Reportajen Joselina dos Santos
Asosiasaun HAK Husu Partidu Politika sira presiza hanorin militantes, apoiantes, no simpatizantes sira atu evita provokasaun durante iha kampaña Eleitoral. Husu ba inan aman atu evita no kontrola oan sira la bele partisipa iha kampaña partidu politiku sira. Nomós husu ba Partidu Politiku sira la bele fahe atributu partidu nian ba labarik ne’ebé ho idade menor. Nune’e husu ba instituisaun relevante CNE ho PNTL atu toma medidas ba Partidu Politika sira ne’ebé kontra regulamentu Eleitoral.
Liuhosi Konferensia Imprensa, Diretór HAK Feliciano da Costa Araújo hateten, Kampaña Elisaun Parlamentar, nu’udar eventu politika no ezersisiu demokratiku iha País sira demokratiku ne’ebé garante sidadaun hotu atu partisipa hodi hili nia ukun nain liuhosi sufrajiu universal. Timor-Leste hanesan mós nasaun demokratiku ida realiza mós ezersísiu demokrátiku ne’ebé atu eskolla no deside lideransa ida hodi asume responsalidade ba mandatu Governasaun nia.
“Durante realizasaun kampaña husi Partidu Politika sira iha Teriotriu Timor laran tomak hahu husi loron 19 Abril 2023 tuir deskobrimentu HAK nian liuhusi monitorizasaun mak hanesan Involvimentu Labarik iha Komisiu Partidu Politiku nia. Iha loron 19 Abril abertura Komisiu Eleitoral Partidu Republikanu (PR) iha Suku Manleuana, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisipiu Dili, partisipasaun labarik no distribui buletin votus ba labarik sira. Iha loron 19 Abril abertura Komisu Eleitoral husi Partidu FRETILIN iha Munisipiu Baucau, Postu Vemasse, Iha partisipasaun labarik no utiliza atributu partidu nian”, dehan Diretór HAK Feliciano da Costa Araújo Iha Salaun FONGTIL Kaikoli, kuarta 03/05.
Nia haktuir, Iha loron 21 Abril 2023 Komisu Eleitoral Partidu Libertasaun Popular (PLP) ho tipu diálogu iha Suku Fuiloro Munisipiu Lautem, Partisipasaun labarik no tara tais ba Lider Partidu PLP. Iha loron 21 Abril Komisu Eleitoral Partidu CNRT iha Munisipiu Manatuto, Postu Administrativu Laleia, partisipasaun labarik inklui uza atributu partidu nian. Iha loron 26 Abril Komisiu Eleitoral Partidu KHUNTO iha Munisipiu Baucau, Postu Administrativu Baucau, Suku Triloka, Iha partisipasaun labarik inklui uza atributu partidu nian. Iha loron 29 Abril komisiu partidu PD iha Munisipiu Baucau Fatin Darsula, Iha partisipasaun labarik no uza atributu Partidu nian. Iha loron 02 Maio Komisu Eleitoral Partidu OS Verde iha Munisipiu Baucau, Suku Triloka, Iha Partisipasaun labarik no uza atributu partidu nian.
Tuir Monitorizasaun HAK Iha 27 Abril komisu Partidu FRETILIN iha Munisipiu Viqueque, Postu Administrativu Watulari, Suku Vesoru, tuir Xefe Suku Afolocai katak, Militante FRETILIN mai husi Makadiki, Matahoi, Waitame, ba tuir kampaña iha Vesoru mak mosu atake malu iha Suku Afoloicai. Husi akontesimentu ne’e rezulta uma kain 10 mak hetan estragus. Kontra Regulamentu Tranzitu. Liuhusi (Rede GAS) Iha 29 Abril komisiu Partidu Demokratiku-PD iha Munisipiu Baucau, Suku Triloka, Partisipasaun labarik no mos Militante balun la Uza Kapasete, husi Monitorizasaun Rede GAS nia katak Autoridade PNTL la halo interevsaun ba Militante sira ne’ebé kontra Regras Tranzitu nian.
Liuhusi deskobrimentu aktus Eleitoral ne’ebé komete husi Partidu Politiku iha prosesu kamapaña Eleisaun Parlamentar 2023 nian HAK lamenta tebes nune’e rekomenda ba instituisaun relevante CNE atu toma medidas ba Partidu Politika sira ne’ebé kontra regulamentu Eleitoral. Husu mos Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) tenke iha konsistensia hodi implementa lei Tranzitu ho seriu. Husu ba partidu politiku, kampaña tenke hato’o Vizaun no programa partidu nian ba Militante sira, la’os atu insulta malu iha palku politiku.