Reportajen David da Costa
Presidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta, hatete, Aban Timor-Leste sai uma nain ba Semináriu Rejionál kona-ba Deskolonizasaun (C24) ne’ebe maka organiza husi Governu Timor-Leste no komité espesiál Nasoins Unidas niaan
“Aban, ita mós sente onra atu sai uma-na’in ba Semináriu Rejionál kona-ba Deskolonizasaun, ne’ebé ko-organiza husi Governu Timor-Leste no Komité Espesiál Nasoins Unidas nian kona-ba Deskolonizasaun (C24)” Dehan Presidente Repúblika Ramos-Horta Iha nian Diskursu Aniversáriu Restaurasaun Independénsia Timor-Leste Ba dala-23 iha Palásiu Prezidensiál Bairu-Pite, Dili, Tersa 20/05.
Nia haktuir, enkontru importante ne’e, hala’o ba dala uluk iha Díli, hetan partisipasaun hosi diplomata liu 100 ne’ebé akreditadu iha Sede Nasoins Unidas nian iha Nova Iorke, nune’e mós reprezentante diplomátiku sira hosi nasaun sira iha rejiaun Pasífiku, ne’ebé fó onra ba Timor ho sira-nia prezensa.
Sira-nia vinda mai Timor-Leste nu’udar razaun ksolok no onra nian, hodi hatudu Timor nia kompromisu konstitusionál ba prinsípiu sira autodeterminasaun no deskolonizasaun nian ne’ebé seidauk hotu iha territóriu barak.
“Eventu hirak ne’ebé mensiona ona akontese iha momentu ida ne’ebé partikularmente simbóliku, bainhira ita selebra aniversáriu ba dala-23 Restaurasaun ita-nia Independénsia nian,” Ramos-Horta informa.
Prezensa sira ne’e reforsa rekoñesimentu hosi Timor-Leste nia trajetória no nia lian ativu iha Nasoins Unidas nia laran, liuliu kona-ba promosaun hosi direitu hosi povu sira ne’ebé sei iha administrasaun koloniál nia okos.
Timor-Leste, nasaun ida ne’ebé moris rasik prosesu deskolonizasaun, simu enkontru rejionál Pasífiku ne’e ho espíritu solidariedade, responsabilidade no esperansa.
Atu enkontru ida-ne’e bele kontribui ba hametin momentum internasionál ba mundu ida livre hosi kolonializmu, iha-ne’ebé povu hotu-hotu bele ezerse tomak sira-nia direitu ba liberdade, dignidade no hili sira-nia futuru rasik.
“Ha’u aproveita mós momentu solene ida-ne’e atu fó parabéns ba ita-nia Governu no, liuliu, Primeiru-Ministru Kay Rala ba realizasaun ho susesu Fórum kona-ba Direitu Tasi nian no Rezolusaun ba Disputa sira kona-ba Fronteiras Marítimas, ne’ebé halibur figura importante na’in 100 ne’ebé matenek iha Direitu Internasionál no Direitu Tasi nian.Realiza mos iha ita-nia kapitál Fórum Internasionál Díli 2025 kona-ba Liberdade Imprensa no Intelijénsia Artifisiál, ne’ebé organiza hosi Konsellu Imprensa,”Ramos-Horta fó parabéns ba Governu IX.
Hodi hatán ho korajen no vizaun ba dezafiu sira ne’ebé hamosu hosi Intelijénsia Artifisiál, mídia sosiál no demokrasia dijitál, Timor-Leste reafirma ona ninia kompromisu ba sosiedade ida ne’ebé livre, nakloke no iha prova ba futuru.
Fórum ida-ne’e destaka nu’udar espasu vital ida ba reflesaun no partilla, iha ne’ebé lian nasionál no internasionál sira halibur hamutuk iha objetivu komún ida: atu garante katak teknolojia serbí umanidade, katak liberdade espresaun hetan protesaun no katak demokrasia kontinua kuda ho responsabilidade no transparénsia.










