Reportajen Ekipa Neon Metin
Relasiona ho proposta husi Governu, hodi aprezenta ba Prezidente Republika, Dr. Jose Ramos Horta atu fo indultu ba ema sira ne’ebe komete krime no halo tuir ona pena ne’ebe mak fo inklui eis Padre Richard Daschbach, ne’ebe komete krime abuzu sexual ba idade minoridade iha orfaun Topu Honis, iha Oecusse.
Iha loron 20 Maiu 2025, bainhira Neon Metin halo konfirmasaun konaba lista indultu ne’ebe aprezenta ona husi Ministeriu Justisa iha semana kotuk liu ba, maibe Prezidente Horta hatan deit katak, nia sei sedauk hare lista indultu, no nia deklara katak sei hare aban, no sei deside.
“Hau sedauk hare lista indultu ne’e, sei iha hau nia meza leten”, dehan Prezidente Horta, iha ambitu selebrasaun loron restaurasaun independénsia ba dala 23, iha palasio prezidensiál.
Nia hatutan, lista ne’e mahar boot ida, no sedauk hatene, se deit mak iha lista nee laran, no sedauk hare lista ne’e.
Iha tempu hanesan Neon Metin halo entrevista ho Ministru Justisa, Sergio Hornai informa kotak governu nia papel ida mak liu servisu nasionál prizionais, hanesan lei indultu, no mos komutasaun Pena hatete tiha ona, katak governu propoin liuhusi servisu prizonais, liuhusi nia familia ou ofisiálmenteri husi Prezidente Repúblika, instituisaun ne’ebe maka iha lejitimidade, bele propoin ba iha Prezidente Repúblika, noo Prezidente Repúblika uza ninia kbiit konstitusionál para fó indultu no komutasaun Pena.
Ministru Justisa, Sergio Hornai iha komemorasaun loron restorasaun independensia ba dala 23. [Foto: Neon Metin | 20.05.2025
“Agora ita iha organizasaun separasaun de podér, rona organizasaun soberania Estadu ninia preokupasaun no rona mos sosiedade sira nia preokupasaun, no Prezidente Repúblika sei halo pundersaun ba sirkuntansia. Tanba ita boot sira hatene katak indultu no komutasaun ne’e kompetensia ida ba iha Prezidente Repúblika, atu halo desizaun polítika no konstitusionál ba ema sira ne’ebe simu ona pena, no simu ona dezisaun husi Tribunál ne’ebe laiha ona rekursu”, dehan Ministru Sergio.
Iha lista ne’e inklui Richard Daschbachk? Ministru hatan bom, tanba razaun idade, ita hotu-hotu fó mais Prezidente Repúblika sempre toma konsiderasaun , hanesan proponente mai husi nia familia, mai husi Ministeiru Justisa, mais servisu prizonais sempre aprezenta ho sirkuntansia, tanba idade, tanba ita la eziste buat ida prizaun prefeitua, laiha pena de morte, entaun hirak ne’e hotu sai razaun fundamentál ida.
“Maibé buat hotu-hotu ita rona malu, sosiedade sivil ninia, ne’e lasiginfika ita la tau importansia ba problema sosiedade ninia”, dehan Sergio
Ministru Justisa mos konfirma katak Eiz Padre Richard Daschbach inklui iha lista indultu.
Nia konklui katak bainhira Prezidente Republika dekreta ona konaba indultu, no Richard nudar proponente ida mai husi prizaun, “haree ba ninia idade, moras hela tama ona iha kualifikasaun iha ona dezisaun definitiva husi Tribunál, katak nia hetan ona pena ba komportamentu ne’ebe nia kometidu iha ne’eba”.