Home Notisia Labarik Feto Ho Idade 14 Lakon Vida, Tanba Hetan Agresaun Fisiku Husi...

Labarik Feto Ho Idade 14 Lakon Vida, Tanba Hetan Agresaun Fisiku Husi Nian Tio Ho Tia

0
3292

Portavoz Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, Natalia de Jesus Cesaltino, Halo komferénsia Imprensa, (Foto-David | 25.10.2024]

Reportajen David da Costa

Kordenadora Advokasia Fokupers, Natalia de Jesus Cesaltino, nu’udar, Porta Voz Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, Konta, iha loron 11 Outubro 2024, iha loron internasional ba Labarik-Feto, loron ida ne’e sai loron ne’ebé moruk iha istoria nasaun Timor-Leste nian. Tanba labarik feto ho minoridade lakon nia vida, tanba hetan agresaun fisku husi nia Tio ho Tia.

“Vítima labarik Feto ho idade tinan 14 lakon vida tan hetan agresaun fiziku no tratamentu kruél husi nia Tio no Tia  rasik  no violasaun seksual husi nia Tio, ne’ebe husi nia infansia nia laran metin ba sira nu’udar inan aman,” dehan Porta Voz Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto, Natalia de Jesus Cesaltino, liuhusi komfrensia Imprensa iha edifisiu Fokupers, Kinta,  24/10.

Nia haktuir, Husi akontese barak  durante nia moris infansia to’o iha loron akontesimentu ida, vitima hetan agresaun fizika maka’as husi nia Tio no Tia hodi resulta vitima nia ulun ran. No vitima hetan trauma psikolojiku maka’as to’o lakon nia konsiensia hodi ba halo tratamentu kedas iha Hospital Nasionál Guidu Valadares (HNGV).

Maske vitima sei iha situasaun ne’ebe defisil, familia husu pedidu alta ho razaun ne’ebe la kondisional ho intensaun trata saude liu husi dalan alternativu ka kultura. Liu deit loron 12 familia lori hikas vitima mai fali iha HNGV ho kondisaun ne’ebe grave loos no iha data 11 Outubro 2024 Vitima hakotu iis.

Alende  ne’e mós, akontesimentu iha Irlandia iha dia 14 Outubro 2024, lori notisia triste tebes mai Timor-Leste liu-liu ba inan sira, inan ho amam lolos sai fatin ne’ebe hakmatek, fatin seguransa, fatin domin, maibe tamba deit orgullo no interese inan amam nian tenki baku mate  oan ne’ebe inocente los la hatene hahalok mundo no familia nian.

Rede Advokasia mós agradese tebes ba Governo Irlandia, Autores Judisiarios sira ne’ebe emidiatamente foti asaun investigasaun klean ba kazu ne’e hodi hatudu sira nia solidariedade hamrik iha vitima no komuniddae timorense hodi fo sira nia apoiu tomak atu vitima hetan justisa. Agradese mos ba komunidade Irlandia no Komunidade Timorense tomak  iha ne’eba hodi fo sentidus de amizade karinho ba Alin ki’ik inocente ne’e. 

Hahalok violensia sira  ne’ebé labarik-feto hetan husi familia rasik ne’ebé lolos tenki proteje, maibe agresaun violentu sira, estraga to’o hakotu sira nia vida. Uma no familia nu’udar fatin hafahe domin no hatudu inisiu respeita malu nian, sai tiha faitn fuik no laiha konfiansa no domin.

Rede Advokasia lamenta no kondena maka’as kualker aktu violénsia sira ne’e  nu’udar siklu violénsia ne’ebé kuntinua tanbá implementasaun Lei Kontra Violénsia Doméstika (LKVD) No.7/2010, seidaúk máksimu mezmu iha politika no inisiativa oioin maibé sei nafatin iha nível serimonial deit.  Feto Timor-Leste terus wain no mate ona tanba de’it nia estatuto nu’udar feto.

Iha tempu okupasaun tempu naruk liuliu iha militar Indonesia nia ukun. Labele tan Feto Timor-Leste no Labarik-Feto terus no mate tan violénsia husi familia rasik iha tempu Timor-Leste Indepedensia ona.

Tanba-ne’e Rede Advokasia Luta ba Direitu Feto no Labarik-Feto,  hakarak husu ba Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) halo atuasaun imediata ba krime publiku túir lei haruka no kna’ar PNTL nian ho severidade.

Nune’e mós, husu ba Sekretária Estadu ba Igualidade (SEI), atú haluan no haforsa liután sosializasaun ba Lei sira ne’ebé liga ho Violénsia Bazeia ba Jéneru (VBJ) hódi abranje ba komunidade iha territoriu tomak, ho kordenasaun besik liu tan ho sosiedade sivíl hodi muda norma sosiál sira ne’ebé kuntinua haforsa imbalansu poder no dizigualdade iha sosiedade no husu mos atu aselera revizaun Lei Kontra Violensia Domestika.

Violensia bazeia ba jéneru ne’ebé rejista iha  Fokupers tinan 2024 hamutuk 215 inklui kazu referal ne’ebe mai husi ALFELA, PRADET no memebru Referal sira seluk,  maibé grave liu iha fulan Outubru 2024 violénsia hasoru feto no labarik feto ho idade menór ne’ebé hetan violénsia seksuál, presaun psikologika, agresaun fízika hodi uza instrumentus kroat to’o halakon sira nia vida. 

NO COMMENTS