Home Notisia Prezidente Horta: Asina Kedas Orsamentu Retifikativu, La Presiza halo Analize Jurídika 

Prezidente Horta: Asina Kedas Orsamentu Retifikativu, La Presiza halo Analize Jurídika 

0
97

Prezidente Repúblika José Ramos-Horta (Foto-David).

Reportajen David da Costa

Prezidente Repúblika sei asina no promulga kedas Orsamentu Retifikativu ne’ebé aprova ona husi Parlamentu Nasionál, tanba konsidera medida ne’e importante atu responde ba desafiu ekonómiku atual no proteje konsumidór sira husi impaktu husi folin sa’e. tanba ne’e laiha nesesidade atu hein analize jurídika tan.

Prezidente Repúblika (PR) José Ramos Horta, hatete Orsamentu Retifikativu sei asina no promulga kedas bainhira to’o iha Palásiu Prezidensiál. Nia la hakarak prosesu análise jurídika demora, se dokumentu ne’e to’o ona iha nia liman, sei asina imediatamente.

“Sei orsamentu reatifikativu iha ona palásiu asina no promulga kedas, ha’u lakohi juridiku sira demora, se mai ha’u nia liman ha’u nein liga tan juridiku sira asina kedas,” dehan PR ramos Horta ba jornalista sira iha Airoportu Internasional Nicolao Lobato Comoro, Kuarta 3/06.

Nia esplika, kona-ba osan ratefikativu ne’e buat ida prosesu normál, bainhira governu infrenta situasaun krize ekonómiku mundiál, halo inisitiva balun atu proteze konsumidór, proteze ekonómia nune’e labele iha impaktu boot ba ekonómia, tanba folin sa’e. 

Maibé tenke halo duni orsamentu reatifikativu ne’e la’ós aumenta orsamentu maibé muda ba tenke tuir lei labele bo’ok orsamentu.  Atu bo’ok, muda tenke liu husi Parlamentu Nasionál, kontente laiha votu negativu maiória vota a favór, balun abstensaun ne’e mós di’ak.

Pelumenus laiha pontu negativu, hatudu governu esplika didi’ak oinsá atu bo’ok orsamentu ratefikativu ne’e atu bele responde ba situasaun atuál. Tanba ne’e lori mai palasiu sei la fó ba juridiku sira haree, asina deit ona.

PN Aprova Orsamentu Retifikativu 2026 Iha Finál Globál

Parlamentu Nasionál (PN) liu husi sesaun Plenária Ordinária iha tersa 2 Juñu 2026, aprova Proposta Lei nú 31/VI (3ª)- alterasaun da-huluk bá Lei nú 8/2025, loron 27 fulan novembru, Orsamentu Jerál Estadu (OJE) bá Tinan 2026, iha finál globál ho votus a favór 42, kontra 0 no abstensaun 23.

Sesaun Plenária ne’e prezide hosi Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay akompaña hosi membru meza sira, deputadu sira ho prezensa Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão no membru Governu sira.

Primeiru Ministru (PM) Xanana Gusmão, agradese bá deputadu sira ne’ebé durante loron hirak nia laran hala’o diskuasaun bá Orsamentu Retifikativu ne’e iha ambiente demokrátiku, hamosu krítika oioin hodi hadi’a erru sira ne’ebé iha. 

“Ita diskute malu iha Parlamentu, maibé ida-ne’e mak demokrasia fó hanoin bá malu. Ami mós mai aprende buat barak hodi deputadu sira fó lembra katak atu halo buat ruma tenke haree didi’ak. Ne’ebé, ajuda malu duni, bolu mós atensaun bá ami kona-bá buat barak ne’ebé sei falta. Loos duni, ami la dehan katak ami halo buat hotu-hotu maibé ami sei presiza haka’as-an nafatin atu halo di’ak-liu oitoan tán saida mak ami bele, hodi  fó valór duni bá ukun a’an ne’e,” hatete PM Gusmão.

Iha oakziaun ne’e mós bankada sira hato’o deklarasaun votu hodi afirma pozisaun iha atribuisaun votu bá Orsamentu Retifikativu ne’e. 

Hafoin aprovasaun iha finál globál, Komisaun Finansas Públikas ka Komisaun C sei elabora testu finál antes Parlamentu Nasionál haruka bá Prezidente Repúblika hodi promulga. 

Orsamentu Retifikativu ho montante millaun $192 ne’e hodi assegura situasaun iha rai laran relasiona ho impaktu hosi funu Médiu Oriente. Nune’e, Governu prevé medida hitu ne’ebé sai prioridade hodi garantia seguransa enerjétika no segurança alimentár iha país.

Medidas hirak ne’e mak hanesan: Sosa kombustível bá rezerva nasionál, Subsídiu kombustível, Seguransa alimentár, Segurança nasionál bá rekrutamentu 400 kadetes PNTL, Despeza prezidénsia CPLP, Reforsu kapasidade administrativa no operasionál Rejiaun Administrativa Espesiál Oecusse Ambeno (RAEOA) no Reforsu rezerva kontijénsia.

NO COMMENTS