Reportajen Adraodlo “Saretukau”
Agrikultór strawberry (morangu) 32 hosi grupu Ululefa iha aldeia Rita, suku Maulau, postu administrativu Maubisse, munisípiu Ainaro nia rendimentu menus hosi tinan 2021 mai 2022 tanba morangu hetan ataka hosi moras hodi la fo fuan ne’ebé di’ak.
Agrikultór no nu’udar membru grupu Ululefa, Joaquim Mendonça ba Neon Metin via telefone dehan, uluk ne’e sira kuda morangu moris di’ak los, maibé agora ne’e kuda mos la moris, kuda moris oi-tuan no la fo fuan ne’ebé di’ak, nia hatutan, sira hahú kuda morangu iha tinan 2016 ne’e fuan di’ak, hosi fali 2021 to’o mai 2022 nia fuan la di’ak ona.
Hosi 2016 mai ne’e strawberry “fo fuan di’ak ba ema ne’ebé kuda strawberry ne’e, sente dehan strawberry ne’e folin duni, mais to’o agora kuda fila-fali strawberry la hanesan uluk tanba kuda mate mos barak, pois kuda moris hun ida rua la fo fuan,” dehan Joaquim ba Neon Metin, domingu, 05/06.
Nia hatutan, moras ne’ebé mak kona morangu sira la hatene mai hosi ne’ebé, no sira seidauk fo hatene ba parte relevante hanesan estensionista ka Ministériu Agrikultura. Nia haktuir, uluk wainhira sira nia grupu sei iha kontratu ho programa ONG Avansa Agrikultura hosi USAID, morangu hetan moras ekipa Avansa Agrikultura mak buka ai-moruk oinsá bele kombate, maibé agora sira la hatene no husik de’it.
“NGO (Avansa Agrikultura) mos kontratu ho ami hotu ona to, ne’ebé ami la’o mesak, ami hetan moras hanesan ne’e ami husik de’it, ami la la’o ida, ami la buka jeitu oinsá hodi halo di’ak fila fali mos lae, ami la buka tuir. Agora ami kuda nafatin maibé moris mak la di’ak,” konta nia.
Nia akresenta, mais ou menus agrikultor hamutuk 32 ne’ebé envolve iha grupu Ululefa mak afeita moras ne’e ba iha sira nia morangu refere hahú iha 2021 tama mai iha 2022 ne’e.
“Ema ida bele kuda (strawberry) to’o kantadeiru 20, 40, balu bele to’o 60, pois nia naruk ne’e hetan metru 20. Tanba uluk sei la’o di’ak ne’e ema hotu-hotu kontente, ema hotu-hotu servisu mos badinas, mais to’o agora nia fo fuan mos la di’ak, moris mos la dun di’ak, ema mos la esforsu aan atu servisu, ema halo kantadeiru ne’e 10, 10 resin de’it mos ladun di’ak,” nia dehan.
Nia hatete, oras ne’e da-dauk ema kuda morangu hodi tahan de’it nia oan labele lakon, tanba oras ne’e da-dauk morangu folin ladun di’ak hanesan uluk, Joaquim hakotu.
