Home Notisia Sekjen RENETIL, Joaquim Fonseca Hetan Pose Nu’udar Prezidente Komisaun Lia Loos no...

Sekjen RENETIL, Joaquim Fonseca Hetan Pose Nu’udar Prezidente Komisaun Lia Loos no Rekonsialisaun iha Fiji 

652
0
Joaquim Fonseca ‘Russuo hetan pose nudar Prezidente ba Komisaun Lia Los no Rekonsiliasaun iha Fiji. [Foto: Fiji Government]

Prezidente foun Komisaun Lia-loos no Rekonsiliasaun nian, Joaquim Da Fonseca, halo Juramentu iha Prezidente Repúblika Fiji nia oin, Sua Exelénsia Ratu Naiqama Lalabalavu, iha palacio.

Joaquim Fonseca ‘Russuo sei hala’o knar nudar Prezidente ba Komisaun Lia Los no Rekonsiliasaun iha Fiji, hodi buka solusaun ba situasaun konflitu politik no kultura ne’ebe akontese iha Fiji, no oinsa esforsu hodi harii dame, jsutisa tranzitoriu no direitu umanus iha ambiente pos-konflitu no tranzitoriu. 

Ba Neon Metin Joaquim hateten, sente honra boot ida, hodi hetan fiar husi Komisaun Lia Los no Rekonsiliasaun Fiji nian, hodi fo fiar atu kaer responsabilidade ida ne’e, tanba ne’e serbisu boot ida, presiza halo ho loloos, no justu nune’e bele rekonsilia, no hetan lia los no tau aas direitu umanus. 

“Hau sente honra boot ida mai hau, no ba hanesan Timor oan, katak reprezenta Timor-Leste. Ita iha esperiensia iha pasadu oinsa hasoru konflitu, no buka dalan hodi hakotuk konflitu sira. Antes ba Fiji hau hasoru ona lider nasional sira, inklui Prezidente Republika, Dr. Jose Ramos Horta, hodi rona sira nia hanoin, no agradese ba sira nia hanoin ne’ebe importante tebes, no hodi bele ajuda liutan serbisu sira lao ho diak”, dehan Joaquim ba Neon Metin. 

Fonseca maka diplomata distintu no konstrutór dame nian ho esperiénsia liu tinan 20 iha avansu rekonsiliasaun, dame, justisa tranzitóriu, no direitus umanus iha ambiente pós-konflitu no tranzitóriu.

Nia iha liña oin ba prosesu rekonsiliasaun no justisa Timor-Leste nian dezde tinan 1999, hodi hala’o knaar definidór ida hosi inisiativa lia-loos no rekonsiliasaun uluk nian durante Administrasaun Tranzitória Nasoens Unidas nian iha Timor-Lorosa’e (UNTAET) hodi forma mekanizmu nasionál sira ne’ebé kontinua orienta nasaun ne’e nia kura no unidade ohin loron.

Nia lori esperiénsia nasionál ne’ebé kle’an, hosi luta ba independénsia timoroan nian, prosesu sira buka lia-loos nian, no harii dame hafoin konflitu ho lideransa diplomátiku altu nivel, tanba nia hala’o knaar nu’udar Embaixadór iha Reinu Unidu no Olanda no nu’udar Reprezentante Permanente Timor-Leste nian iha Nasoins Unidas no organizasaun internasionál sira seluk iha Jenebra. Ninia serbisu halo ligasaun beibeik entre sosiedade sivíl, governu, no parseiru multilaterál sira hodi avansa justisa, rekonsiliasaun, no koezaun sosiál.

Fonseca hala’o knaar nu’udar Timor-Leste nia Embaixadór iha Reinu Unidu no Olanda husi tinan 2013 to’o 2019, no nu’udar Embaixadór no Reprezentante Permanente ba Nasoens Unidas no organizasaun internasionál sira seluk iha Jenebra husi tinan 2009 to’o 2013.

Molok hetan nomeasaun nu’udar Prezidente, Joaquim Fonseca hala’o kna’ar nu’udar Koordenadór no Asesór Superiór iha Komisaun Nasionál ba Rekonsiliasaun entre Timor-oan sira husi Dezembru 2016 to’o ohin loron. 

Ninia serbisu foka ba esforsu nasionál sira hodi dezeña no implementa mekanizmu rekonsiliasaun foun ida ne’ebé rezolve konflitu internu hosi tinan 1974 to’o 1999, hodi harii iha legadu hosi Komisaun ba Akollimentu, Lia-loos no Rekonsiliasaun (CAVR).

Iha ámbitu direitus umanus, nia hala’o kna’ar nu’udar Asesór Superiór ba Direitus Umanus no Sosiedade Sivíl iha Gabinete Primeiru-Ministru Timor-Leste husi tinan 2006 to’o 2009.

Komisaun Lia-loos no Rekonsiliasaun Fiji nian funsiona ho independente, enkuantu Governu Koligasaun nian kompromete ona atu asegura katak nia iha rekursu adekuadu atu hala’o nia mandatu ho efetivu.

Tuir Lei Lia-loos no Rekonsiliasaun Fiji nian ne’ebé aprova hosi Parlamentu iha Dezembru 2024, Komisaun hetan mandatu atu fasilita hateten lia-loos relasiona ho movimentu polítiku sira ne’ebé mosu hosi períodu golpe sira hosi 1987 ba oin no atu promove enserramentu, kura, no rekonsiliasaun nasionál ba sobrevivente sira hosi períodu turbulentu sira-ne’e.

Prezidente foun Komisaun Lia-loos no Rekonsiliasaun nian, Sr. Joaquim Da Fonseca, halo juramentu ohin dadeer iha prezensa Prezidente Repúblika Fiji nian, Sua Majestade Ratu Naiqama Lalabalavu, iha Uma Estadu nian.

Alende ne’e Joaquim Fonseca ‘Russuo’ mos asume kargu nu’udar Sekretariu Jeral Resistência Nacional dos Estudantes de Timor-Leste (RENETIL), ne’ebe kontribusi makaas iha luta kontra okupasaun Indonesia, liuhusi organizasaun RENETIL, hodi kontra rezim Soeharto iha Indonesia.

Fonseca halo Juramentu iha Prezidente nia oin, ne’ebé hetan sasin husi Primeiru-Ministru, Sitiveni Rabuk, Ministru Gabinete sira, membru sira Komisaun nian, no membru sira hosi korpu diplomátiku.

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here