Reportajen David da Costa
Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) desmantela tan rede call center scam ida iha área Kampung Baru, Comoro, Díli, hodi kalan iha tuku tuku 22:00, iha operasaun konjunta ho Servisu Migrasaun, Servisu Informasaun no Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal (DSIK), hodi detein sidadaun estranjeiru hamutuk 62 ne’ebé deskonfia envolve iha atividade fraude dijitál.
Porta-Voz Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Superintendente Xefe Polísia João Belo dos Reis, hateten, iha hodi kalan, loron 27 Jullu 2026, tuku 22:00, forsa seguransa kompostu husi Servisu Migrasaun, Servisu Informasaun no Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal (DSIK) hala’o operasaun konjunta iha área Kampung Baru, Comoro, Díli. Iha operasaun ne’e, ekipa konjunta detekta no desmantela rede call center scam seluk ne’ebé hela halo atividade kriminal iha flagrante delitu.
Nia esplika, bainhira halo intervensaun, autoridade sira hetan suspeitu sira iha momentu ne’ebé hela kontakta vítima potensiál liu husi plataforma dijitál, uza métodu social engineering, phishing no romance scam atu engana no hetan benefísiu finanseiru husi vítima sira.
Nia haktuir, operasaun ida ne’e hatudu katak rede kriminal sira sei kontinua buka dalan oioin atu halo fraude, maibé autoridade sira prontu nafatin atu halo prevensaun, detensaun no lori autor sira ba prosesu legal tuir lei ne’ebé vigora.
“Hanesna ita boot sira hatene, hodi kalan mos ekipa Migrasaun, servisu hamutuk ho Servisu Informasaun no DSIK ninia, halo operasaun iha area pare komoro nian ita deskonfia halo atividade Scam Call Center, ita kaptura sidadaun estranjeiru hamutuk 62,” dehan Porta-Voz PNTL, Superintendente Xefe Polísia João B. dos Reis, liu husi Konferensia Imprensa iha Kuartel Jerál PNTL Kaikoli, Tersa 28/07.
Subliña, husi sidadaun estranjeiru hamutuk 62. kompostu husi sidadaun Indonézia nain 28, sidadaun Xinesa nain 33 no sidadaun Índia nain 1. Agora dadaun, prosesu identifikasaun ba sira sei lao hela no espera atu iha tempu badak nia laran aprezenta sira ba Ministériu Públiku.
Nune’e mos DSIK iha koordenasaun besik ho Servisu Migrasaun Timor-Leste no Servisu Informasaun, hala’o operasaun konjuntu ida iha Hotel JL World, Area Branca, iha loron 26 Jullu 2026, oras tuku 09:00 kalan, no konsege desmantela rede Scamming Call Center ida ne’ebé durante ne’e hala’o atividade husi fatin refere.
Operasaun ne’e hala’o depois kolekta informasaun intelijénsia ne’ebé hatudu katak iha grupu organizadu husi sidadaun estranjeiru sira ne’ebé envolve iha fraude digital, liuliu romance scam, investment scam, no tipu burla eletrónika seluk ne’ebé uza teknolojia komunikasaun atu halo vitima ba sidadaun Timoroan.
“Iha opersaun ne’e ita detekta ema hamutuk 30, kompostu husi sidadaun Xinesa na’in-29 no sidadaun Laos PDR na’in-1. Agora sira iha hela sela detensaun Comoro nian, ohin posiblidade ita sei aprezenta ba Primeiru Interrogatóriu Judisiáriu,” dehan Porta-Voz PNTL.
No PNTL mos kongratula ho susesu operasaun konjuntu ne’e, ne’ebé demonstra importánsia kooperasaun interinstitusional iha kombate kriminalidade moderna. Call center scam representa ameasa ne’ebé aumenta ba seguransa ekonomika sidadaun no estabilidade finanseira família Timoroan.
“Ita sei la deskansa to’o desmantela rede hotu ne’ebé opera iha ita nia territóriu,” nia dehan.
Tanba ne’e, iha menus husi 48 oras, forsa seguransa konsege desmantela ona rede scam tolu ne’ebé opera iha kapital Díli. Hamutuk sidadaun estranjeiru 92 detidu tanba envolve iha fraude dijitál.
Ida ne’e haruka mensajen klaru katak Timor-Leste la’os fatin ba kriminalidade organizadu, no PNTL hamutuk ho parseiru institusionál sira sei kontinua halo vigilánsia no atua ho firmeza kontra ema ne’ebé tenta uza territóriu Timor-Leste atu explora sidadaun Timoroan no estranjeiru.
PNTL Apela Timor-Leste La’os Rai Akolimentu ba Krime Organizado no Scam Online
Porta-Voz Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Superintendente Xefe Polísia João Belo dos Reis, haktuir, iha loron ikus ne’e, forsa sequransa no defesa Timor demonstra ona, tanba sira nia determinasaun atu proteie soberania nasionál ordem públika no bem-estar sidadaun Timoroan.
Tanba Fraude Online ka Scam Call Centre sai forma modernu no sofistikadu husi kriminalidade ne’ebé explora konfiansa, esperansa, no, dala barak, vulnerabilidade ema nian. Vitima husi fraude sira ne’e lakon sira nia ekonomia, sira nia dignidade, no iha kazu balun, sira nia saude mental, PNTL la permiti katak Timor sai hanesan plataforma ba atividade predatória sira ne’e.
“Ami hakarak manda mensaien klaru ba rede krimi internasionál sira, Timor- Leste la’os rai akolimentu ba krime organizadu. Tanban ne’e, ema ne’ebé tenta uza ita nia teritoriu, ka ita nia espasu digital ba atividade ilísita, ita sei halo resposta firme, koordenada, no implakavel husi ita nia forsa seguransa sira,” nia subliña.
Nune’e mos, nia apela ba sidadaun sira atu kontinua aumenta vigilánsia, halo denúnsia ba atividade suspeita liuhusi esquadra PNTL ne’ebé besik, no la fó dadus pesoál, kódigu banku ka osan ba ema la koñesidu liuhusi telefone ka internet.