Home Notisia Tinan 20 Ona Komunidade Suku Batara Sunu Deit Kami Iha Tempu Kalan

Tinan 20 Ona Komunidade Suku Batara Sunu Deit Kami Iha Tempu Kalan

1481
0
Xéfe Suku Batara, Tomas Pinto. [Foto: Adroaldo | 31.01.2021]

Reportazen Adroaldo ‘Saretukau’

“Ami ahi la iha, uza de’it kami, ahi la tama ami komesa rai sei di’ak (tempu Indonesia), estrada la tama ahi mos la iha. Ami uza de’it badut (lilin kamí) Timor nian”. Frangelina

Hakat ona tinan 20 povu Maubere sai hosi ukun kolonializmu, maibe tinan 20 nia laran komunidade iha aldeia Wer-Ulun no Are-Ain, Suku Batara, Postu Laclubar seidauk asesu eletrisidade, nune’e komunidade iha área refere sunu de’it kami iha tempu kalan.

Frangelina Soares nudar Wer-Ulun oan tenik situasaun ne’ebe sira hasoru ba jornalista Neon Metin, ne’ebe kontinua moris iha nakukun nia laran, sira sunu netik kami hodi fo roman oituan iha tempu kalan.

“Ami ahi la iha, uza de’it kami, ahi la tama ami komesa rai sei di’ak (tempu Indonesia), estrada la tama ahi mos la iha. Ami uza de’it badut (lilin kamí) Timor nian. Kamí sira ne’e ami hili iha ami nia to’os rasik, hodi mai habai tiha mak tuku pois mak fai, kahur ho kabas hodi halo badut (lilin kami)”, Frangelina haktuir.

Frangelina moris nudar agrikultor ne’e husu atu governu hanoin situasaun ne’ebe sira hasoru,  tanba iha fatin seluk iha suku Batara estrada tama no mos eletridade, maibé ba sira to’o oras ne’e seidauk, liu-liu iha sira nia aldeia Wer-Ulun, “iha ami nia aldeia estrada no ahi la iha, maibé serbisu iha vila, temi de’it loron ka kalan ami to’o”.

Ba problema ne’e Xéfe Suku Batara, Tomas Pinto ba Neon Metin hateten preokupasaun komunidade balun tebes duni, liu-liu iha aldeia rua ne’ebé tinan barak ona seidauk asesu ba eletrisidade.

“Ha’u iha iha preokupasaun iha Suku Batara liu-liu ba aldeia Wer-Ulun, iha sub aldeia Rubic, foho Maubere nia sorin, sei enfrenta hela problema ba ahi seidauk tama”, tenik Tomas

Nia dehan hosi vila ba sub aldeia Rubic iha kilo neen, komunidade iha aldeia Wer-Ulun hamutuk uma kain 70, hosi sub aldeia Rubic, Lahulu-Kiak no mos iha Wer-Ulun rasik. Distánsia hosi vila ba to’o ne’ebá (aldeia Wer-Ulun) iha kilo ualu.

Xéfe Suku Tomas haktuir katak oras ne’e da-dauk komunidade sira iha aldeia refere, sei sunu hela lampu tradisional iha tempu kalan, “agora da-dauk ita nia komunidade iha bairu ne’ebá, moris hela ho sunu lilin, sunu kami nafatin hanesan uluk”.

Xefe Suku Tomas haktuir tan iha nia populasaun aldeia Are-Ain, Bahareduc distánsia ne’ebé dook ho kilo metro 30, iha ne’ebá uma komunidade hamutuk 75 mak hela, maibé sira la asesu ba eletrisdade. Aldeia Are-Ain, Daran-Asu ahi seidauk tama, eletrisidade nia rin harii onam maibé seidauk bele dada ahi, ne’e duni komunidade sira hein hela to’o ohin loron, bainhira loos mak atu bele hare problema sira ne’e.

Nia hatutan iha aldeia rua ne’e iha mos eskola, maibé estudante sira atu estuda iha kalan labele, tanba eletrisidade la iha. Tanba ne’e komunidade nafatin sunu kami iha tempu kalan no estudante sira atu estuda tenki uza de’it ahi tradisional ne’e.

Problema hirak ne’e lider suku esforsu no hato’o ona proposta ba governu, maibé seidauk hetan resposta to’o ohin loron. Maibé nia ho esperansa hodi hein nafatin no espera katak governu bele loke matan ba problema ne’ebé nia komunidade Suku Batara hasoru.

Nia konklui katak governu bele haruka ekipa atu hakbesik hodi haree problema ne’ebé nia komunidade sira hasoru,“ami la husu osan ba governu maibé ami husu mak ahi, estrada para ami bele asesu ba merkadu.”

Print Friendly, PDF & Email

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here