Reportajen David da Costa
Nunu governu konstitusional ne’ebé maka lidera husi Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, hahú orienta ona membru governu relevantes sira hodi buka estok aihan sira, karik krize mundial akontese impaktu husi funu iha Médiu Oriente.
Primeiru Ministru (PM) Kay Rala Xanana Gusmão, hateten, funu iha Médiu Oriente ne’e governu hahú bolu ona atensaun ba Ministru relevantes sira atu haree no prepara estokue aihan to’o iha fulan Dezembru.
“Ita bolu atensaun ona ba Ministeriu relevante sira, iha agrikultura, komersiu, atu haree dadauk ona aihan sira rai laran, karik to’o tinan ne’e nia rohan ita presiza sosa tan hira,”dehan Primeiru Ministru Xanana bainhira remata enkontru ho Prezidente Repúblika José Ramos-Horta iha Palasiu Prezidensial Nicolau Lobato, Bairru-Pite, Kinta 9/04.
Nia subliña “Tanba ne’e, Ministru Agrikutura halo kalkulasaun ita nia produsaun hare sira kolleta hira iha tinan ne’e, atu nune’e Sentru Nasional Lositika bele sosa tiha, atu nune’e ita akontese krize mundial kona-ba alimentasaun ita nia estoke bele iha”.
Tanba ne’e, governu iha planu atu sosa hare lokal sira ne’ebe daudaun ne’e agrikutor sira produs hodi tau ba armaien Sentru Nasional Lojistika, atu nune’e mosu krize mundia bele foti faan ho presu baratu ba komunidade.
“Governu tenke antisipa ona atu responde ba problema sira ne’ebe mosu, la’os mai husi uma laran, maibé mai husi li’ur, entaun, buat sira ne’e hotu ita aprova ona rezolusaun hodi regula prosesu sira-ne’e hotu,” nia esplika
Xanana esplika liu tan, funu iha Mediu Oriente sei kontinua la’o tanba tuir notisia internasional sira fó sai katak atu mosu sezarfogu entre Iraun ho Estadu Unidu Amerika (EUA), iha ne’ebe Nasaun Pakistaun mak sai mediador, maibé ikus la akontese, tanba Izrael halo atake ba Libanon hodi oho ema tan.
“Loron hira ha’u akompana notisia internasional sira fó sai atu iha sezarfogu entre Iraun no Estadu Unidu Amerika atu loke dalan ro boot sira bele tula mina liu husi area estreitu sira, tanba mina iha area ne’ebe 20% distribui ba mundu barak liu mai ita sira iha Azia ne’e,” nia dehan.
Xanana afirma “Entaun, ha’u kontente tiha maibé la kleur fali ha’u rona fali iha midia internasional sira katak Iraun la aseita sezarfoqu, tanba Izrael halo rahun tan Libanon halo ema barak mate, entaun sezarfoqu ne’e la vale”.
Tanba funu ne’e nia impaktu boot tebes ba mundu hotu-hotu la’os mai Timor-Leste de’it, Tanba ne’e, governu hahú halo analiza hodi prepara hodi responde ba nesesidade to’o tinan ida ne’e nia rohan.
“Ita husu atu nune’e labele iha tan impaktu boot tanba funu ne’e nia implikasaun ba mundu tomak la’os ita de’it. Sei afeta ba inflasaun buat sira ne’e hotu tanba ita utiliza dolar, entaun ita buka prepara an atu responde ba nesesidade ne’ebe mosu to’o tinan ne’e nia rohan,” nia konklui.
