Reportajen Santina Lucia da Costa
Kandidatu Prezidente Republika ho númeru sorteiu 12, Virgilio da Silva Guterres “Lamukan” nia komprimisu politika katak, bainhira eleitu ba PR koalia ho governu atu halo investimentu ba iha edukasaun atu eleva koñesimentu mane sira nian, tau feto-mane nia nivel hanesan no feto tenki mós foti dezisaun kona-ba estadu.
Kandidatu Prezidente Republika ho númeru sorteiu 12, hato’o komprimisu politika ida ne’e iha ambitu debate Kandidatu Prezidente Republika bainhira hatan ba perguntas ne’ebé fó husi moderadór Expedito Dias Ximenes, iha Novu Turizmu foin lalais ne’e.
Dadus hatudu katak, feto iha Timor-Leste sai vitima violensia domestika besik 10% sai vitima violensia seksual, lor-loron haree Tribunal rona kazu violensia bazeia ba jeneru inklui oho feto motiva husi sentimentu diskriminasaun nian no violensia domestika. Iha Timor-Leste iha Rai hotu-hotu iha Mundu violensia bazeia ba jeneru hanesan pandemia ida no reprezenta violasaun boot liu direitus humanus, saida mak ita boot nia hanoin bele hamenus violensia hasoru feto iha Timor-Leste bainhira eleitu ba Prezidente Republika.?
Virgilio da Silva Guterres “Lamukan” hatan, Kestaun kona-ba feto iha ita nia rai ba kestaun, kultura patriarkál ne’ebe tau mane aas liu no loos hela de’it, feto iha kotuk hela de’it, rona hela de’it. Hanesan Prezidente Republika tenke koalia ho governu atu halo investimentu maka’as iha edukasaun, atu eleva koñesimentu, la’os feto nian, mane sira nian, atu feto la’os ona uluk avo sira hanoin iha dapur de’it, maibé feto tenki mós foti dezisaun kona-ba estadu nian tanba ita nia luta mós feto barak mate, tanba ida ne’e sai hanesan baze ba ita atu tau feto hanesan sujeitu ba dezenvolvimentu, sujeitu ba nasaun ida ne’e.
Lamukan, hatutan, kona-ba violensia ne’ebé akontese beibeik, kestaun seluk tanba ekonomia estadu tenki garante moris di’ak familia hotu-hotu nian atu nune’e hamosu intendeimentu didi’ak entre feen-laen, entre familia, tanba disputa barak mosu tanba rendimentu ne’ebé ké laiha, ida ne’ebé obriga mane sira atu hatur sira nia superioridade hanesan xefe familia hodi halo violensia hasoru sira nia feen.
Kandidatu Prezidente Republika ho nú.sorteiu 12, hateten, Sai Prezidente Republika tenki garante prezensa estadu nian, vizibilidade estadu nian iha komunidade atu nune’e violensia hasoru feto sira ne’ebé halo dokumentasaun ilegal reduz.
Lamukan, afirma, kazu rai kotu alin feto tenki mate, tanba saida? tanba prezensa estadu nian iha komunidade nia leet laiha, Polisia halo patrolia kalan-kalan bairu sira ne’ebé mak zona mean katak zona ne’ebé mosu konflitu de’it, entaun sai Prezidente Republika tenki koalia ho estadu orgaun soberanu sira seluk garante ida ne’e, garante katak estadu ida ne’e povu harii atu asegura moris di’ak povu ninian, povu sente seguru.
Lamuan, Subliña, Halo edukasaun atu mane sira no sosiedade nia hanoin ne’ebé tau feto-mane nia nivel hanesan atu nune’e labele hanoin tan katak feto mak iha dapur de’it no rona de’it mane sira koalia
