Reportajen Ekipa Neon Metin
Promesa serbisu online ho saláriu to’o USD 800 fulan ida, ne’ebé espalla liuhosi Instagram no Facebook, lori feto traballadora Indonézia balun mai Timor-Leste ho esperansa atu hetan moris di’ak. Maibé, bainhira to’o iha nasaun ne’e, sira la hetan esplikasaun klaru kona-ba servisu ne’ebé sei halo no foin to’o de’it, polísia lori sira ba estasaun polísia, ne’ebé halo sira agora moris iha situasaun triste, preokupadu no estres.
Traballadora online Sacam Call Center, Ayu la’os naran loos (hodi asegura nia identidade, tanba fontes lakohi atu fo sai naran), konta katak nia no nia kolega sira hetan informasaun kona-ba oportunidade,
serbisu ida liuhosi ligasaun link konaba vaga ne’ebe grupu scammer fahe iha sosial media hanesan Instagram no Facebook.
Tuir nia, patrosinadór sira promete saláriu USD$800 kada fulan, ne’ebé halo sira interesadu tanba montante osan ne’ebe aas liu, kompara ho saláriu normal iha Indonézia, liuliu ba ema ne’ebé la hetan edukasaun iha nivel universitariu.
“Iha sponsor ida, no ami presiza serbisu, entaun ami tama. Ho promesa serbisu no saláriu USD 800. Ami iha interese loos tanba iha Indonézia difísil atu hetan saláriu hanesan ne’e, liuliu ba ami ne’ebé la eskola iha universidade. Ida, ne’e hanesan link ida iha Instagram ka Facebook ita klik de’it,” dehan Ayu ba Jornalista Neon Metin iha Ulmera, Munisípiu Liquiçá, Kuarta 22/07.
Ayu haktuir, empreza mak selu hotu ba billete viajen. Sira husi Sumatra semo ba Kuala Lumpur Malaysia, no kontinua semo mai Timor-Leste iha loron 13 Jullu, bainhira sira to’o iha fatin destinasaun, laiha esplikasaun klaru kona-ba serbisu ne’ebé sira sei halo, no bainhira foin to’o iha oras rua nia laran, polísia mos to’o iha fatin ne’ebe sira atu hela, hodi lori sira ba estasaun polísia.
“Empreza maka responsavel ba billete viajen sira hotu. Ami mai de’it, no iha ne’e seidaukesplika kona-ba maneira atu serbisu ne’e oinsá, tanba ami foin to’o. Ami iha de’it oras rua iha ne’e, deskansa uitoan, seidauk iha tempu atu toba ka hariis, derrepente polísia to’o no lori ami ba estasaun polísia,” hatete nia.
Nia esplika katak servisu ne’ebé sei halo liga ho jogu online. Maski sente ta’uk, bainhira rona katak servisu ne’e relasiona ho jogu online, nia kontinua simu tanba saláriu ne’ebé aas.
“Laiha esplikasaun kona-ba oinsá servisu ne’e funsiona, dehan de’it katak sei klik link sira ba negósiu ida hanesan jogu online. Bainhira ami hatene kona-ba jogu online, ami sente ta’uk, maibé tanba saláriu aas, ami nafatin iha interese,” dehan nia.
HABADA Alerta TL Sai Alvu Rede Scam Call Center no Krime Organizado Transnasionál, https://neonmetin.info/buletin/2026/07/21/habada-alerta-tl-sai-alvu-rede-scam-call-center-no-krime-organizado-transnasional/
Ayu hatete katak agora nia sente triste, preokupadu no estres tanba la bele kontaktu ho nia família. To’o agora, nia foin kontaktu nia inan-aman dala ida de’it no hatete de’it katak nia iha Malázia laos iha Timor-Leste.
“Ha’u triste no preokupa tanba ha’u nia inan-aman seidauk hatene situasaun lolos. To’o agora ha’u kontaktu sira dala ida de’it. Ha’u dehan de’it katak ami iha Malázia,” dehan nia.
Nia mós hateten, nia pasaporte no telemovel pesoál sira agora sei sita hela, ne’ebé halo sira labele movimenta an ka fila ba Indonézia. Atu fila mos laiha osan atu fila, nia no nia kolega sira agora hela iha situasaun estres, maibé sira kontinua fó apoiu malu hodi enfrenta difikuldade ne’e.
“Daudaun ne’e ha’u sente estres tanba la hatene bainhira maka bele fila. Ha’u laiha osan atu fila ba Indonézia. Ami nia pasaporte no telemovel mos sei tahan hela. Maibé tanba ami iha grupu boot ida, ami fó apoiu malu atu aguenta situasaun ida ne’e,” hatete nia.
Nune’e mos Ayu agradese ba komunidade lokal sira ne’ebé ajuda no apoiu sira durante tempu difísil ida ne’e. “Komunidade lokal sira laran di’ak tebes. Sira ajuda ami hahan, foos, Mina, modo no buat sira seluk atu ami bele moris”.
Enterantu, tuir relatóriu bazeia ba operasaun Polícia Nacional de Timor-Leste (PNTL) no Polícia Científica de Investigasaun Kriminal (PCIC) ne’ebé, entre 26 Juñu to’o 19 Jullu 2026, desmantela sentru fraude 12 iha munisípiu Dili no Liquiçá, no detén suspeitu hamutuk ema nain 409.