Reportajen David da Costa
Iha dokumentu primeira alterasaun Esbosu Lei Komunikasaun Sosiál Timor-Leste ne’ebé SEKOMS prepara iha artigu 38 B kona-ba Responsabilidade Penál iha artigu númeru 01 to’o númeru 07 jerálmente atu penáliza jornalista, media no produtu jornalístika ho ida ne’e Sekretáriu Jerál Partidu Fretilin konsidera bainhira aprova esbosu ida ne’e sei iha kontinuasaun ditadura iha podér pólitiku husi leten to’o mai iha baze.
Sekretáriu Jerál Partidu Fretilin, Marí Alkatiri hatete, Uluk kodegu penál kriminaliza defamasaun, hasai tiha, agora iha esbosu lei komunikasaun sosial atu kriminaliza fali produtu jornálistiku ne’e kontinuasaun ditadura iha Timor-Leste.
“Ida ne’e kontinuasaun no afirmasaun ditadura iha ita nia rain, maibé Konsellu Ministru seidauk aprova, se aprova duni kontinuasaun ditadura iha podér pólitiku husi leten to’o baze,”Dehan Sekretáriu Jerál Partidu Fretilin, Marí Alkatiri liu husi Komfrensia Imprensa iha Gabanete Ex-Titulares Faról Díli, Segunda 11/08.
Sekretáriu Jerál Partidu Fretilin ne’e mos apellu ba Media no jornalista no mos masa krítika sira, nune’e lalika tauk ko’alia, matenek na’in sira tenke ko’alia, labele husik sira komesa hatun sira nia abut, ba to’o tan kraik, nune’e labele husik ema ida livre.
Nia fó hanoin katak, uluk dehan akuza ema seluk dehan la fó liberdade, agaora ne’e sira hatudu momoos katak, hahú husi lei organizasaun judisiáriu no tun tan ona ba iha media dever ida ema atu kestiona podér polítika sira atu kontrola tomak ne’e maka ditadura.
“Ita gava aan dehan ita iha país mais demokrátiku iha sudeste Áziatiku, uluk ha’u hateten tiha ona, mídia livre, ne’e mós bosok, imi sosa tiha balun ho osan, agora balun la konsege sosa imi atu karrega,” nia dehan
Tanba ne’e maka dehan ditadura husi leten, agora sei esbosu lei komunikasaun sosial ida ne’e maka aprova tan, ne’e ditadura póder politika nian, hanesan lei organizasaun judisiáriu, hotu hatene katak media ne’e outru póder entaun sira atu kontrolla hotu.
“Ita haree took, ba ha’u klaru ona tendensia ba ditadura ida ne’ebé at liu, ita loke dalan ba ema mai husi li’ur atu komanda ita, ditadura neo-klonial, tendensia boot, tanba aban bainrua laiha justisa ona ba povu, sira halo tuir sira nia hakarak de’it, tanba ne’e labele husik,”
Iha fatin hanesan, Eis Prezidente Repúlika, atuál Prezidente Paridu FRETILIN, Fransisco Guterres Lu’Olo, hatete, sei esbosu lei komunikasaun Sosial Artigu 38 B kona-ba Responsabilidade Penal ida ne’e maka kuandu aprova iha Parlamentu Nasionál, sei iha fiskalizasaun abstrata tuir tan.
“Lei ne’e parase aprova duni iha Parlamentu tanba sira maioria, maibé ikus fiskalizasaun abstrata tuir tan, buat ne’e akontese bebeik ona, ha’u lakohi antisipa dehan katak lei loos ka sala” Lu’Olo dehan.