Reportajen David da Costa
Nuno Governu ne’ebe maka lidera husi Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, iha loron 25 fulan-marsu tinan 2026, liu husi Konsellu Ministrus aprova ona, projetu Dekretu-Lei ne’ebé estabelese medidas temporárias hodi estabiliza folin kombustíveis no garante seguransa ba sira-nia fornesimentu iha Timor-Leste.
Projetu Dekretu-Lei, ne’ aprezenta husi Ministru Petróleu no Rekursus Minerais (MPRM) Francisco da Costa Monteiro, kona-ba medidas ba estabilizasaun temporária folin kombustivel no seguransa fornesimentu.
Iha Komunikadu Imprensa ne’ebe Neon Metin Asesu husu Gabainete Primeiru Ministru katak Diploma ne’e ho objetivu atu hamenus impaktu hosi instabilidade internasionál atuál iha setór enerjétiku, proteje kbiit sosa hosi família sira, hamenus impaktu aumentu folin ne’ebé karik akontese iha ekonomia no garante funsionamentu regulár hosi atividades ekonómikas, iha tempu hanesan hodi garante disponibilidade hosi kombustivel sira iha territóriu nasionál.
“Diploma ne’e define limite másimu ba folin ne’ebé fa’an ba konsumidór, hodi fiksa valór dolar amerikanu 1,50 kada litru ba gazolina, dolar amerikanu 1,65 kada litru ba gazóleu, kombustivel aviasaun nian (avtur) dolar amerikanu 2,50 kada litru, no gás petrolíferu líkidu (GLP) iha dolar amerikanu 4,2 kada kilograma, hatete iha Iha Komunikadu Imprensa ne’ebe Neon Metin Asesu husu Gabainete Primeiru Ministru, Kinta 26/03.
Iha komunikadu ne’e hatete atu garante limite sira-ne’e, importadór sira ba oin tenke aprezenta kustu importasaun loloos, ne’ebé sai hanesan baze hodi kalkula subsídiu ne’ebé Estadu sei fó, ne’ebé finansia liuhosi Orsamentu Jerál Estadu.
Tanba dekretu-Lei ne’e prevee mós medida sira hodi garante kontinuidade abastesimentu, inklui definisaun estratéjias importasaun nian ba kombustivel esensiál sira, iha koordenasaun entre entidades públikas no operadór sira setór ne’e nian, no mós posibilidade atu adota mekanizmu exepsionál sira ba regulasaun merkadu.
“Kona-ba fiskalizasaun, reforsa asaun hosi autoridade kompetente sira, ho atensaun espesiál hodi prevene dezviu kombustivel sira ne’ebé hetan subsídiu atu sai hosi territóriu nasionál no aplika sansaun sira karik laiha kumprimentu, Dehan iha komunidadu ne’e.
Medida sira ho karater temporáriu no vigora nafatin to’o tinan ne’e nia rohan, no bele hetan revizaun, prorrogasaun (hanaruk) ka termina depende ba evolusaun merkadu internasionál nian.









