Reportajen Silvino Freitas
Organizasaun Naun-Governamental (ONG) 6 aprezenta rezultadu peskiza ba advokasia polítika-publika ho ronda dahaat, atu oinsá governo bele fo solusaun efetivu ba nesesidade sidadaun sira nian, nune’e Ministra Edukasaun (ME) Dulce de Jesus Martins prefere atu dezenvolve seitor edukasaun tuir peskiza sientifika ho evidensia no lalika uza ideia atu infuluénsia polítika-publika maibé presiza halo peskiza ho evidensia hodi dezenvolve.
Diretór Misaun USAID iha Timor-Leste, Robert Barton dehan, ONG tolu maka lansa sira-nia rezultadu husi projetu peskiza foin lalais ne’e mak Forum ONG Timor-Leste, ne’ebé koñesidu ho naran FONGTIL, Asosiasaun Defisiénsia Timor-Leste nian, ka ADTL no Many Hands One Nation, koñesidu mós ho naran MAHON, peskiza kobre tópiku oioin ne’ebé relevante diretamente ho konversa públika ne’ebé akontese daudaun iha Timor-Leste.
“Peskiza sira ne’e inklui estudu ida kona-ba parseiru dezenvolvimentu sira-nia mekanizmu fó subsídiu ba ONG lokál no nasionál sira, avaliasaun ida kona-ba efikásia sentru rekursu edukasaun inkluzivu nian hodi hasa’e partisipasaun edukasaun ema ho defisiénsia no avaliasaun ida kona-ba fatór sira ne’ebé influensia empreza sira-nia interese atu rekruta graduadu sira hosi sentru formasaun profisionál sira” dehan Robert Barton iha salaun City-8, (08/08).
Nia dehan, peskiza bazeia ba evidénsia maka krítiku atu dezenvolve advokasia ne’ebé susesu. Peskiza bazeia ba evidénsia permite organizasaun sira atu hatene rezultadu saida maka hakarak atu hetan no ida-ne’e ajuda ONG sira, governu, parseiru dezenvolvimentu sira, no mós doadór sira hanesan USAID atu komprende di’ak liután motivasaun sidadaun sira-nian, identifika barreira sira, no hetan rezultadu pozitivu sira. Peskiza ho kualidade aas ne’ebé aprezenta durante eventu lansamentu loron rua ne’e, hamutuk ho estratéjia advokasia ne’ebé define ho kle’an no kolaborativa ne’ebé sei implementa iha semana no fulan hirak tuir mai, reprezenta profisionalizmu no aumentu kapasidade ONG Timoroan sira nian.
“membru no lider ONG sira ne’ebé aprezenta ohin no aban ha’u enkoraja imi atu labele haree aprezentasaun sira-ne’e nu’udar produtu finál, maibé haree loron rua ne’e hanesan inísiu ida” rekomenda Robert Barton.
Fatin hanesan, Ministra Edukasaun Dulce de Jesus dehan, iha setór edukasaun ema balun atu lori seitor edukasaun ho ideia de’it, maibé presiza ho evidénsia, tanba evidénsia ne’e importante tebes, maski ema iha ona koñesimentu estudu ho nivel boot maibé edukasaun ne’e presiza siénsia no peskiza, labele uza ideia de’it atu influénsia polítika-públika tanba dezenvolve ideia ne’ebé la hanesan husi ema ida nia ideia ho ema seluk, nune husi peskiza atu bele hasai ideia rasik hodi kompara ita nia maneira moris ho ema seluk no fornese baze esperiénsia ne’ebé luan liu, nune’e peskiza ne’ebé validu no sientika mak importante liu.
“Peskiza ne’e hahu ona iha 2020 nu’udar maneira ida hodi hametin NGO sira nia abilidade peskiza ne’ebé sei hafurak sira nia pozisaun advokásia nian, maskí ema balun konsidera NGO kontra governu ami iha ministeriu edukasaun servisu hamutuk ho NGO sira durante tempu naruk” dehan ministra Dulce iha salaun City-8.
Nia dehan, pertinente tebes ba ministeriu edukasaun atu rona aprezentasaun peskiza husi ONG sira hotu liuliu kona-ba edukasaun inkluzivu tanba ne’e prioridade iha nonu governo nian nune’e presiza asegura atu uza sentru sira ho efetivu liu tan tanba ne’e ministeriu edukasaun prontu rona no husu apoiu husi ONG sira.
