Reportajen David da Costa
Akademista sira husu ba jerasaun foun atu banati tuir valores, prinsipiu no lideransa saudozu eis-Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú Olo, ne’ebé konsidera hanesan figura importante ida ne’ebé husik hela legadu boot ba dezenvolvimentu no unidade nasaun.
Maske Saudozu Lú Olo fila ona, maibé nia espiritu lideransa, simplisidade no responsabilidade iha servisu públiku sei sai nafatin inspirasaun ba joven sira atu prepara an sai lider nasaun nian iha futuru.
Akademista Reitór Universidade Dili (UNDIL), José Agostinho Belo, konsidera Timor-Leste lakon figura boot ida hanesan Francisco Guterres Lú Olo ne’ebe nia terminasaun sai valor boot ida ba nasaun.
“Lolos nia (Lú Olo) prezensa sei iha atu joven sira aprende ho nia, Maibé nia fila ona Maibé espiritu ne’ebe nia tau hela hanesan lider politika ida sei la lakon ba joven sira atu banati tuir,” dehan Akademista Reitór Universidade Dili (UNDIL), José ba jornalista sira iha rezidensia saudozu Lú Olo farol, Tersa 23/06.
Nia haktuir, maktoban nia lideransa hanesan ema politika, sempre foti desizaun ida ne’ebe rasional no responsabilidade iha nia desizaun tomak bainhira nia lidera estadu ida, tanba ne’e joven no politiku sira tenke banati tuir.
“Nia (Lú Olo) ema ida ne’ebe sempre rona ita la haree ba ki’ik ba boot, ida ne’e modelu ida importante ba ita hotu atu banati tuir modelu sira ne’e,” nia subliña.
Nia sailenta, Lú Olo hanesan figura ne’ebe importante ida ne’ebe ema la hetan iha universidade, la hetan iha fatin ne’ebe ema aprende ba, maibé so ema bele aprende husi sira nia esperensia loron-loron hamutuk ho partidu.
Tanba ne’e, ba partidu sira tenke banati tuir sira, maske iha diverzensia politika, maibé tenke hatudu maturidade politika no hatudu unidade, simplisidade no simu realidade. Tanba haree Falur Rate laek, Lere Ana Timor, Taur Matan ruak, durante ne’e sira iha diferensa politika, Maibé sira la tau ba kestaun sira nia hakarak mak Timor tenke ba oin
“Tanba ne’e, hau husu jovem sira atu banati tuir sira nia esperensia para bele kontribui ba ita nia rai ba future,” nia husu.
Nune’e mos akademista husi UNTL, Armindo Maia, husu joven sira atu banati tuir prinsipiu no valores saudozu Lú Olo nian. Maske ho idade Maibé nia konsege fila ba eskola hodi hasai kursu iha area Direitu iUNTL.
“Ida ne’e motivasaun no inspirasaun boot ida ba jerasaun foun sira. Ida ne’e xave importante ida ba joven sira ne’ebe atu sai hanesan lider nasaun nian ba futuru,” nia dehan.
Saudozu Francisco Guterres Lú-Olo mate iha Prince Court Medical Centre, Kuala Lumpur, Malázia, iha loron 21 Juñu 2026, depois de hetan tratamentu intensivu iha ospitál refere. Nia mate hamosu lutu no tristeza boot ba povu Timor-Leste, tanba nia kontribuisaun boot ba luta libertasaun no dezenvolvimentu nasaun nian.
Tuir observasaun Jornalista Neon Metin iha tereinu Kadáver Antigu Prezidente Repúblika, Francisco Guterres “Lú Olo” to’o iha Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato iha tuku 6:43 Otl no simu ho Farda Militár akompaña ho Governu no povu Timor-Leste.
Husi Aeroportu lori saudozu nia isin mate ho karta fúnebre Militár nian no povu sira hamrik iha dalan haree ho mataanwen bainhira Saudozu nia mate isin liu no saudozu to’o mai iha rezidénsia Faról, iha tuku 08h18, akompaña husi komunidade atus ba rihun husi Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato to’o iha rezidénsia, família sira simu ho ho mataanwen.