
Reportajen Zevonia Vieira
Xefe Negosiador Timor-Leste nia adezaun ba Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK), Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay ho susesu, realiza tiha ona asinatura akordu bilateral históriku konaba asesu merkadu ba bens no serbisu nian iha âmbitu Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK) entre Timor-Leste no Indonésia.
Liuhusi komunikadu imprensa ne’ebe Neon Metin asesu relata katak Timor-Leste, reprezenta husi Misaun Permanente Timor-Leste nian iha Jenebra, Embaixadora Lurdes Bessa nu’udar reprezentante Xefe Negosiador Timor-Leste nia Adezaun ba Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK), Francisco Kalbuadi Lay, marka pasu signifikativu iha istória nasaun nian ba relasoens komersiais internasional através husi asinatura akordu bilateral ho Indonésia, ne’ebé reprezenta husi Embaixador Febrian A. Rudyard husi Misaun Permanente Indonésia nian loron 23 Outubru 2023, iha Jenebra, Suísa.
Iha intervensaun durante asinatura nee, Xefe Negosiador Timor-Leste nia adezaun ba Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK), Francisco Kalbuadi Lay, enfatiza konaba importânsia adezaun Timor-Leste ba OMK no mos ba ASEAN, ” Timor-Leste nia kompromisu hodi sai membru OMK nu’udar prioridade máxima,no ami mos iha komitmentu ne’ebe hanesan konaba adezaun ba ASEAN. Tamba nee, nu’udar ami nia parseiru prinsipal komersiu bilateral nian – Timor-Leste akredita ho firme katak Indonésia kontinua sai parseiru mais importante ba Timor-Leste, tantu ba ASEAN no mos OMK.”
Akordu bilateral konaba oferta asesu ba merkadu marka pasu signifikativu hodi hasae kresimentu ekonómia, relasaun komersiais no mos esforsu Timor-Leste nian hodi sai membru ASEAN. Ida nee sei fo oportunidade ba empreza no emprendedor sira entre nasaun rua nee, inklui hametin relasoens diplomátika entre Timor-Leste no Indonésia.
Durante sesaun boas-vindas, Djatmiko Bris Witjaksono, Diretur Jeral Negosiasaun Komersiais Internasional Indonésia, expresa satisfasaun ba parseria ne’ebé lao hela no enfatiza kontinuidade hodi apoiu Timor-Leste nia aspirasaun hodi adere ba ASEAN. “Esforsu kolaborativu nee laos deit ba OMK, sei estende mos aspirasoens Timor-Leste nian hodi adere ba ASEAN”.
Indonésia, nu’udar membru fundadores ASEAN nian, desempeña papel fundamental konaba promosaun adezaun Timor-Leste nian. Ho akordu nee sei reforsa liu tan pozisaun Indonésia nian nu’udar nasaun apoiantes prinsipais ba kandidatura Timor-Leste nian ba ASEAN. Momentu históriku nee afirma mos vontade no determinasaun Timor-Leste hodi kumpri kritériu sira konaba adezaun ba ASEAN, nu’udar pasu signifikativu ba integrasaun rejional ne’ebé mais klean ho kolaborasaun no dezenvolvimentu ne’ebé hanesan.
Akordu ba asinatura nee nu’udar esforsu krusial bazea ba rezultadu reuniaun ne’ebé halao iha loron 11 outubru 2023, iha okaziaun Reuniaun Dane’en Grupu Traballu konaba Timor-Leste nia adezaun ba Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK) iha Jenebra, Suísa, lideradu husi Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus no Ministru Turizmu no Ambiente nu’udar Xefe Negosiador Timor-Leste nia adezaun ba Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK), Francisco Kalbuadi Lay.
Marka prezensa iha momentu históriku nee Embaixador Rui Macieira, Reprezentante Permanente Portugal no Prezidente Grupu Traballu Timor-Leste nia Adezaun ba OMK no Diretora Adezaun OMK nian, Maika Oshikawa hamutuk ho funsionáriu dedikadus sira husi misaun Timor-leste no Indonésia iha Jenebra, Suísa.








