Reportajen David da Costa
Relasiona ho membru Polícia Ciêntífika Investigação Criminal (PCIC) ne’ebé husu osan $2,000 bá Fujitivu Arnolaf “Arnie” Alipin Teves Jr nia familia atu fó osan, hodi fó seguransa masimu ba Teves Jr ne’ebé maka oras ne’e kumpri hela prizaun preventive iha prizaun Becora, Dili. Ho ida ne’e Membru PCIC ne’ebé deskomfia halo kobransa osan ba Teves Jr nian Familia liuhusi Via WhatsApp ne’e, agora hetan ona supensaun husi PCIC no la halo servisu, dadaun prosesu investisaun la’o hela.
Porta Voz PCIC, Investigadór Xefe Mario Tavares, Hanesan informasaun ne’e’ebé espalla iha media sosial no iha notisia husi nasional balun katak membru PCIC husu osan ba Teves JR nian familia ne’e, atu dehan deit katak, prosesu internu ba iha membru ne’e agora la’o ona, iha prosesu Averiguasaun nia laran.
Ne’ebé iha ninia praju tuir dekumentu ne’ebé iha, parju ba iha investigasaun ne’e iha loron sanulu (10) nia laran, hahú sura husi horesik ne’e, atu konklui prosesu Averiguasaun hasoru membru PCIC ne’e. PCIC halo ona prosesu Averiguasaun, pois prosesu displinar, karik iha indisiu krime ruma ne’ebé maka Membru PCIC ne’e komete, tenke partesipa iha Ministeriu Publiku para nia ba hatan iha Tribunal.
Tanba iha Funsionariu Publiku iha normas ne’ebé maka kesi, bainhira ema ruma komite iregularidade ruma, regras ne’ebé previstu iha estatutu Funsaun Publiku atu hato’o kontra ida ne’ebé maka halo asaun sira ne’ebé maka pora husi buat ne’ebé maka tenke halo. Ho ida ne’e aktu ne’ebé maka membru PCIC halo ne’e aktu pessoal.
“Ha’u atu hatan hanesan ne’e ema ida-idak iha ninia responsabilidade ba aktu pesoal ne’ebé maka nia halo, tantu husi aktu pesaol nia ba hatan pesoal, ne’e ita bele dehan kasar karik oknun maka halo sasan ida ne’e. ne’ebé Ita boot sira haree iha gravasaun, nia hateten iha ne’ebá ne’e oknun maka halo ne’ebé ita iha prosesu judisial hein hasoru nian, prosesu displinar hein hasoru nia, ne’ebé nia ba hatan sasan sira ne’ebé maka nia rasik halo,” dehan Porta Voz PCIC, Investigadór Xefe Mario Tavares, ba Jornalista sira iha Salaun PCIC kaikoli, tersa 9/04.
Nia hateten tan, Membru PCIC ne’ebé maka husu osan ba Teves Jr nian familia, agora dadun nia hetan supensaun ba nia servisu para hein prosesu Averiguasaun hodi la’o, prosesu ne’e depende ba iha rezultadu Averiguasaun iha loron sanulu ne’e.
“Ha’u atu dehan deit katak hanesan porta voz ba PCIC, nia husu osan entremu pesoal, se ita boot sira halo analiza didiak, liafuan ne’ebé maka nia husu katak nia husu osan pessoal ba nian, agora osan simu ka la simu investigasaun la’o maka ita haree” nia esplika.
Nia esplika liu tan, PCIC la garante seguransa buat ida ba iha Teves Jr, PCIC nia servisu atu lori nia ba iha audisaun primeiru introgatoria judisial iha 48 oras, depois de 48 oras PCIC laiha tan ona servisu ho Teves, tanba nia iha ona intalasaun ketak atu garantidu husi guarda projionais. Agora se Oknun PCIC balun refere aproveita situasaun ida ne’e nia nain ba hatan rasik.
“Ha’u hakarak informa ba publiku katak, aktu refere aktu pessoal la reprezenta PCIC, Oknun maka halo. Iha parte ida hanesan portavoz instituisaun hakarak hateten katak bainhira kualker ema ida komite iregularidade, kerdisplinarmente, kriminal ou iha, indisius ba sivil tenke hatan. Prontu situasaun hanesan ne’e prosesu la’o nafatin, ita hotu espera resultadu prosesu bele justu ba ema hotu,”Nia informa.
Nune’e mós Diretór exekutivu Fundasaun Mahein (FM), Nelson Belo mós hateten, pessoál PCIC husu osan seguransa ba familia Teves Jr. FM husu atu investiga klean ba membru PCIC ho titulu Investigador Xefe no kargu Xefe Departementu importante mak envolve iha kazu ne’e.
Nia haktuir, tanba pesoál Investigadór PCIC ho lian inglés ne’ebé kontaktu liuhusi WhatsApp ho Arnolfo Teves Jr nia familia kona-ba nia aman nia kondisaun iha estabelesimentu Prizional Becora Dili, no iha kontaktu ne’e pesoál PCIC ne’e husu osan ba Arnold nia familia ho montante $ 2,000 atu fó seguransa ba Teves Jr iha Prizaun ne’e hahalok membru PCIC nian ne’e dehan nu’udar extorsaun ka korupsaun ne’ebé la tuir rezolusaun lei no regras ne’ebé iha.
Nia salienta membru PCIC ne’e nu’udar Investigadór ho nia aktu ne’e sei estraga Instituisaun PCIC tanba Instituisaun PCIC kria para atu halo nia kna’ar no mandatu ne’ebé lei fó ba, maibé la halo nia kna’ar entaun governu presiza hare ba kazu ne’e.
“Ami hanesan Sosiedade Sivíl ami hare ba kazu ne’e seidauk krime, maibé ita hotu husu atu halo investigasaun klean ba membru PCIC ne’e,” nia informa.
Entertantu sidadaun Filipino ho naran Arnold Teves JR molok ne’e, iha kinta 22 fulan Marsu 2024 autoridade PCIC halo detenaun internasionál bainhira sidadaun ne’e halimar hela Golf iha area Metiat Cristo Rei nian.
Autoridade PCIC detein sidadaun Filipino ne’e tanba nu’udar autór intektual ba krimi asasinato iha Filipina hodi oho Governador ida iha Filipina. No sidadaun ne’e sai Fuzitivu no auridade PCIC kaer iha Dili.