Home Notisia Governu TL Asina Akordu Ho Kompañia ASN Hodi Dada Fibra Óptika Mai...

Governu TL Asina Akordu Ho Kompañia ASN Hodi Dada Fibra Óptika Mai Timor

632
0
Governu asina akordu ho Kompañia ASN. [Foto: David | 01.06.2022]

Reportajen David da Costa Gusmao

Governu Timor-Lete reprezenta husi Komisaun Interministeriál Ministeriu Planu no Ordenamentu, Ministeriu Finanças, Ministeriu Koordenador Asuntos Ekonómikos no  Ministerio  Transporte e komunikasaun asina kontratu ho  kompañia Alcatel Submarine Network (ASN), atu dada projetu Kabu Submarinu Fibra Óptika mai Timor-Leste.

Vise Primeru Ministru no Ministru Planu e Ordenamentu (VPM-MPO), Jose Maria dos Reis dehan ohin Timor-Leste hakat tan pasu ida ne’ebe-ke importantr  ba iha prosesu Dezenvolvimentu Nasionál.

“Pasu importante ba prosesu dezenvolvimentu nasional , ho asinatura kontratu akizisaun no Instalasaun Kabu Submarinu Fibra Optika , ne’ebe sei hari’i iha Kosta Sul,” Dehan VPM-MPO  Jose Maria Dos Reis iha  nia diskursu iha Palasiu Governu, Tersa 31/05.

Nia haktuir  Primeiru Ministru  hamutuk ho  nia ezekutivu no membru governu ne’ebe hola parte iha komisaun Interministerial, halo esforsu tomak hodi aselera preparasaun no implementasaun Cabu Submarinu Fibra Optika , hodi sai mos marku ida ba VIII Governu Konstitusional núdar Governu ida ne’ebe halo dadaun ona reforma iha setor teknolojia no komunikasaunhodi hakbesik Timor – Leste iha nova era dijital.

 “Ita hahú implementasaun projetu kabu submarinu fibra óptika nian, no konkretiza mehi ita hotu, iha tempu besik , ita sei hetan asesu ba internét ho lalais, asesivel ba ema hotu hamihis izolamentu iha rai laran, no mos iha rai liur, iha nivel rejionál no mundiál. Ita hakat tan pasu ida atu fo resposta eficaz ba sistema edukasaun nian, ne’ebe iha tendensia atu nakfila ba modelu não prezensial,  liu liu hafoin Pandemia COVID – 19,” nia esplika.

Nia dehan sei  nafatin esforsu hodi konkretiza etapa sira ne’ebe sei falta, atu konklui hanesan preparasaun modelu jestaun , operasionalizasaun no manutensaun ba sistema kabu submarinu fibra optika nian no Kriasaun Empreza Publica , no ikus mai halo preparasaun ba Estasaun Kabu Aterajem.

Nune’e mos, agradesimentu  ba Governu Australia , nu’udar parseiru Governu Timor- Leste nian, iha projetu ida ne’e,  ne’ebe suporta ho asistensia teknika hodi bele dezenvolve FEED Front and Engeneering Desing no dokumentu tekniku sira ba aprovizionamentu (ne’ebe empreza VOCUS mak dezenvolve).

Iha fatin hanesan, Ministru transporte i Komunikasaun(MTK), José Agostinho da Silva apresia ho selebrasaun akordu ida ne’e, tanba akordu ida ne’e bele fasilita ou atinji ona metas Internet ne’ebé ho kualidade di’ak no presu ne’ebé  razoavel.

“Ohin ita hakat tan pasu ida ba oin, ita buka solusaun ba ita nian problema komún ne’ebé durante ne’e parte hotu tau ba kestaun, katak Internet ne’e kualidade ne’e lentu tebes, ho kustu ne’ebé mak karun, tanba ne’e governo esforsu oinsá mak ita aselera ita nia fibra optika, i ba ohin loron ita komesa asina.i ita espera ita sei atinji ita nia metas Internet ne’e ho kualidade ne’ebé di’ak, lais no presu ne’ebé mak razoavel,” nia hatete.

Investimentu ba Projetu Fibra Óptika porsentu 100 (100 %) finansia husi Governu Timor-Leste.nunee mós projetu ne’e bele realiza tanba mós hetan apoiu finansiamentu “grand funding” husi Governu Austrália liu husi empreza VOCUS hodi prepara estudu FEED.Governu Austrália mós iha kompromisu atu fó apoiu nafatin ba iha prosesu implementasaun.

Entretantu governu Timor-Leste nia espetativa ba prosesu implementasaun projetu Kabu Submarinu Fibra Óptika ho durasaun fulan 19. Sei hahú husi 1 Jullu 2022 no finaliza iha 31 Janeiro 2024. No Orsamentu ne’ebé Preve ba Obra ida ne’e, por volta de 39 Milloens,  Obra ida ne’e nia karakter multi annual, entaun ba faze Primeiru sei prevee 9.6 Milloens.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here