Reportajen Filomena da Conceicao
Ativista Timor-Leste ne’ebe maka apoiu ba Papua no Palestina nian ukun rasik-an Nelson Barros Pereira Xavier hetan kapturasaun husi Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) no halo agresaun psikolojiku ba nia banhira simu tiha bensaun husi Sua Santidade Papa Fransisco iha Igreja Katedral Vila Verde.
“Preimeru hau atu ba akonmpana misa iha iha Katedral atu simu bensaun husi Papa no ami too iha neeba mais-ou-zumenus iha tukul 8 dader, no depois de iha tama iha laran, no iha ne’eba, hau hakerek iha bandeira ne’e hau lori maibe la ho intensaun ne’ebe aat. Iha bandera RDTL hau hakerek familia sira nia naran no hakerek Free West Papua iha bandera Vatikanu ne’e hau hakerek Free West Papua no Free Palestina”, haktuir Nelson ba jornalista Neon Metin husi Via Telefone, tersa/10/09.
Nia hatuir tan depois de kaer hela bandeira ne’e, komisun sira mai foti tiha bandeira iha nia no ba entrega iha intelejen sira. Nune’e, liu tiha oras ida hanesan ne’e Amo Papa mos to’o iha katedral ho fo bensaun ba sarani ami sira mak ho kondisaun difisienesia no ho kolega sira ne’ebe ho moras.
“Ami simu hotu tiha bensaun husi Amo Papa depois Ami fahe malu polisia langsung ba hasoru hau dehan presiza lori hau ba kantor polisia para atu presta deklarasaun. Depois sira tula hau ba polisia Kaikoli nian,” Nelson konta tuir.
Iha investigasaun laran polisia mos uza liafuan la apropriadu hasoru Nelson.
“Investigasaun ne’e iha buat balun ne’ebe mak halo hau la dun konfortavel. Investigador dehan hau ema la normal, alezadu. Sira mos dehan hau ne’e ema Islam no milisi maibé hau hatudu nafatin hau nia kartaun no hau nia tersu ne’ebe simu husi Amo Papa ba sira. Polisia mos halo hau nia video no hasai foto”, dehan Nelson.
Nelson esklarese katak nia hetan agresaun psikolojiku makas hosi polisia, maske la iha agresaun fiziku. Depois ida ne’e sira husik Nelson fila maide fo hatene ba katak nia sei ba hatan iha Ministeriu Publik.
“Polisia sira ne’e ne’e dehan ba hau iha kareta polisia nian katak sorte O ne’e la normal, mak ema normal Ida karik O mii tan-an”, Nia informa liutan.
Maibe Nelson tenta nafatin ba polisia katak nia asaun ne’e tanba nia sente ho terus no susar nebe ema sira iha West Papua no Palestina hasoru.
“Iha rai sira ne’e ema barak mate no ema barak hetan voilasaun direitus Umanus, no hetan violensia oi-oin. Husi ida ne’e mak empatia nudar umanu Ida no hau nia hakrerek sira ne’e atu hatoo deit Hau nia solidaridade liuhusi orasaun ba funu neebe Sira hasoru”.
Hamutuk ho ida ne’e PNTL kaer ona movimentu solidariedade ba West Papua no Palestina nian ba dala rua iha tempu vizita Papa Francisco nian. Ba autoridade seguransa sira qualker asaun solidaridade konsidera nudar krimi no ameasa ba seguransa.
