Reportajen Umbelina dos Reis
Vise Primeiru Ministru Mariano Assanami Sabino hateten, durante tinan rua-nulu resin ona ita selebra restaurasaun independensia ona maibé ita sei iha problema boot konaba bee. Ema barak seidauk iha sensibilidade no komprende di’ak konaba bee no halo konservasaun sira.
Nia dehan, tan ne’e mak existe Besi no Water Aid ne’ebé durante ne’e fokus ezistensia ba bee, tanba ita nia isin lo-lon ne’e presiza barak liu bee duke hahan, balada sira ne’ebé ita hakiak barak liu mate tanba problema bee.
“Bee ne’e potensial ba ita ema, ai-horis, balada”, dehan Vise Primeiru Ministru Interinu, Mariano Assanami Sabino, liuhosi nia diskursu iha salaun Asosiasaun HAK, tersa-feira, 08/10.
Vise Primeiru Ministru Interinu ne’e informa, Timor-Leste illa ida de’it ho NTT, Kupang maibé Best Timur agora di’ak liu kompara ho Timor-Leste tanba sira iha barajen, responsabilidade governu no estadu, ema hotu tenki iha sensivel, tanba bainhira nia aprezenta barajen bainhira asume kargu nu’udar Ministru Agrikultura iha 2007 nia aprezenta ba partidu opozisaun no Prezidente katak ne’e importante tebe-tebes.
“To’o ohin loron ita nia barajen laiha, maibé barajen natural ne’ebé que ita iha moos la kuida ho di’ak, nune’e mak husu ba vise tau matan no konserva fila-fali ai-horis no bee, tanba uluk ita iha bee matan barak maibé okupasaun funu ita estraga ai-horis barak entaun ai bo-boot sira ne’e mate hotu entaun nia abut labele konserva bee matan ho di’ak ona. Tanba sa tempu uluk bee matan barak no la maran, nee tanba ai-horis iha foho leten sira ne’e nia hun boot no abut metin, entaun ita bele hetan bee moos.” Vise Primeiru Ministru haktuir mudansa klimátika iha tempu okupasaun.
Governante ne’e informa, governu iha Empreza Publiku Bee Timor-Leste (BTL), nian atu halo mapamentu ba bee maibé tenki mos iha asaun konservasaun para atu haree, koordenasaun no utiliza ho di’ak, nune’e ita iha sensivel oinsá atu kuida bee, fatin no torneira. Elementu tolu ne’ebé prinsipál hodi liga no koordenasaun liga ba servisu ne’e mak hanesan governu, setór privadu no sosiadade sivil ka ONG sira, sira ne’e mak tenki hakilar no kontrola ba servisu sira ne’e.
“Timor-Leste iha illa ida maibé bainhira ambiente la saudavel sei fó impaktu ba ita nia saude rasik. Nune’e nonu governu apresia ba governu Australia liuhosi DFAT tanba sempre apoiu ba estratejiku ne’ebé importante mak hanesan setór agrikultura, bee, saude no infrastrutura,” nia konklui.