
Reportajen David da Costa
Governu liu husi Diresaun Nasional Transporte Terestre (DNTT) Munisípiu Manufahi taka transporte publiku liu-liu karte gran max la halo opersaun Same ho Dili hodi tula pasajeiru, se bainhira DNTT Manufahi iha semana oin la resolve ida ne’e, estudante sei hamutuk ho motorista sira halo manifestasaun hasoru DNTT.
Estudante Manufahi oan, Nivio Erieson Noronha de Araújo, hatete, seidauk hatene loos razaun saida maka Diresaun Nasional Transporte Terestre (DNTT) Manufahi hapara gran max sira diresaun Same mai Dili, motorista ho Porta Voz halo ona dialogu dala ida ho DNTT maibé laiha solusaun no husu nafatin ba motorista sira atu hein.
“Ita seidauk hetan razaun loloos husi sira, dialogu ne’ebe marka primeiru husi motorista no kolega estudante sira husi Manufahi ho sira seidauk hato’o dezisaun loloos tanba saida maka hapara transporte publiku ne’ebe iha, tanba sa hapara ne’e sira seidauk fó sai, maibé sira dudu motorista sira mai husu iha nasional fali,” dehan estudante Manufahi oan, liu husi konferensia Imprensa iha Jardin 5 Maiu, Kolmera, Tersa 7/04.
Nune’e mos Estudante Alolito Noronha husi Manufahi, hateten, (DNTT) Munisípiu Manufahi hapara transporte Publiku hanesan gran max husi diresaun Same mai Dili ne’e fó impaktu boot tebes ba pasajeiru sira no negosiante sira lori sira nia produtu mai Dili.
“Ita hotu hatene katak transporte publiku hanesan gran max ne’e mais importante ba povu maubere nia moris, kondutor nia moris, negosiante inan aman ne’ebe fila lima ne’ebe utiliza transporta publiku,”nia dehan.
Tanba ne’e, iha semana ida nia laran estudante sira fó ultimatu ba Diresaun Nasional Transporte Terestre (DNTT) Munisipiu Manufahi atu resolve prekupasaun sira ne’ebe maka estudante, motorista sira hato’o ne’e, sei la resolve maka sira sei halo asaun hasoru DNTT.
“Ami fó ultimatu ba DNTT Manufahi iha semana ida nia laran buka solusaun ba prekupasaun ne’ebe ami ezije, sei lai solusaun ami sei halo asaun Pasifika marsa popular ida hasoru DNTT” nia subliña.
Porta voz Klibur Estudante Manufahi (KEM) Clarina de Jesus Pinto, hateten, ohin KEM no apoiu husi kolega universitariu sira hotu ne`ebe reprezenta negosiante ka inan aman fila liman sira, no reprezenta passagerus reprezenta motorista gran max (kondutor) reprezenta nain ba transporte em geral povu maubere Manufahi.
“Reafirma hikas ami nia ezizensia ne’ebe ami halo iha dia 26 de marsu de 2026 iha ne’ebe mak ami hato’o ami nia exizezensia ba diresaun nasional de transporte terestre Munisípiu Manufahi atu buka solusaun, maibé to’o ohin loron laiha solusaun,” dehan Porta voz KEM Clarina de Jesus Pinto.
Nia haktuir, alende ida ne’e mos, iha mos portavos zeral hamutuk ho motorista no nain ba gran max sira halo ona dialogu dalabarak ho DNTT Munisípiu Manufahi, maibé laiha solusaun ba preokupasaun sira ne’ebé maka motorista no povu aileba nia oan sira prekupa ne’e.
“Tanba ne ohin ami konsentra fila fali iha fatin ida, ne’e atu reafirma ami nia pozisaun atu xamada atensaun hodi fó ultimatu ba DNTT Munisípiu Manufahi, atu buka oan alternativa hodi fó solusaun hodi reativa hikas transpote publiku gran max diresaun same Dili.” Nia infórma.
Nia explika, povu maubere iha Manufahi maioria la moris no utiliza patrimoniu estadu hanesan agora daudaun DNTT utiliza kareta ka motor estadu nian, maibé povu maubere Manufahi maiorıa utiliza deit transporte publiku hanesan gran max hodi hala’o viagen ka halo negosiu ou fila liman hodi transporta sira nia produtu mai iha sidade Dili.
Tanba ne’e, desizaun ne’ebe produs husi DNTT Munisípiu Manufahi hodi hapara transporte publiku hanesan gran max ne la kondisiona ho povu maubere nia moris no desizaun ida ne’e afeita ona ba povu nia moris.
“Desizaun husi DNTT ne’e afeita ba negosiante ka inan aman ne’ebe fila liman,tanba liu husi transporte publiku ne’e mak inan aman negosiante sira utiliza hodi transporta sira nia produtu mai iha merkadu kapital Dili,” nia subliña.
Nune’e mos desizaun husi DNTT ne’e afeita ba motorista gran max ou kondutor sira ne’ebe buka moris liu transporte publiku grandma no Dezisaun husi DNTT ne afeita ba nain husi transporte publiku gran max tanba sira balu kreditu hodi sosa kareta.
Dezisaun husi DNTT ne’e impaktu bo’ot ba povu maubere iha Manufahi, sira ne’ebe laiha kareta ou motor privadu atu hala’o aktividade ka viagem Dili same no mos feita ba estudan sira hotu.
“Desizaun ida ne’e ami estudante hasoru daudaun ona, tanba iha Paskoa ida ne’e ami la passa ferias ho familia sira iha Manufahi, tanba transporte publiku gran max la halai,” nia afirma.
Ho preokupasaun ka situasaun hirak ne’ebe mak sira fó oportunidade ba Diresaun Nasional Transporte Terestre Munisípiu Manufahi, atu buka ona alternativa hodi fó solusaun hodi soluciona preokupasaun hirak ne’e.
“Se DNTT Munisípiu Manufahi sem konsiderasaun no la tau importansia ba ami nia exizensia, ami sei mobiliza kamada social no estudante sira hamutuk ho inan aman negosiante no motorista transporte publiku gran max sira hotu em jeral povu maubere ami sei halo Marsa popular ou asaun pasifiku hodi exize ba DNTT Munisípiu Manufahi,” nia alerta.







