha Facebook, WhatsApp, tanba ne’e atu fo informasaun ba malu ne’e difisil tebes.
“Títulu ne’e formasaun konabá jornalizmu sidadania, kuandu ko’alia de’it hanesan ha’u parese fasil, kuandu ko’alia depois hakerek, hakerek substánsia, hakerek pozitivu. Hanesan ita iha RAEOA Oe-cusse, imi hakerek, ita hotu hakerek buat la di’ak de’it, ema la mai vizita ita nia rai,” dehan Prezidente Arsenio ba partisipante sira.
Prezidente Arsenio enkoraja mos estudante no juventude sira, atu nafatin buka aprende nune’e bele sai di’ak liu inan-aman sira nia situasaun moris uluk nian. “Agora ne’e di’ak, entaun di’ak ne’e imi tenki aproveita, imi aproveita ba saída, aproveita estuda,” dehan Prezidente RAEOA.
Iha fatin hanesan lia-fuan badak Vise Sekretáriu RENETIL iha RAEOA, Candido dos Reis Amaral hatete “Formasaun ne’e importante tebes ba foinsa’e sira, ita haree dala barak sira hotu iha atividade hakerek iha facebook mais, hakerek iha fatin hotu-hotu mais ida ne’e di’ak liu ba sira, atu hatene oinsá atu hakerek,” dehan Vise RENETIL Candido.
Formasaun refere hala’o iha Sede Sentru Juventude RAEOA entre loron 10 to’o 11 Juñu, ba partisipante 30 resin hosi postu Nitibe, Oesilo, Pante-makasar no Pasabe iha ne’ebé fasilitador mai hosi média Neon Metin rasik.
Formasaun refere abertura hosi Prezidente RAEOA, no partisipa hosi Vise Sekretáriu Renetil RAEOA, Sekretáriu Rejional Asuntu Edukasaun no Solidariedade Sosial, Xefe Departamentu Juventude RAEOA, inklui Primeiru Vise RENETIL no Xefe Redasaun Neon Metin, Ato ‘Lekinawa’ Costa