Home Notisia Autoridade Lokál Husu Governu Tau Prioridade Ba Irigasaun Iha Sobabere , Fo...

Autoridade Lokál Husu Governu Tau Prioridade Ba Irigasaun Iha Sobabere , Fo Ameasa Ba Suku 6 nia Natar

0
609

Xefe Suku Buruma, Postu-Administrativu Baucau Vila, Munispiu Baucau, Liborio dos Santos Freitas. [Foto: Joselina | 12.12.2022]

Reportajen Joselina dos Santos

Autoridade lokál Suku Buruma  Postu-Administrativu Baucau Vila,  Munisipiu Baucau husu governu atu labele  halo de’it kampaña, kona-ba oinsa atu resolve problema mal-nutrisaun,  maibé tenke tau prioridade mós ba irigasaun Sobabere, tanba fó ameasa ba komunidade suku  neen nian  natar bainhira  tempu udan boot.

Xefe Suku Buruma, Postu-Administrativu Baucau Vila,  Munispiu Baucau, Liborio dos Santos Freitas hatete,  Irigasaun sobabere  ne’e sei benefisia ba suku hitu hanesan suku Buibau, Seiçal, Caibada, Tirilolo, Buruma no suku Bahu, suku hirak ne’e mak sai benefisiaria ba irigasaun sobarere nian. Irigasaun seluk ne’ebe durante ne’e sai problema no abandona to’o agora seidauk hadia,  mak irigasaun Casameta no Ososege ida ne’e parte husi benefisiariu ne’e ba liu iha suku Seiçal nian.

“Problema irigasaun sobabere ne’e hahu iha tinan 2000 depois de Timor ukun-an kamasan irigasaun sobabere baku fila bee lori entaun to’o agora seidauk resolve, ida ne’e mak sai problema boot ba ita nia natar na’in-sira labele halo sira nia natar ho diak tanba sempre iha amiasa bainhira udan ho intensaun kiik bee la’o diak maibe iha tempu udan boot entaun sei afeta ba bareira ne’ebe komunidade halo temporaria  hodi satan ba kanu Irigasaun refere”, Dehan  Xefi Suku Buruma Liborio dos Santos Freitas ba Neon Metin iha Hotel Luz Clarita, Sesta 09/11.

Nia haktuir Governu liu husi Ministeriu Agrikultura iha tinan hirak liu ba halo esforsu satan mota  ho ekipamentu atu bee mai karik bele satan, maibé ida ne’e lagarante katak nia kondisaun ne’e permanente tanba ne’e hanesan temporaria, iha seluk tan kondisaun irigasaun ne’e komesa aat no parte husi Seiçal no Kaibada Irigasaun sei iha sedimentasaun boot entaun sirkulasaun bee nian ne’e mosu problema, maibe liga ho Kasameta no Ososege ne’e Irigasaun kuaze la funsiona tanba kanu asan iha problema nune’e governu presiza tau hanoin.

“Tuir informasaun ne’ebe ami hetan husi parte servisu  Agrikultura Munisipál katak Ministériu iha ona planu no dezeñu foun atu konstrui fali atu moderniza nia kondisaun, maibe too ohin loron seidauk iha rezultadu ne’e duni ami preokupa tebes tanba abandona atividade agrikultura nian no sei afeta mos ba ita nia ativista agrikultór sira tanba sira sei muda sira nia profisaun bainhira sira hein to’o tinan lima seidauk iha solusaun ba problema refere  entaun iha servisu alternativu ida hodi aguenta sira nia moris”, nia akresenta.

Alende ne’e mós, Bee Moos iha Baucau suku balun mak asesu ona bee moos maibe ba suku sira ne’ebe bee matan laiha ne’e susar, nune’e problema bee sei eziste tanba iha kapital Baucau fornesimentu bee moos ne’e seidauk sufisiente inklui área rurál sira to’o agora balun seidauk asesu bee moos liu-liu ba inan feton sira ne’ebe halerik ba bee moos.

“Komunidade Baucau to’o agora seidauk asesu ba Estrada ne’ebe diak, tanba infraestura baziku ne’e susar bainhira inan aman sira iha área remotas sira mobiliza produtu lokal hodi asesu merkadu, tanba situasaun jeral iha baucau Estrada barak mak liga merkadu ne’e sei aat hela tanba ne’e husu governu loke fuan hodi sente no loke hanoin atu ba oin”, nia esplika.

Nia Dehan,  liga ho setór Edukasaun iha munisipiu Baucau sei iha problema kona-ba fasilidade, biblioteka, falta rekursu umanu no profesores kontratadu no voluntariu sira, nune’e ne’e governu tenke tau atensaun ba problema ida ne’e tanba sai preokupasaun jeral ba Baucau tomak no to’o agora governu seidauk resolve.

NO COMMENTS