Hakerek nain husi Media MKAE
Pais membru Organizasaun Mundial Komérsiu (OMK) realiza reuniaun virtual Grupu Traballu Daruak (Second Working Party Meeting), hodi kontinua ezamina rejime komersiál Timor-Leste, liu husi enkontru ne’ebe halao iha loron 29 Jullu 2021. Reuniaun virtual ne’ebe prezide husi Embaixadór Rui Macieira husi Portugal.
Liu hosi komunikadu imprensa ne’ebe Neon Metin asesu esplika katak iha enkontru ne’e eis Prezidente Republika Timor-Leste, Dr. Jose Ramos Horta hateten adezaun ba OMK nu’udar parte integrante husi kompromisu bazea ba ordem no regras.
Informasaun ne’e nia informa ba delegasaun ema nain 81, kompostu husi funsionáriu governu, inklui mos Ministru nain 9 no entidade husi Jenebra
“Timor-Leste totalmente empeña hodi kumpre prinsípiu, objetivu no regra husi OMK,” sublina Jose Ramos Horta
Iha tempu hanesan Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku no Xefe Negosiador Adezaun Timor-Leste ba OMK, Eng. Joaquim Amaral, kontinua atualiza konaba serbisu hirak ne’ebé halo tiha ona, depois reuniaun dahuluk Grupu Traballu nian ne’ebe realiza iha Outubru 2020.
“Timor-Leste kontinua hakat ba oin konaba adezaun nee, hodi dezenvolve no fornese hanoin hirak ne’ebé hato’o husi paiz membru sira inklui Ofertas Asesu ba Merkadu konaba Bens no serbisus nian ne’ebé distribui tiha ona ba membru Grupu Traballu sira iha Maiu no Juñu tinan nee. Hau mos hakarak informa ba Grupu Traballu sira katak Timor-Leste hahu’u ona halo konsultasaun bilaterais konaba asesu ba merkadu ho membru interesadu sira bazeia ba ofertas ne’ebe mak hato’o mai ami, ”katak Xefe Negosiador Adezaun Timor Leste ba OMK
Iha hanoin mos husi Adjuntu Diretor-Jeral OMK, Xiangchen Zhang hato’o komentariu positivamente konaba dedikasaun husi Pais Menus Dezenvolvidu (PMDs) konaba prosesu adezaun ba OMK, maski hasoru dezafius tanba pandemia.
“Timor-Leste nu’udar pais PMDs foun iha prosesu adezaun nee. Prosesu nee hahu’u iha 2016 no agora hatudu velosidade ne’ebe lais. Hau nia rekomendasaun nu’udar eis-negosiador adezaun nian no mos eis-prezidente Grupu Traballu adezaun PMDs nian hodi kuntinua mantein esforsu ho serbisu ne’ebe diak ”, hateten Xiangchen Zhang .
Nia hateten sekretariadu prontu koordena ho asistênsia téknika husi nesesidades PMDs nian hodi nune’e bele fo resposta ho tempu ne’ebe lais.
Membru hirak ne’ebe partisipa iha reuniaun nee halo revizaun konaba negosiasaun bilaterais asesu merkadu nian no kontinua análize mos rejime komérsiu eksterna Timor-Leste nian, bazeia ba dokumentus ne’ebe hato’o husi Grupo Traballu. Analize mos kestoens lejislativu nian hodi konsidera iha prósima passu prosesu adezaun nian.
Embaixador Rui Macieira husi Portugal iha reuniaun ne’e konfirma katak Timor Leste nia vontade ne’ebe forte hodi sai parte OMK nian, ho mais rapida no posível, ho nia disponibilidade hodi envolve nu’udar membru atu define mos iha futuru termu konaba adezaun nian, hodi halo mos asoens polítika hirak ne’ebe nesesáriu.
Vice-Ministro Komérsiu no Indústria, Domingos Lopes Antunes, akresenta mos iha ninia konkluzaun konaba reuniaun nee katak Timor-Leste kontinua aselera ninia partisipasaun iha prosesu adezaun nee hodi kontinua buka asistênsia nesesária husi parseiru sira.
“Hau fiar katak ami sei tuir roteiru adezaun ne’ebe hato’o husi Sekretariadu OMK nian haktuir husi planu ne’ebe iha hodi garante ami nian vontade tomak iha tinan oin mai, maske ho dezafiu globais husi Pandemia COVID-19 nee ”,deklara Antunes.
Reuniaun Grupu Traballu Daruak ne’ebé fasilita husi Sekretariadu Adezaun Timor Leste ba OMK husi MCAE, halao iha salaun enkontru Ministériu Negósius Estranjeirus no Kooperasaun (MNEK) no hetan partisipasaun másimu husi membru governu sira hanesan Ministru Koordenadór Asuntus Ekonómikus, Eng. Joaquim Amaral, Ministru Finansas, Rui Gomes, Ministru Turizmu, Komérsiu no Indústria, José Lucas do Carmo da Silva, Vise-Ministru Komérsiu no Indústria Domingos Lopes Antunes no Sekretáriu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu, Alarico do Rosário. Partsipa mos iha reuniaun nee pesoal eminente balun hanesan eis Prezidente Republika Timor Leste, Jose Ramos Horta no eis Primeiru Ministru Timor Leste, Estanislau da Conceição Aleixo Maria da Silva.
Faze tuir mai
Prezidente Grupu Traballu konvida pais membru interesadus sira hodi halo negosiasaun bilaterais konaba asesu merkadu nian hodi manifesta sira nian interese antes fulan ikus setembru nian. Husu mos Timor-Leste kontinua atualiza Planu Asaun konaba Lejislativu nian hodi submete tradusaun husi projetu lejislasaun hirak ne’ebe adoptada husi OMK, fornese mos Tabela Apoiu Agrikultura antes reuniaun Grupo Traballu tuir mai. Membru sira mos konkorda hodi eksplora posibilidade publikasaun
Elementus husi relatório Grupu Traballu nian” nu’udar passu progresu ne’ebe feitu iha prosesu adezaun nian. Konforme ba disponibilidade konaba dokumentasaun nian, Grupo Traballu bele realiza reuniaun faze datoluk iha inísiu tinan 2022.









