Home Notisia RbR Sei Halo Asaun Restituisaun Posse ba Tribunál  iha Beto Marinir no Konsidera...

RbR Sei Halo Asaun Restituisaun Posse ba Tribunál  iha Beto Marinir no Konsidera Governu Kontra Sentidu Estadu no Umanu

0
61

Governu hahu harahun uma comunidade nian iha Beto. [Foto: Silvino]

Reportajen Silvino Freitas

Relasiona ho despezu administrativu ne’ebe ohin governu liuhusi Sekretaria Estadu Asuntu Toponimia no Organizasaun Urbana (SEATOU) hamutuk ho Diresaun Nasionál Teras Propriedade (DNTP) halo ba komunidade afetadu alargamentu aeroportu uma kain 38 iha suku Madohi aldeia Beto Marinir mak Rede ba Rai (RbR) sei hamutuk ho komunidade halo asaun emediatamente urjente hodi husi ba tribunal liuhusi prosesu restituisaun posse ba tribunál, nunee Rede ba Rai konsidera asaun governu nian liga ho despezu administrativu ne’e krime hasoru sentidu estadu no sentidu umanu iha estadu demokratiku.

Koordenador Nasionál Rede ba Rai Pedrito Vieira dehan, despezu administrativu ne’ebe governu halo ba komunidade afetadu alargamentu aeroportu nee asaun ida ne’ebe kontra sentidu umanu no estadu ne’ebe ema hotu kontribui hodi harii, tanba ne’e Rede ba Rai konsidera asaun ne’ebe sira halo nee krime tanba halo pratika ne’ebe la tuir lei, husi sira parte kontra asaun despezu refere tanba prosesu advokasia ne’ebe dadaun lao hela iha uma kain 38 maka seida’uk aseita indiminijasaun ne’ebe parte governu atu halo ba sira tanba prosesu sira sei lao iha tribunal maibe governu hahu oan despezu ba sira nia hela fatin.

“Komunidade nunka hanoin atu kontra dezenvolvimentu maibé pratika ne’ebe hatudu rasik katak governu rasik maka kontra duni sentidu dezenvolvimentu tanba dezenvolvimentu ba laos ba grupu balun, hodi obriga sidadaun tomak atu tuir ema ida nia hakarak ida ne’e laloos, kontra lei kontra vontade estadu kontra vontade governu ne’ebe ema hotu hakarak atu lao diak ho dignu labele lao ho hahalok infantil” dehan Koordenador Nasionál Rede ba Rai liuhusi konferensia imprensa iha Beto Marinir, (14/07).

Advogadu Rede ba Rai Olivio Barros dehan, durante ne’e Rede ba Rai hamutuk ho komunidade sira ho esforsu tomak hodi tenta hamutuk hasoru nain ulun sira ko’alia hodi aprezenta sira nia reklamasaun insatisfasaun ho direitu tomak tuir lei hakerek maibé ikus governante sira hasees hotu preokupasaun komunidade sira lakohi rona komunikasaun sira husi esforsu sira ne’e atu tulun governu hodi lao tuir dalan legal nian maibe sira ignora hotu nune’e ninia rezultadu ikus maka  hatudu dadaun nee, nune’e situasaun ne’ebe mak dadaun nee ema hotu akompaña ne’e hatudu inkapasidade ukun ne’ebe dadaun ne’e iha no autoridade sira laiha kapasidade atu rezolve problema ne’ebe komunidade sira levanta.

“Mai promete kompensasaun maibe kompensasaun ida oinsa komunidade sira laos eziji de’it osan, osan sei la rezolve buat hotu maibe sira mia kondisaun ohin atu sai husi fatin nee atu ba fali ne’ebe ida ne’e hotu maka tenke iha planu ida ne’ebe loloos, naiulun sira mai halo tuir deit saida mak sira hakarak sira desidi de’it, mai uza fali razaun oinoin desizaun tribunal tribunál la disidi atu sira sobu de’it” dehan advogadu Olivio Barros liuhusi konferensia imprensa iha Beto Marinir.

Nia haktuir tan, Rede ba Rai sei kontinua halo akompanamentu laos too iha despezu nee de’it maibe sira sei nafatin akompana hodi halo asaun urjente ne’ebe emidiata ba iha tribunál hodi husu tribunál atu haree didiak liuliu restituisaun posse ne’e tribunal tenke desidi iha tempu badak nia laran nee maka mekanizmu legal ne’ebe dadaun ne’e komunidade rezerva hela no sira laiha tan ona kbiit seluk atu defende komunidade nia direitu ho maneira seluk tan.

Nune’e komunidade afetadu Boaventura de Araújo dehan, komunidade sira neebe hela Beto Marinir sira iha interese tebes atu apoiu ba alargamentu ba aeroportu maibe tenke konsidera sira hanesan sidadaun tanba komunidade ne’ebe dadaun hetan afetadu maioria moris hanesan vida agrikultor no balun mos hanesan peskador, tanba promete governu nian ne’ebe halo ba povu Timor-Leste atu hamenus kiak maibe husi asaun sira neebe dadaun ne’e halo aumenta tan kiak ba komunidade sira.

“Agora ida nee naiulun sira tun mai ne’e atu halo kiak tan ami ida nee mak ami hanesan povu ne’e triste laran susar” dehan komunidade afetadu Boaventura de Araújo iha Beto Marinir. 

Boaventura konklui, aeroportu internasional laos foin sobu maibé sobu ba dala tolu ona iha tempu okupasaun Indonézia nian dala ida no iha tempu ukun an sobu agora hamutuk dala tolu maibe husi komunidade sira nia parte fo suporta  maibé ukun nain sira presiza tau matan ba sira.

NO COMMENTS